metabolizm i eliminacja leków
Metabolizm i eliminacja leków to fundamentalne procesy farmakokinetyczne, które determinują czas działania substancji leczniczych w organizmie. Metabolizm leków zachodzi głównie w wątrobie, gdzie enzymy cytochromu P450 przekształcają substancje aktywne w metabolity, które mogą być nieaktywne, aktywne lub toksyczne. Proces ten dzieli się na reakcje fazy I (utlenianie, redukcja, hydroliza) oraz fazy II (sprzęganie z kwasem glukuronowym, siarkowym, glutationem).
Eliminacja leków odbywa się przede wszystkim przez nerki (filtracja kłębuszkowa, sekrecja cewkowa i reabsorpcja), ale również przez przewód pokarmowy, płuca, skórę i gruczoły wydzielnicze. Parametrem określającym szybkość eliminacji jest klirens leku, a czas biologicznego półtrwania (t1/2) informuje, w jakim czasie stężenie leku w osoczu zmniejsza się o połowę.
Zaburzenia metabolizmu i eliminacji leków występują w chorobach wątroby i nerek, a także na skutek interakcji międzylekowych. Mają one istotne znaczenie kliniczne, ponieważ mogą prowadzić do kumulacji leku w organizmie (ryzyko działań niepożądanych) lub do zbyt szybkiej eliminacji (brak efektu terapeutycznego). Czynniki genetyczne, wiek, płeć, masa ciała oraz choroby współistniejące mogą znacząco wpływać na indywidualne różnice w metabolizmie i eliminacji leków.