zaburzenia używania opioidów
Zaburzenia używania opioidów (Opioid Use Disorder, OUD) to przewlekła, nawracająca choroba mózgu charakteryzująca się kompulsywnym poszukiwaniem i używaniem opioidów, utratą kontroli nad ich przyjmowaniem oraz występowaniem negatywnych stanów emocjonalnych (np. dysforii, lęku, drażliwości) w przypadku braku dostępu do substancji. Schorzenie to jest definiowane w klasyfikacji DSM-5 jako problematyczny wzorzec używania opioidów prowadzący do istotnego klinicznie upośledzenia funkcjonowania lub dystresu.
Diagnoza zaburzeń używania opioidów opiera się na występowaniu co najmniej dwóch z jedenastu kryteriów w ciągu 12 miesięcy, obejmujących m.in.: przyjmowanie większych ilości opioidów niż zamierzano, nieskuteczne próby ograniczenia lub zaprzestania używania, poświęcanie znacznej ilości czasu na zdobywanie opioidów, głód substancji oraz tolerancję i objawy odstawienne. Nasilenie zaburzenia klasyfikuje się jako łagodne (2-3 objawy), umiarkowane (4-5 objawów) lub ciężkie (6 lub więcej objawów).
Leczenie zaburzeń używania opioidów wymaga kompleksowego podejścia obejmującego farmakoterapię, psychoterapię oraz wsparcie społeczne. Terapia farmakologiczna opiera się głównie na lekach agonistycznych (metadon), częściowo agonistycznych (buprenorfina) lub antagonistycznych (naltrekson). Leczenie podtrzymujące agonistami opioidowymi znacząco zmniejsza ryzyko przedawkowania, redukuje zachowania kryminalne i poprawia utrzymanie pacjentów w terapii. Skuteczność leczenia zwiększa się, gdy farmakoterapia jest połączona z interwencjami psychospołecznymi, takimi jak terapia poznawczo-behawioralna, dialog motywujący czy grupy wsparcia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tadomon
Produkt leczniczy Tadomon, zawierający tapentadolu winian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (dawki: 25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg, 250 mg), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych ze stosowaniem opioidów (OUD). Szczególnie narażeni są pacjenci z historią zaburzeń używania substancji psychoaktywnych, alkoholu, palenia tytoniu oraz z zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężkie depresje, lęki czy zaburzenia osobowości. Konieczne jest systematyczne monitorowanie zachowań wskazujących na poszukiwanie leku, zwłaszcza przy przedwczesnym zgłaszaniu się po kolejne dawki, oraz przegląd stosowanych jednocześnie leków, zwłaszcza innych opioidów i benzodiazepin.
benzodiazepina, bezdech, ciężkie zaburzenie depresyjne, depresja oddechowa, nadmierna sedacja, nasilona sedacja, pochodna benzodiazepiny, przedawkowanie, specjalista ds. uzależnień, śpiączka, spłycenie oddechu, środek uspokajający, substancje psychoaktywne, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, tolerancja, uzależnienie fizyczne i psychiczne, winian tapentadolu, zaburzenia używania alkoholu, zaburzenia używania opioidów, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zaburzenie lękowe, zaburzenie osobowości, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Submena
Produkt leczniczy Submena, zawierający fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej i uzależnienia (OUD). Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest ustabilizowanie długotrwałej terapii opioidami, aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych. Pacjenci z wywiadem zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, palący tytoń lub z zaburzeniami psychicznymi powinni być monitorowani pod kątem zachowań poszukujących lek oraz objawów OUD. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko depresji oddechowej u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, miastenią gravis oraz u osób z CSA, gdzie dawkę opioidów należy odpowiednio dostosować. Fentanyl może również powodować bradykardię, a u osób starszych obserwuje się zmniejszony klirens i wydłużony okres półtrwania leku, co wymaga ostrożności i ewentualnej redukcji dawki.
bradyarytmia, bradykardia, depresja oddechowa, fentanyl tabletki podjęzykowe, hiperalgezja wywołana opioidami, hiperrefleksja, hipertermia, hipowolemia, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, miastenia gravis, niedociśnienie tętnicze, ośrodkowy bezdech senny, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, tachykardia, terapia opioidowa, uzależnienie od opioidów, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia używania opioidów, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zapalenie błony śluzowej, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Binatta
Produkt leczniczy BINATTA (tapentadol fosforan) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych z używaniem opioidów. Szczególnie narażeni są pacjenci z historią zaburzeń używania substancji, chorobami psychicznymi, a także osoby palące tytoń. Konieczne jest systematyczne monitorowanie zachowań wskazujących na poszukiwanie leków oraz uwzględnienie ryzyka interakcji z innymi opioidami i lekami psychoaktywnymi, zwłaszcza benzodiazepinami, które mogą nasilać działanie uspokajające, prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci. W przypadku jednoczesnego stosowania zaleca się zmniejszenie dawek, skrócenie czasu terapii oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Tapentadol może wywoływać depresję oddechową, szczególnie przy dużych dawkach, u pacjentów z zaburzeniami czynności oddechowych oraz u osób wrażliwych na działanie agonistów receptorów opioidowych μ.
