Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Owoc ostropestu

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania owocu ostropestu

Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus) stanowi istotny składnik wielu preparatów leczniczych stosowanych w schorzeniach układu pokarmowego. Występuje on m.in. w formie nalewki (tinctura) jako jeden z komponentów złożonych leków gastrycznych. Szczegółowa analiza środków ostrożności dotyczących jego stosowania jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów.¹

Przeciwwskazania związane z chorobami przewodu pokarmowego

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy. W takich przypadkach przed zastosowaniem preparatów zawierających owoc ostropestu, jak np. Gastrobonisol, bezwzględnie wymagana jest konsultacja lekarska. Istnieje ryzyko, że składniki aktywne zawarte w nalewce z owoców ostropestu mogą wpływać na stan błony śluzowej przewodu pokarmowego u pacjentów z istniejącymi już zmianami patologicznymi.²

Zawartość etanolu w preparatach z ostropestem

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających nalewkę z owocu ostropestu jest obecność etanolu jako ekstrahenta. Preparaty te mogą zawierać znaczące ilości alkoholu etylowego, przykładowo Gastrobonisol zawiera maksymalnie 60% objętościowych etanolu. W standardowej dawce 2,5 ml takiego preparatu znajduje się około 1,23 g alkoholu, co odpowiada 30 ml piwa (5% obj.) lub 12,5 ml wina (12% obj.). Natomiast w dawce 1 ml znajduje się 0,49 g alkoholu, równoważne 12 ml piwa (5% obj.) bądź 5 ml wina (12% obj.).³

Grupy pacjentów wysokiego ryzyka

Ze względu na znaczącą zawartość alkoholu etylowego, preparaty zawierające nalewkę z owocu ostropestu są przeciwwskazane u określonych grup pacjentów:

• Pacjenci z chorobą alkoholową – stosowanie preparatów z ostropestem może być szkodliwe ze względu na zawartość etanolu i ryzyko wzmocnienia uzależnienia
• Pacjenci z chorobami wątroby – ze względu na dodatkowe obciążenie wątroby metabolizmem alkoholu
• Pacjenci z padaczką – z uwagi na ryzyko obniżenia progu drgawkowego przez alkohol

⁴

Stosowanie u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Preparaty zawierające nalewkę z owocu ostropestu, które ekstrshowane są alkoholem etylowym, nie są zalecane do stosowania u kobiet w ciąży oraz w okresie laktacji. Spożycie alkoholu podczas ciąży może prowadzić do poważnych wad rozwojowych płodu, a w okresie karmienia piersią alkohol może przedostawać się do mleka matki i negatywnie wpływać na rozwój niemowlęcia.⁵

Ograniczenia wiekowe w stosowaniu

W przypadku preparatów zawierających nalewkę z owocu ostropestu, takich jak Gastrobonisol, obowiązują następujące ograniczenia wiekowe:

• Dzieci poniżej 7 lat – stosowanie nie jest zalecane ze względu na obecność alkoholu etylowego
• Dzieci w wieku 7-11 lat – preparat może być stosowany wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą

⁶

Czas stosowania i monitorowanie efektów terapeutycznych

Podczas terapii preparatami zawierającymi nalewkę z owocu ostropestu, jak Gastrobonisol, należy monitorować skuteczność leczenia. Jeżeli objawy chorobowe utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie pomimo regularnego stosowania preparatu, konieczna jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą. Przedłużające się dolegliwości mogą wskazywać na poważniejsze schorzenia wymagające diagnostyki lub alternatywnej terapii.⁷

Skład chemiczny preparatów z ostropestem

Nalewka z owoców ostropestu (Silybi mariani fructus tinctura) stosowana jest zazwyczaj w stężeniu określonym proporcją surowca do ekstrahenta. W przypadku Gastrobonisolu jest to 1:45-55, co oznacza, że z każdego grama surowca otrzymuje się 45-55 ml nalewki. Jako ekstrahent stosowany jest zazwyczaj etanol o odpowiednim stężeniu, np. 65% (V/V). W preparatach złożonych nalewka z owocu ostropestu stanowi jeden z kilku składników aktywnych, np. w Gastrobonisolu występuje w ilości 15 g na 100 g produktu.⁸

⁹