alkilacja DNA
Alkilacja DNA to proces chemiczny, podczas którego grupy alkilowe (np. metylowe lub etylowe) zostają dołączone do cząsteczek DNA. Jest to istotny mechanizm uszkadzania materiału genetycznego, który może prowadzić do zaburzeń replikacji i transkrypcji, a w konsekwencji do mutacji i śmierci komórki.
W kontekście medycznym alkilacja DNA odgrywa dwojaką rolę. Z jednej strony jest mechanizmem działania wielu leków przeciwnowotworowych (np. cyklofosfamidu, temozolomidu, dakarbazyny), które celowo uszkadzają DNA komórek nowotworowych, prowadząc do ich apoptozy. Z drugiej strony, niekontrolowana alkilacja DNA przez czynniki środowiskowe (jak nitrozaminy czy niektóre związki przemysłowe) jest procesem potencjalnie kancerogennym.
Komórki posiadają mechanizmy naprawy alkilowanych zasad DNA, głównie poprzez aktywność enzymów takich jak O6-metyloguanina-DNA metylotransferaza (MGMT). Poziom ekspresji tych enzymów może wpływać na skuteczność terapii przeciwnowotworowych opartych na lekach alkilujących oraz na podatność na kancerogenezę. Zaburzenia w systemach naprawy alkilowanego DNA są przedmiotem intensywnych badań w kontekście personalizacji terapii przeciwnowotworowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bendamustine Eugia 2,5 mg/ml
Bendamustyna chlorowodorek to lek alkilujący o unikalnym mechanizmie działania polegającym na tworzeniu wiązań krzyżowych w DNA, co prowadzi do destabilizacji macierzy DNA, zahamowania syntezy oraz mechanizmów naprawczych, skutkując apoptozą komórek nowotworowych. W badaniach in vitro i in vivo wykazano szerokie spektrum aktywności przeciwnowotworowej, obejmujące m.in. raki piersi, płuc, jajnika oraz różne białaczki i chłoniaki. Bendamustyna wykazuje ograniczoną oporność krzyżową z innymi lekami alkilującymi i antracyklinami, co potwierdzają również obserwacje kliniczne, choć liczba ocenianych pacjentów była niewielka. W terapii przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL) pierwszego rzutu, bendamustyna w dawce 100 mg/m² podawana dożylnie w dniach 1. i 2. cyklu (6 cykli) wykazała istotnie dłuższy medianowy czas przeżycia bez progresji (21,5 vs 8,3 miesiąca, p < 0,0001) oraz dłuższy czas trwania remisji (19 vs 6 miesięcy, p < 0,0001) w porównaniu z chlorambucylem, przy akceptowalnym profilu bezpieczeństwa (redukcja dawki u 34%, przerwanie leczenia z powodu nadwrażliwości u 3,9% pacjentów).
alkilacja DNA, allopurynol, antracykliny, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie randomizowane, bendamustyny chlorowodorek, białaczka, całkowity odsetek odpowiedzi, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, chłoniak nieziarniczy B-komórkowy, chłoniak nieziarniczy indolentny, chlorambucyl, czas trwania remisji, czerniak, drobnokomórkowy rak płuc, działanie niepożądane, klasyfikacja Durie-Salmona, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, macierz DNA, melfalan, mięsak, naprawa DNA, niedrobnokomórkowy rak płuc, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, oporność krzyżowa, oporność lekowa, oporność wielolekowa, prednizon, przewlekła białaczka limfocytowa, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie całkowite, rak jajnika, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, remisja, rytuksymab, synteza DNA, szpiczak mnogi, wiązania krzyżowe DNA, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cyclophosphamide Accord 500 mg
Cyklofosfamid, należący do cytostatyków alkilujących (kod ATC: L01AA01), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, prawdopodobnie poprzez wpływ na fazę G2 lub S cyklu komórkowego. Jego mechanizm obejmuje alkilację DNA, a także potencjalne hamowanie procesów chromatynowych i aktywności polimeraz DNA. Metabolit cyklofosfamidu, akroleina, nie wykazuje działania przeciwnowotworowego, lecz odpowiada za urotoksyczność leku. Działanie immunosupresyjne cyklofosfamidu polega na hamowaniu aktywności komórek B oraz limfocytów CD4+, z mniejszym wpływem na limfocyty CD8+ oraz hamowaniu limfocytów T supresorowych regulujących przeciwciała klasy IgG2, co uzasadnia jego zastosowanie w terapii chorób autoimmunologicznych i transplantologii.
