Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Walacyklowir

Wpływ walacyklowiru na płodność, ciążę i laktację

Walacyklowir jest prolekiem, który po podaniu doustnym przekształca się w organizie w acyklowir – substancję o działaniu przeciwwirusowym. Leki zawierające walacyklowir (Vaciclor 500 mg oraz Vaciclor 1000 mg) wymagają szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią oraz u pacjentów zainteresowanych zachowaniem płodności. Dokładna analiza dostępnych danych klinicznych oraz badań na zwierzętach pozwala na określenie profilu bezpieczeństwa tej substancji w odniesieniu do wymienionych stanów fizjologicznych.¹

Stosowanie walacyklowiru w okresie ciąży

Dane dotyczące stosowania walacyklowiru w trakcie ciąży są ograniczone, natomiast dostępna jest umiarkowana liczba danych odnośnie stosowania acyklowiru (aktywnego metabolitu walacyklowiru) w okresie ciąży. Informacje pochodzą głównie z rejestrów ciąż dokumentujących przypadki zakończenia ciąży u kobiet narażonych na walacyklowir lub acyklowir stosowany doustnie bądź dożylnie.²

W rejestrach ciąż udokumentowano:

• 111 przypadków ekspozycji na walacyklowir, w tym 29 w pierwszym trymestrze ciąży
• 1246 przypadków ekspozycji na acyklowir, w tym 756 w pierwszym trymestrze ciąży

³

Doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu, jak również dostępne dane z rejestrów ciąż, nie wskazują na występowanie działania teratogennego ani na toksyczność walacyklowiru w okresie płodowym lub noworodkowym. Przeprowadzone badania na modelach zwierzęcych również nie wykazały toksycznego wpływu walacyklowiru na płodność.⁴

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Lekarz powinien poinformować ciężarną pacjentkę, że walacyklowir może być stosowany w okresie ciąży wyłącznie wtedy, gdy oczekiwane korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko. Decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po dokładnej analizie indywidualnego przypadku klinicznego oraz w oparciu o aktualne wytyczne dotyczące leczenia infekcji wirusowych w czasie ciąży.⁵

Stosowanie walacyklowiru podczas karmienia piersią

Acyklowir, główny metabolit walacyklowiru, przenika do mleka kobiecego. Jednakże ważne jest podkreślenie, że po zastosowaniu walacyklowiru w dawkach terapeutycznych, nie jest spodziewane negatywne oddziaływanie na karmione piersią noworodki lub niemowlęta.⁶

Bezpieczeństwo stosowania podczas laktacji wynika z faktu, że dawka acyklowiru przyjmowana przez dziecko poprzez mleko matki jest mniejsza niż 2% dożylnej dawki terapeutycznej acyklowiru stosowanej w leczeniu opryszczki noworodków.⁷

Zalecenia dotyczące stosowania podczas laktacji

Pomimo relatywnie dobrego profilu bezpieczeństwa, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że walacyklowir należy stosować ostrożnie w czasie karmienia piersią i tylko wtedy, gdy istnieje wyraźne kliniczne wskazanie do jego zastosowania. Decyzja o rozpoczęciu leczenia powinna uwzględniać stan kliniczny pacjentki, potencjalne ryzyko dla dziecka oraz korzyści wynikające z kontynuacji karmienia piersią.⁸

Wpływ walacyklowiru na płodność

Oceniając wpływ walacyklowiru na płodność należy uwzględnić zarówno wyniki badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych, jak i dostępne dane kliniczne dotyczące ludzi.⁹

Badania na modelach zwierzęcych

Przeprowadzone badania wykazały, że:

• Walacyklowir podawany doustnie szczurom nie wpływał na ich płodność
• Po pozajelitowym podaniu dużych dawek acyklowiru szczurom i psom obserwowano jednak atrofię jąder i aspermatogenezę

¹⁰

Badania kliniczne u ludzi

Nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających wpływ walacyklowiru na płodność u ludzi. Dostępne są natomiast dane dotyczące acyklowiru, który jest głównym metabolitem walacyklowiru. W badaniu przeprowadzonym u 20 pacjentów, którym podawano doustnie acyklowir w dawkach od 400 mg do 1000 mg na dobę przez okres 6 miesięcy, nie zaobserwowano żadnego wpływu na:

• Liczbę plemników
• Ruchliwość plemników
• Morfologię plemników

¹¹

Zalecenia dla lekarzy odnośnie informowania pacjentek

Lekarz podczas konsultacji z pacjentką w ciąży lub karmiącą piersią, u której rozważane jest zastosowanie preparatów zawierających walacyklowir (Vaciclor 500 mg, Vaciclor 1000 mg), powinien przekazać następujące informacje:¹²

1. Dla pacjentek w ciąży:
   • Dostępne dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych lub innych negatywnych skutków dla płodu po stosowaniu walacyklowiru
   • Lek można stosować jedynie wtedy, gdy potencjalne korzyści z leczenia przewyższają ryzyko
   • Konieczna jest indywidualna ocena kliniczna każdego przypadku
2. Dla pacjentek karmiących piersią:
   • Acyklowir, główny metabolit walacyklowiru, przenika do mleka kobiecego
   • Ilość leku, jaką przyjmuje dziecko przez mleko, jest bardzo mała (mniej niż 2% dawki terapeutycznej stosowanej u noworodków)
   • Nie opisano negatywnego wpływu na karmione piersią niemowlęta
   • Lek należy stosować ostrożnie i tylko w przypadku wyraźnych wskazań klinicznych
3. Dla pacjentów zainteresowanych wpływem leku na płodność:
   • Badania nie wykazały negatywnego wpływu doustnie podawanego walacyklowiru na płodność
   • Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie sugerują wpływu na parametry nasienia u mężczyzn

^{13 14}