naczyniowe zaburzenia poznawcze
Naczyniowe zaburzenia poznawcze (VCI – Vascular Cognitive Impairment) stanowią szerokie spektrum deficytów poznawczych spowodowanych chorobami naczyń mózgowych. Obejmują one zarówno łagodne zaburzenia poznawcze pochodzenia naczyniowego, jak i otępienie naczyniowe. VCI są drugim najczęstszym typem otępienia po chorobie Alzheimera i odpowiadają za około 15-20% wszystkich przypadków otępienia.
Etiologia naczyniowych zaburzeń poznawczych wiąże się z różnorodnymi zmianami naczyniowymi, takimi jak udary niedokrwienne, krwotoki mózgowe, choroby małych naczyń mózgowych oraz przewlekłe niedokrwienie mózgu. Czynniki ryzyka obejmują nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, dyslipidemię, migotanie przedsionków, palenie tytoniu oraz podeszły wiek.
Klinicznie VCI charakteryzuje się zróżnicowanym obrazem deficytów poznawczych, często z dominującym upośledzeniem funkcji wykonawczych, spowolnieniem psychoruchowym i zaburzeniami uwagi. W przeciwieństwie do choroby Alzheimera, przebieg VCI bywa bardziej skokowy, z okresami względnej stabilności przedzielonymi nagłym pogorszeniem funkcji poznawczych. Typowe są również objawy neurologiczne ogniskowe, zaburzenia chodu i równowagi oraz wczesne nietrzymanie moczu.
Diagnostyka naczyniowych zaburzeń poznawczych opiera się na ocenie neuropsychologicznej, badaniach neuroobrazowych (MRI, CT) ukazujących zmiany naczyniowe oraz badaniach laboratoryjnych wykluczających inne przyczyny otępienia. Leczenie koncentruje się na kontroli czynników ryzyka naczyniowego, stosowaniu leków przeciwpłytkowych lub przeciwzakrzepowych oraz rehabilitacji poznawczej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Demencja naczyniowa – Diagnostyka i diagnoza
Demencja naczyniowa, stanowiąca 5-10% przypadków otępienia i często współistniejąca z chorobą Alzheimera w formie otępienia mieszanego, jest spowodowana zmniejszonym przepływem krwi do mózgu prowadzącym do uszkodzenia tkanki mózgowej i deficytów poznawczych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie medycznym, badaniu neurologicznym, formalnej ocenie funkcji poznawczych (m.in. MMSE, MoCA, test rysowania zegara) oraz badaniach neuroobrazowych, przede wszystkim rezonansie magnetycznym (MRI), który uwidacznia zmiany takie jak zawały mózgu, chorobę małych naczyń, leukoarajoza (obejmująca ≥25% istoty białej) i mikrokrwawienia. Badania laboratoryjne obejmują morfologię, OB, glukozę, funkcje nerek i wątroby, witaminę B12, kwas foliowy, funkcje tarczycy, profil lipidowy oraz serologię kiły, co pozwala wykluczyć odwracalne przyczyny zaburzeń poznawczych i identyfikować czynniki ryzyka naczyniowego. W diagnostyce różnicowej pomocne są kryteria DSM-5 oraz NINDS-AIREN, a także skala Hachinskiego (wynik ≥2 sugeruje komponent naczyniowy). W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także biomarkery, np. czynnik wzrostu łożyska (PlGF), który może wspomagać rozróżnienie demencji naczyniowej od choroby Alzheimera.
badanie neurologiczne, choroba Alzheimera, cukrzyca, czynnik wzrostu łożyska, demencja naczyniowa, demencja poudarowa, demencja wielozawałowa, funkcje poznawcze, funkcje wykonawcze, hipercholesterolemia, leukoarajoza, MMSE, MoCA, morfologia krwi, naczyniowe zaburzenia poznawcze, nadciśnienie tętnicze, objawy ogniskowe, otępienie mieszane, PET, płyn mózgowo-rdzeniowy, podkorowa demencja naczyniowa, rezonans magnetyczny, SPECT, tomografia komputerowa, udar mózgu, zaburzenia pamięci, zaburzenie neuropoznawcze