akroleina, alkilacja DNA, choroba autoimmunologiczna, chromatyna, cykl komórkowy, cyklofosfamid, cytostatyk, działanie cytotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie urotoksyczne, ifosfamid, iperyt azotowy, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy i immunomodulujący, limfocyt CD4+, limfocyt CD8, limfocyt T supresorowy, oporność krzyżowa, polimeraza DNA, przeciwciało IgG2 - Leksykon substancji czynnych
Melfalan – Właściwości farmakodynamiczne
Melfalan, klasyfikowany pod kodem ATC L01AA03, jest dwufunkcyjnym środkiem alkilującym stosowanym w onkologii, szczególnie w leczeniu szpiczaka mnogiego oraz innych nowotworów hematologicznych i wybranych guzów litych. Jego mechanizm działania opiera się na tworzeniu kowalencyjnych wiązań krzyżowych między łańcuchami DNA poprzez alkilację atomów azotu w pozycji 7 guaniny, co prowadzi do uszkodzenia struktury DNA, zatrzymania cyklu komórkowego i indukcji apoptozy. Preparat dostępny jest w formie tabletek powlekanych Alkeran o dawce 2 mg, co umożliwia stosowanie zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, z relatywnie dobrą tolerancją u pacjentów. Oporność na melfalan może rozwijać się poprzez zwiększoną ekspresję systemów naprawy DNA, wzrost aktywności glutationu i transferazy glutationowej oraz zmniejszenie wychwytu leku przez komórki nowotworowe, co wiąże się również z opornością krzyżową na inne alkilujące środki. Znajomość tych mechanizmów jest kluczowa przy planowaniu kolejnych linii terapii u pacjentów z progresją choroby. Melfalan pozostaje istotnym elementem terapii, zwłaszcza u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do intensywnych protokołów z wysokodawkową chemioterapią i przeszczepieniem komórek macierzystych.
Alkeran, alkilacja DNA, apoptoza, atom azotu, cykl komórkowy, działanie cytotoksyczne, farmakoterapia onkologiczna, glutation, guz lity, leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące, melfalan, naprawa DNA, nowotwór hematologiczny, nowotwór złośliwy, oporność krzyżowa, proliferacja komórek, przeszczepienie komórek macierzystych, schorzenie nowotworowe, środki alkilujące, szpiczak mnogi, transferaza glutationowa, uszkodzenie DNA, wiązanie kowalencyjne, wiązanie krzyżowe, wysokodawkowa chemioterapia, związek alkilujący - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Holoxan 2 g
Ifosfamid jest cytostatykiem z grupy leków alkilujących (kod ATC L01AA06), będącym syntetycznym analogiem cyklofosfamidu. Lek jest nieaktywny in vitro, a jego aktywacja zachodzi in vivo w wątrobie, gdzie enzymy mikrosomalne przekształcają go do 4-hydroksy-ifosfamidu i aldoifosfamidu. Metabolity te ulegają rozpadowi, generując akroleinę oraz alkilujący iperyt izofosfamidu, który uszkadza DNA poprzez alkilację mostków fosfodiestrowych i tworzenie wiązań krzyżowych, prowadząc do opóźnienia fazy G2 cyklu komórkowego. Działanie urotoksyczne przypisuje się akroleinie, dlatego stosuje się mesnę w dawce 80-120% dawki ifosfamidu, aby chronić układ moczowy. Standardowe dawkowanie u dzieci i młodzieży wynosi 0,8-3 g/m²/dobę przez 2-5 dni, z całkowitą dawką 4-12 g/m² na cykl, podawane dożylnie w infuzjach trwających 30 minut do 2 godzin. Zalecane jest przewodnienie ≥3000 ml/m² oraz monitorowanie funkcji nerek, zwłaszcza u dzieci ≤5 lat, ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i zespołu Fanconiego.
