Właściwości farmakodynamiczne
Jeżówka purpurowa

Właściwości farmakodynamiczne jeżówki purpurowej

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) jest substancją pochodzenia roślinnego o szerokim zastosowaniu w farmakoterapii ze względu na działanie immunomodulujące. Substancja ta wchodzi w skład różnych preparatów leczniczych, w których występuje w postaci wyciągów suchych, soku ze świeżego ziela lub nalewek, stabilizowanych etanolem. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych jeżówki purpurowej na podstawie danych z charakterystyk produktów leczniczych.^{1 2 3}

Działanie na układ immunologiczny

Główny mechanizm działania jeżówki purpurowej związany jest z jej wpływem na układ immunologiczny. Badania in vitro wykazały, że wyciągi z jeżówki purpurowej stymulują aktywność fagocytarną granulocytów i makrofagów, przyczyniając się do wzrostu liczby i aktywności limfocytów grasiczozależnych T oraz limfocytów NK (Natural Killer).⁴

Sok ze świeżego ziela jeżówki purpurowej wykazuje zdolność do niespecyficznej stymulacji odpowiedzi układu immunologicznego, co skutkuje podniesieniem odporności organizmu na infekcje bakteryjne i wirusowe. Badania laboratoryjne wykazały, że sok z jeżówki purpurowej pobudza aktywność komórek żernych, w tym makrofagów i granulocytów, które uczestniczą w procesie rozpoznawania i niszczenia czynników chorobotwórczych.⁵

Wpływ na procesy immunologiczne

Jeżówka purpurowa wykazuje złożony wpływ na procesy immunologiczne zachodzące w organizmie. Działanie to obejmuje:

• Wzrost aktywności makrofagów⁶
• Zwiększenie wydzielania interleukiny 1 (IL-1) przez makrofagi, która jest cytokina pobudzającą limfocyty do swoistej obrony organizmu⁷
• Zwiększenie liczby leukocytów i komórek śledziony⁸
• Wpływ na inne ogniwa niespecyficznej odpowiedzi immunologicznej, w tym procesy rozpoznania i przetworzenia antygenu⁹

Badania doświadczalne potwierdzające działanie immunomodulujące

Efekty działania jeżówki purpurowej zostały potwierdzone w badaniach zarówno in vivo, jak i in vitro. Badania doświadczalne przeprowadzone in vivo na modelu mysim oraz in vitro na komórkach układu odpornościowego człowieka wykazały stymulację odporności komórkowej i humoralnej.¹⁰

Dzięki tym właściwościom, jeżówka purpurowa znalazła zastosowanie w produktach leczniczych stosowanych profilaktycznie oraz wspomagająco w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, a także w niektórych preparatach złożonych o działaniu przeciwzapalnym stosowanych miejscowo.^{11 12 13}

Formy stosowania jeżówki purpurowej w produktach leczniczych

Jeżówka purpurowa występuje w produktach leczniczych w różnych postaciach farmaceutycznych i w różnych stężeniach, co ma wpływ na jej działanie farmakodynamiczne:

• Suchy wyciąg z ziela jeżówki purpurowej (Echinaceae purpureae herbae extractum siccum) – stosowany w preparatach doustnych, np. w produkcie Alchinal w ilości 0,056 g suchego wyciągu w 10 ml zawiesiny (stosunek ekstraktu 3,5-4,5:1, z ekstrahentam w postaci wody oczyszczonej)¹⁴
• Sok ze świeżego ziela jeżówki purpurowej (Echinaceae purpureae herbae recentis succus) – stosowany w preparatach płynnych, np. w produkcie Succus Echinaceae Phytopharm, gdzie w 100 ml płynu znajduje się 100 ml soku stabilizowanego etanolem (stosunek 1:1)¹⁵
• Nalewka z jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea TM) – stosowana w preparatach do stosowania miejscowego, np. w produkcie Traumeel S, gdzie w 100 g maści lub żelu znajduje się 0,15 g nalewki¹⁶

Różnice w formie i stężeniu jeżówki purpurowej w poszczególnych produktach leczniczych mogą wpływać na siłę i specyfikę działania farmakodynamicznego, co należy uwzględniać przy wyborze odpowiedniego preparatu do stosowania w konkretnych wskazaniach klinicznych.^{17 18}