trzustka płodu
Trzustka płodu to gruczoł rozwijający się od wczesnych etapów życia prenatalnego, będący ważnym elementem układu pokarmowego i endokrynnego. Jej rozwój rozpoczyna się w 4-5 tygodniu ciąży z dwóch zawiązków z endodermy przedniej części jelita pierwotnego.
Zawiązek grzbietowy trzustki płodu jest większy i tworzy ogon oraz część trzonu gruczołu, podczas gdy zawiązek brzuszny rozwija się w głowę trzustki. W trakcie 7-8 tygodnia ciąży oba zawiązki ulegają fuzji, formując ostateczny kształt narządu. Przewód trzustkowy dodatkowy (Santoriniego) powstaje z zawiązka grzbietowego, a główny przewód trzustkowy (Wirsunga) tworzy się z części brzusznej.
W trzustce płodu wykształcają się dwa zasadnicze komponenty funkcjonalne: część egzokrynna (wydzielająca enzymy trawienne) oraz endokrynna (wysp trzustkowych). Wyspy trzustkowe zaczynają się formować około 10 tygodnia ciąży. Początkowo rozwijają się komórki alfa wydzielające glukagon (12 tydzień), następnie komórki beta produkujące insulinę (13 tydzień), a później komórki delta wytwarzające somatostatynę.
Insulina produkowana przez trzustkę płodu pełni istotną rolę w regulacji wzrostu płodu, ale nie jest głównym regulatorem metabolizmu glukozy jak po urodzeniu, ponieważ glukoza jest dostarczana przez łożysko. Nieprawidłowości w rozwoju trzustki płodu mogą prowadzić do różnych zaburzeń, w tym cukrzycy noworodkowej, mukowiscydozy z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki czy wad anatomicznych jak trzustka pierścieniowata.