4-hydroksy-ifosfamid, akroleina, aldoifosfamid, alkilacja DNA, chłoniak nieziarniczy, cyklofosfamid, cytostatyk, czynność nerek, guz neuroektodermalny, guz Wilmsa, hipofosfatemia, ifosfamid, iperyt azotowy, iperyt izofosfamidu, kostniakomięsak, krzywica, mesna, mięsak Ewinga, mięsak tkanek miękkich, mięśniakomięsak nieprążkowanokomórkowy, mięśniakomięsak prążkowanokomórkowy, nefrotoksyczność, nerwiak zarodkowy, nowotwór zarodkowy, nowotwór złośliwy OUN, oporność krzyżowa, ostra białaczka limfoblastyczna, protokół chemioterapii, substancja alkilująca, terapia ifosfamidem, urotoksyczność, zespół Fanconiego, ziarnica złośliwa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alkeran 2 mg
Melfalan, będący dwufunkcyjnym związkiem alkilującym z grupy leków przeciwnowotworowych i immunomodulujących (kod ATC: L01AA03), działa poprzez tworzenie wiązań krzyżowych w DNA. Mechanizm ten polega na alkilacji atomów azotu w pozycji 7 guaniny, co prowadzi do powstania kowalencyjnych wiązań krzyżowych między dwoma łańcuchami DNA. W efekcie dochodzi do zahamowania replikacji DNA i podziałów komórkowych, co skutkuje silnym działaniem cytotoksycznym, szczególnie wobec szybko proliferujących komórek nowotworowych. Melfalan jest dostępny w postaci tabletek powlekanych Alkeran o dawce 2 mg, co umożliwia precyzyjne dawkowanie substancji czynnej. Tabletki Alkeran są białe lub prawie białe, okrągłe, dwuwypukłe, z oznaczeniami „GX EH3” i „A” na przeciwległych stronach. Charakterystyczny profil farmakodynamiczny melfalanu, typowy dla alkilujących iperytów azotowych, determinuje zarówno jego skuteczność terapeutyczną, jak i potencjalne działania niepożądane wynikające z mechanizmu alkilacji DNA. Znajomość tego mechanizmu jest kluczowa dla optymalizacji terapii przeciwnowotworowej oraz monitorowania bezpieczeństwa leczenia.
Alkeran, alkilacja DNA, atom azotu, działanie cytotoksyczne, guanina, iperyt azotowy, komórka nowotworowa, lek immunomodulujący, lek przeciwnowotworowy, melfalan, profil farmakodynamiczny, replikacja DNA, środek alkilujący, tabletka powlekana, wiązanie kowalencyjne, wiązanie krzyżowe, związek alkilujący - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Glenmark 5 mg
Temozolomid, lek przeciwnowotworowy z grupy triazenów (kod ATC: L01AX03), wykazuje istotną skuteczność w leczeniu nowotworów OUN, zwłaszcza glejaka wielopostaciowego i gwiaździaka anaplastycznego. Mechanizm działania opiera się na alkilacji DNA w pozycji O6 guaniny przez aktywny metabolit MTIC, co prowadzi do śmierci komórek nowotworowych. W dużym randomizowanym badaniu (n=573) temozolomid stosowany w dawce 75 mg/m² pc. podczas radioterapii (42-49 dni), a następnie w monoterapii 150-200 mg/m² pc. w cyklach 5-dniowych co 28 dni (do 6 cykli), znacząco poprawił przeżycie całkowite (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz 2-letnie przeżycie (26% vs 10% w grupie kontrolnej). Profilaktyka PCP była wymagana podczas terapii skojarzonej. W podgrupie pacjentów z gorszym stanem ogólnym (WHO PS=2) korzyści były nieistotne, jednak terapia pozostawała bezpieczna.
alkilacja DNA, badanie kliniczne fazy II, czas przeżycia, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, gwiaździak anaplastyczny, jądrowy rezonans magnetyczny, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, nitrozomocznik, Pneumocystis jirovecii, prokarbazyna, radioterapia, skala Karnofskiego, temozolomid, zapalenie płuc - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bendamustine Accord 25 mg/ml
Badania przedkliniczne bendamustyny chlorowodorku wykazały istotne działania niepożądane, które mogą mieć znaczenie kliniczne, mimo że nie zaobserwowano ich w badaniach klinicznych. U psów stwierdzono makroskopowe zmiany w przewodzie pokarmowym, takie jak przekrwienie błony śluzowej i krwotoki, wskazujące na toksyczność miejscową. Mikroskopowo zaobserwowano rozległe uszkodzenia tkanki limfatycznej, potwierdzające silne działanie immunosupresyjne leku, co może zwiększać ryzyko infekcji. Dodatkowo, zmiany cewkowe w nerkach sugerują nefrotoksyczność, a zmiany zanikowe i martwicze w nabłonku gruczołu krokowego oraz uszkodzenia jąder wskazują na potencjalny negatywny wpływ na męski układ rozrodczy. Bendamustyna wykazuje także działanie embriotoksyczne i teratogenne, co jest kluczowe w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym.