agonista receptora opioidowego μ, benzodiazepina, buprenorfina, centralny bezdech senny, ciężkie zaburzenie czynności nerek, depresja oddechowa, duża depresja, guz mózgu, nalbufina, napad drgawek, niedotlenienie podczas snu, ostre zapalenie trzustki, pentazocyna, próg drgawkowy, receptor opioidowy μ, skurcz zwieracza Oddiego, śpiączka, tapentadol, tolerancja, uraz głowy, uzależnienie fizyczne i psychiczne, zaburzenia używania opioidów, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie lękowe, zaburzenie oddychania w czasie snu, zaburzenie osobowości, zaburzenie świadomości, zapalenie trzustki, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tadomon
Lek Tadomon zawiera tapentadolu winian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu dostępnych w dawkach 25 mg, 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg oraz 250 mg, różniących się kolorem i kształtem, co ułatwia identyfikację. Podczas długotrwałej terapii istnieje ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych ze stosowaniem opioidów (OUD). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wywiadem osobistym lub rodzinnym zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, aktywnych palaczy tytoniu oraz osób z współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak ciężkie zaburzenia depresyjne, lękowe czy zaburzenia osobowości. W trakcie leczenia konieczne jest regularne monitorowanie objawów poszukiwania leku oraz przegląd stosowanych jednocześnie opioidów i leków psychoaktywnych, zwłaszcza benzodiazepin, a w przypadku podejrzenia OUD wskazane jest skierowanie pacjenta do specjalisty ds. uzależnień.
benzodiazepina, depresja oddechowa, nadużywanie opioidów, płytki oddech, przedawkowanie leków, przedawkowanie opioidów, sedacja, specjalista ds. uzależnień, śpiączka, środek uspokajający, substancje psychoaktywne, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, terapia skojarzona, tolerancja na leki, utrata przytomności, uzależnienie fizyczne i psychiczne, zaburzenia używania alkoholu, zaburzenia używania opioidów, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zaburzenie depresyjne, zaburzenie lękowe, zaburzenie osobowości, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Binatta
Produkt leczniczy BINATTA zawierający tapentadol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest agonistą receptora opioidowego μ, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. W trakcie terapii może dojść do rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych z używaniem opioidów, zwłaszcza u pacjentów z historią zaburzeń używania substancji, chorobami psychicznymi czy aktualnym używaniem tytoniu. Konieczne jest systematyczne monitorowanie zachowań wskazujących na nadużywanie leku oraz uwzględnienie ryzyka interakcji z innymi opioidami i lekami psychoaktywnymi, w tym benzodiazepinami, które mogą nasilać działanie uspokajające, prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania BINATTA z lekami uspokajającymi zaleca się ograniczenie dawki i czasu terapii oraz ścisły nadzór kliniczny.
agonista receptora opioidowego, benzodiazepiny, BINATTA, buprenorfina, centralny bezdech senny, choroba dróg żółciowych, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, depresja oddechowa, napad drgawkowy, niedotlenienie nocne, ostre zapalenie trzustki, skurcz zwieracza Oddiego, śpiączka, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, tolerancja na leki, uzależnienie od leków, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia świadomości, zaburzenia używania opioidów - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adoben
Adoben, zawierający tapentadol – agonistę receptorów opioidowych μ, wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zaburzeń związanych ze stosowaniem opioidów (OUD). Szczególnie narażeni są pacjenci z historią zaburzeń używania substancji, aktualni palacze tytoniu oraz osoby z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi. Monitorowanie powinno obejmować ocenę zachowań poszukujących leku oraz regularny przegląd stosowanych opioidów i leków psychoaktywnych, zwłaszcza benzodiazepin. Równoczesne stosowanie Adobenu z lekami uspokajającymi wymaga ograniczenia dawki i czasu terapii oraz ścisłego nadzoru ze względu na ryzyko depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. Tapentadol może wywoływać zależną od dawki depresję oddechową, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności oddechowych, dlatego konieczne jest rozważenie alternatywnych leków lub stosowanie najmniejszych skutecznych dawek pod ścisłym nadzorem.
agonista receptora opioidowego μ, benzodiazepiny, buprenorfina, centralny bezdech senny, choroby dróg żółciowych, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, depresja oddechowa, farmakokinetyka tapentadolu, napad drgawkowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostre zapalenie trzustki, skurcz zwieracza Oddiego, tolerancja na lek, uzależnienie od leków, właściwości agonistyczne i antagonistyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności oddechowej, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia oddychania podczas snu, zaburzenia używania opioidów, zaburzenia związane ze stosowaniem opioidów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy