Leki w grupie
„leki beta2-mimetyczne długo działające”

Leki beta2-mimetyczne długo działające (LABA – Long-Acting Beta-Agonists) to grupa leków bronchodylatacyjnych stosowanych w leczeniu przewlekłych chorób obturacyjnych dróg oddechowych, głównie astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Działają poprzez selektywne pobudzanie receptorów beta2-adrenergicznych w mięśniach gładkich oskrzeli, prowadząc do ich rozkurczu i rozszerzenia dróg oddechowych. Efekt terapeutyczny utrzymuje się przez 12-24 godziny, co pozwala na stosowanie ich raz lub dwa razy na dobę.

Do najważniejszych substancji czynnych z grupy LABA należą: salmeterol (Serevent, Pulmoterol), formoterol (Foradil, Oxodil, Zafiron), indakaterol (Onbrez Breezhaler), olodaterol (Striverdi Respimat), wilanterol (dostępny tylko w preparatach złożonych) oraz kloprenalina (Spiropent). Wśród tych leków indakaterol, olodaterol i wilanterol zaliczane są do ultra-długo działających beta2-mimetyków (ultra-LABA), ponieważ ich działanie utrzymuje się do 24 godzin, co umożliwia stosowanie raz na dobę.

Największą zaletą leków beta2-mimetycznych długo działających jest utrzymywanie się efektu bronchodylatacyjnego przez wiele godzin, co poprawia kontrolę objawów, zwłaszcza nocnych i porannych, oraz zwiększa komfort życia pacjentów. Dodatkowo, w porównaniu z krótko działającymi beta2-mimetykami (SABA), powodują mniej działań niepożądanych związanych z pobudzeniem receptorów beta2, takich jak drżenie mięśniowe czy tachykardia. LABA stosowane są również w terapii podtrzymującej, która zapobiega zaostrzeniom choroby i pozwala na zmniejszenie częstości stosowania leków doraźnych.

Należy jednak pamiętać o niebezpieczeństwach związanych z tą grupą leków. Monoterapia LABA w astmie oskrzelowej jest przeciwwskazana ze względu na zwiększone ryzyko ciężkich zaostrzeń, a nawet zgonów. Dlatego w astmie LABA powinny być zawsze stosowane łącznie z glikokortykosteroidami wziewnymi (ICS). Do innych działań niepożądanych należą: zaburzenia rytmu serca (tachykardia, arytmie), drżenie mięśniowe, hipokaliemia, hiperglikemia oraz zjawisko tachyfilaksji (zmniejszenie skuteczności przy długotrwałym stosowaniu). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi.

W zależności od czasu działania, beta2-mimetyki można podzielić na: krótko działające (SABA), np. salbutamol, fenoterol – z efektem 4-6 godzin; długo działające (LABA), np. salmeterol, formoterol – z efektem 12 godzin; oraz ultra-długo działające (ultra-LABA), np. indakaterol, olodaterol, wilanterol – z efektem do 24 godzin. Na rynku dostępne są również preparaty łączone, zawierające LABA w połączeniu z ICS (np. Seretide, Symbicort, Fostex) lub z długo działającymi antagonistami receptorów muskarynowych (LAMA), jak w preparatach Anoro, Ultibro czy Spiolto.