aberracja chromosomalna, alkilacja DNA, bendamustyna chlorowodorek, błona śluzowa, cewka nerkowa, cytotoksyczność, działanie niepożądane, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczoł krokowy, immunosupresja, kancerogenność, krwotok, męski układ rozrodczy, mutagen, nabłonek, nefrotoksyczność, przewód pokarmowy, teratogenność, tkanka limfatyczna, układ immunologiczny, układ moczowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Glenmark 140 mg
Temozolomid, należący do grupy leków alkilujących (kod ATC: L01AX03), wykazuje istotną skuteczność w leczeniu nowotworów glejowych, zwłaszcza glejaka wielopostaciowego (GBM). W badaniu klinicznym z udziałem 573 pacjentów z nowo zdiagnozowanym GBM, terapia skojarzona temozolomidem (75 mg/m² pc. dziennie przez 42-49 dni) i radioterapią znacząco poprawiła ogólny czas przeżycia (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz zwiększyła 2-letnie przeżycie do 26% w porównaniu do 10% przy samej radioterapii. Po przerwie 4-tygodniowej stosowano monoterapię temozolomidem w dawce 150-200 mg/m² pc. przez 5 dni w 28-dniowych cyklach, maksymalnie do 6 cykli. W trakcie terapii skojarzonej konieczna jest profilaktyka zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii. W podgrupie pacjentów z gorszym stanem ogólnym (WHO PS=2) nie zaobserwowano istotnej różnicy w przeżyciu, jednak terapia nie zwiększała ryzyka powikłań.
alkilacja DNA, chemioterapia nitrozomocznikiem, czas przeżycia wolny od progresji, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak o wysokim stopniu złośliwości, jądrowy rezonans magnetyczny, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, monoterapia temozolomidem, ogólny czas przeżycia, Pneumocystis jirovecii, prokarbazyna, radioterapia, skala Karnofskiego, śmierć komórki nowotworowej, temozolomid, terapia skojarzona, triazen, współczynnik ryzyka, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Busulfan – Właściwości farmakodynamiczne
Busulfan, należący do alkilosulfonianów (ATC: L01AB01), jest dwufunkcyjnym czynnikiem alkilującym o silnym działaniu cytotoksycznym, stosowanym głównie w terapii nowotworów hematologicznych. Jego mechanizm działania opiera się na alkilacji DNA poprzez powstające w środowisku wodnym jony karbokationowe, co prowadzi do supresji granulopoezy i zmniejszenia masy granulocytów. W badaniach klinicznych fazy II (OMC-BUS-3 i OMC-BUS-4) busulfan w dawce 0,8 mg/kg mc. co 6 godzin (łącznie 16 dawek) w połączeniu z cyklofosfamidem (60 mg/kg mc. przez 2 dni) wykazał skuteczną ablację szpiku kostnego oraz 100% przyjęcie przeszczepów u pacjentów z różnymi chorobami hematologicznymi. Czas do wzrostu ANC powyżej 0,5 x 10^9/l wynosił 10-13 dni, a wskaźniki umieralności bez nawrotów po 100 dniach wynosiły 10% u biorców allogenicznych i 0% u autologicznych.
ablacja szpiku, alkilacja DNA, białaczka ostra, białaczka szpikowa przewlekła, chimeryzm, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, cyklofosfamid, czynnik alkilujący, fludarabina, granulopoeza, komórka macierzysta, leczenie kondycjonujące, neutrofil, nowotwór układu krwiotwórczego, oporność na leczenie, przeszczep allogeniczny, przeszczep autologiczny, przeżycie wolne od choroby, środek cytotoksyczny, współczynnik przeżycia, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Fair-Med 5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu na szczurach i psach wykazały wieloaspektową toksyczność obejmującą mielosupresję (istotne zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi), zaburzenia hematopoezy, dysfunkcje układu siateczkowo-śródbłonkowego, uszkodzenia jąder oraz zmiany w nabłonku przewodu pokarmowego. Dawki wywołujące toksyczność były zróżnicowane w zależności od schematu dawkowania (pojedynczy cykl 5 dni podawania + 23 dni przerwy, 3 i 6 cykli wielokrotnych). Wysokie dawki powodowały śmiertelność 60-100% oraz zwyrodnienie siatkówki, które jednak uznano za klinicznie nieistotne ze względu na dawki bliskie dawkom śmiertelnym i brak podobnych efektów w badaniach klinicznych. Warto podkreślić, że większość efektów toksycznych była przemijająca, z wyjątkiem nieodwracalnych uszkodzeń męskiego układu rozrodczego oraz zmian siatkówki. Indeks terapeutyczny temozolomidu jest wąski, gdyż dawki stosowane klinicznie u ludzi są zbliżone do minimalnych dawek śmiertelnych u zwierząt.
