Leki w grupie
„leki beta2-mimetyczne”

Leki beta2-mimetyczne (selektywni agoniści receptorów beta2-adrenergicznych) to grupa leków rozszerzających oskrzela poprzez selektywne pobudzanie receptorów beta2-adrenergicznych w mięśniach gładkich dróg oddechowych. Aktywacja tych receptorów powoduje zwiększenie stężenia cyklicznego AMP, co prowadzi do rozkurczu mięśni gładkich, zmniejszenia wydzielania mediatorów zapalnych i poprawy klirensu śluzowo-rzęskowego.

W zależności od czasu działania, leki beta2-mimetyczne dzielą się na krótko działające (SABA – Short-Acting Beta Agonists) oraz długo działające (LABA – Long-Acting Beta Agonists). Do SABA zaliczamy: salbutamol (Ventolin, Sabumalin), fenoterol (Berotec) i terbutalinę. Ich działanie rozpoczyna się w ciągu kilku minut i utrzymuje do 4-6 godzin. Z kolei LABA to m.in. salmeterol (Serevent), formoterol (Foradil, Oxis), indakaterol (Onbrez), olodaterol (Striverdi) i wilanterol. Działają one od 12 do nawet 24 godzin.

Nowszą podgrupą są ultra-długo działające beta2-mimetyki (ULABA) jak indakaterol, olodaterol i wilanterol, które umożliwiają dawkowanie raz na dobę. Występują też ultra-szybko działające leki (lewalbuterol), które zaczynają działać już po 1-3 minutach od podania.

Największe zalety leków beta2-mimetycznych to szybkość działania (zwłaszcza SABA), skuteczność w przerywaniu skurczu oskrzeli, możliwość podania wziewnego (minimalizacja działań ogólnoustrojowych), oraz wysoka skuteczność w połączeniu z glikokortykosteroidami wziewnymi, zwłaszcza w terapii astmy i POChP. Preparaty LABA zapewniają całodobową kontrolę objawów przy wygodnym schemacie dawkowania.

Niebezpieczeństwa stosowania tej grupy leków obejmują: działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego (tachykardia, zaburzenia rytmu, wydłużenie odstępu QT), drżenia mięśniowe, hipokaliemię oraz hipergli­kemię. Istnieje ryzyko paradoksalnego skurczu oskrzeli, zwłaszcza przy przedawkowaniu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą. Przy monoterapii LABA w astmie istnieje ryzyko zwiększonej śmiertelności, dlatego zawsze powinny być stosowane w połączeniu z glikokortykosteroidami wziewnymi.

Leki beta2-mimetyczne są szeroko stosowane w terapii chorób obturacyjnych dróg oddechowych, w tym astmy (SABA jako leki ratunkowe, LABA w terapii podtrzymującej) oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Dostępne są w formie inhalatorów ciśnieniowych (MDI), proszkowych (DPI), nebulizacji oraz preparatów doustnych i pozajelitowych.