aberracja chromosomowa, alkilacja DNA, działanie mutagenne, efekt toksyczny, embriotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, hematopoeza, indeks terapeutyczny, leukocyt, limfocyt krwi obwodowej, mielosupresja, płytka krwi, potencjał onkogenny, potencjał teratogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, środek alkilujący, szpik kostny, temozolomid, toksyczność ogólna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Busulfan Zentiva 6 mg/ml
Busulfan Zentiva, będący sulfonianem alkilu o silnym działaniu cytotoksycznym, jest stosowany głównie w procedurach przygotowujących do przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych (HPCT). Mechanizm działania opiera się na alkilacji DNA poprzez uwolnienie jonów karbonionowych w środowisku wodnym organizmu, co prowadzi do mieloablacji. W badaniach klinicznych OMC-BUS-3 i OMC-BUS-4, pacjenci otrzymywali busulfan w dawce 0,8 mg/kg co 6 godzin (łącznie 16 dawek) w schemacie BuCy2 wraz z cyklofosfamidem 60 mg/kg przez 2 dni. Uzyskano całkowite zahamowanie czynności szpiku oraz skuteczne przyjęcie przeszczepu bez przypadków odrzutu. Czas do wzrostu ANC >0,5×10^9/l wynosił 13 dni (zakres 9-29) po alloprzeszczepach i 10 dni (zakres 8-19) po autoprzeszczepach. Śmiertelność i chorobowość do 100 dni wynosiły odpowiednio 13% i 10% po alloprzeszczepach, bez zgonów po autoprzeszczepach.
ablacja szpiku kostnego, alkilacja DNA, bezwzględna liczba neutrofilów, chimeryzm, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, czynnik alkilujący, infuzja dożylna, nowotwór złośliwy, nowotwór złośliwy krwi, odrzucenie przeszczepu, ostra białaczka, przeszczep autologiczny, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie wolne od choroby, schemat kondycjonujący, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Holoxan 1 g
Przedkliniczne badania toksyczności ifosfamidu, substancji czynnej leku Holoxan, wykazały istotne różnice międzygatunkowe w wartościach LD50 po podaniu dootrzewnowym: u myszy 520-760 mg/kg masy ciała, a u szczurów 150-300 mg/kg. Powtarzane dawki dożylne ≥100 mg/kg u szczurów indukowały objawy toksyczności. Badania przewlekłe ujawniły uszkodzenia układu krwiotwórczego (supresja szpiku), pokarmowego (zmiany morfologiczne i czynnościowe), pęcherza moczowego (zmiany zapalne), nerek (nefrotoksyczność), wątroby (hepatotoksyczność) oraz gonad (uszkodzenia i zaburzenia płodności). Profil toksyczności przedklinicznej koreluje z obserwowanymi działaniami niepożądanymi w praktyce klinicznej.
alkilacja DNA, dawka śmiertelna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, embriotoksyczność, hepatotoksyczność, ifosfamid, LD50, lek alkilujący, lek cytotoksyczny, nefrotoksyczność, potencjał genotoksyczny, profil toksyczności, supresja szpiku kostnego, teratogenność, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, zaburzenia płodności, zapalenie pęcherza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Temozolomide Fair-Med 5 mg
Temozolomid, należący do grupy leków alkilujących (kod ATC: L01AX03), wykazuje cytotoksyczne działanie poprzez alkilację DNA, głównie w pozycji O6 guaniny, co prowadzi do uszkodzeń struktury DNA i śmierci komórek nowotworowych. W terapii nowo zdiagnozowanego glejaka wielopostaciowego, schemat leczenia obejmujący radioterapię z jednoczesnym podawaniem temozolomidu w dawce 75 mg/m² pc. przez 42 dni, a następnie monoterapię temozolomidem (150-200 mg/m² pc.) w cyklach 5-dniowych co 28 dni (do 6 cykli), wykazał istotne wydłużenie przeżycia całkowitego (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz zwiększenie 2-letniego przeżycia do 26% w porównaniu do 10% przy samej radioterapii. W trakcie terapii konieczna jest profilaktyka przeciw Pneumocystis carinii. W podgrupie pacjentów ze złym stanem ogólnym (WHO PS=2) korzyści były mniej wyraźne, jednak nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka toksyczności.
alkilacja DNA, badanie kliniczne, czas przeżycia wolny od progresji, forma aktywna, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak o wysokim stopniu złośliwości, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, Pneumocystis carinii, przeżycie całkowite, radioterapia, rezonans magnetyczny, skala Karnofskiego, temozolomid, terapia nowotworowa, współczynnik ryzyka, zapalenie płuc