Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Głóg

Wpływ głogu na płodność, ciążę i laktację

Głóg (Crataegus spp.) jest substancją aktywną szeroko stosowaną w preparatach leczniczych o działaniu nasercowym, uspokajającym i tonizującym. Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak nalewki, wyciągi, syropy oraz tabletki. Informacje dotyczące jego stosowania w okresie ciąży, karmienia piersią oraz wpływu na płodność są kluczowe dla bezpiecznej farmakoterapii u kobiet w wieku reprodukcyjnym.^{1 2}

Bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży

W przypadku większości preparatów zawierających głóg istnieją poważne ograniczenia dotyczące ich stosowania w okresie ciąży. Wynika to przede wszystkim z braku odpowiednich badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet ciężarnych. Badania kontrolowane u tej grupy pacjentek nie zostały przeprowadzone dla żadnego z analizowanych produktów leczniczych.^{3 4}

Część preparatów zawiera w swoim składzie znaczne ilości etanolu, co stanowi dodatkowy czynnik ryzyka i przeciwwskazanie do stosowania w ciąży. Zawartość etanolu w produktach waha się od minimalnych ilości (poniżej 0,4% m/m w preparacie Melisal forte) do nawet 60-70% (v/v) w przypadku produktu Nerwobonisol.^{5 6 7}

Kategoryczne przeciwwskazanie do stosowania w ciąży, wyrażone jako „nie stosować w okresie ciąży”, dotyczy preparatów: Krople nasercowe, Nerwobonisol oraz Neospasmina noc.^{8 9 10}

W przypadku pozostałych produktów zawierających głóg stosuje się ostrożniejsze sformułowanie: „nie zaleca się stosowania”, co również wskazuje na potencjalne ryzyko lub brak danych dotyczących bezpieczeństwa.^{11 12 13 14}

Bezpieczeństwo stosowania w okresie laktacji

Podobnie jak w przypadku ciąży, brak jest wiarygodnych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających głóg podczas karmienia piersią. Większość charakterystyk produktów leczniczych zawiera informacje o przeciwwskazaniu lub braku zalecenia stosowania w tym okresie.^{15 16}

Przeciwwskazanie wynikające z zawartości etanolu w produktach stanowi istotny problem, szczególnie w preparatach płynnych. Alkohol może przenikać do mleka matki i wpływać negatywnie na rozwój niemowlęcia. Dlatego produkty takie jak Neospasmina noc, Nerwobonisol czy Krople nasercowe są jednoznacznie przeciwwskazane w okresie laktacji.^{17 18 19}

W przypadku produktów o mniejszej zawartości etanolu lub w postaci stałej (tabletki), producenci również nie zalecają stosowania w okresie karmienia piersią ze względu na brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa.^{20 21 22}

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu głogu na płodność są niezwykle skąpe. Większość producentów umieszcza w charakterystykach produktów leczniczych informację „brak danych” lub „nie ustalono wpływu leku na płodność”. Dotyczy to zarówno preparatów zawierających wyłącznie głóg, jak i złożonych leków roślinnych.^{23 24 25}

W żadnym z analizowanych preparatów zawierających głóg nie przeprowadzono badań oceniających potencjalny wpływ na płodność u ludzi, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Podobnie brak jest danych przedklinicznych w tym zakresie.^{26 27 28}

Ta luka w wiedzy naukowej stanowi istotny problem kliniczny, szczególnie w kontekście długotrwałego stosowania preparatów zawierających głóg u pacjentów w wieku reprodukcyjnym. Brak danych nie pozwala na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków dotyczących bezpieczeństwa stosowania w kontekście wpływu na płodność.^{29 30 31}

Zestawienie zaleceń dla poszczególnych produktów

Wskazówki dla lekarzy dotyczące poradnictwa

Lekarz prowadzący terapię pacjentki w wieku rozrodczym, planującej ciążę, będącej w ciąży lub karmiącej piersią, powinien przekazać następujące informacje dotyczące preparatów zawierających głóg:^{32 33}

• Ze względu na brak badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa, nie zaleca się stosowania preparatów zawierających głóg w okresie ciąży.³⁴
• Preparaty w postaci nalewek, kropli, płynów i syropów zawierają znaczne ilości etanolu, co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie do ich stosowania w ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu.³⁵
• Podczas karmienia piersią również nie zaleca się stosowania produktów zawierających głóg ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa oraz potencjalne przenikanie składników do mleka matki.³⁶
• W przypadku pacjentek planujących ciążę, należy uwzględnić brak danych na temat wpływu głogu na płodność i rozważyć alternatywne metody terapii.^{37 38}
• Przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku zawierającego głóg, konieczne jest poinformowanie lekarza o planowaniu ciąży, istniejącej ciąży lub karmieniu piersią.³⁹

⁴⁰

W przypadku konieczności leczenia dolegliwości kardiologicznych, zaburzeń snu lub stanów lękowych u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, należy zastosować leki o udowodnionym profilu bezpieczeństwa w tych grupach pacjentek, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.⁴¹

Podsumowanie kliniczne

Głóg jako substancja aktywna występuje w wielu preparatach leczniczych w różnych postaciach farmaceutycznych. Obecnie brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów w okresie ciąży, karmienia piersią oraz ich wpływu na płodność.^{42 43}

Dodatkowo, znaczna zawartość etanolu w większości preparatów płynnych zawierających głóg stanowi istotne przeciwwskazanie do ich stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią. Z tego powodu, zgodnie z informacjami zawartymi w charakterystykach produktów leczniczych, preparaty te nie są zalecane lub są przeciwwskazane u kobiet w ciąży i karmiących piersią.^{44 45}

Lekarz przepisujący leki zawierające głóg powinien zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie w przypadku pacjentek w wieku rozrodczym, a w razie konieczności prowadzenia farmakoterapii u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, wybierać preparaty o udowodnionym profilu bezpieczeństwa w tych grupach pacjentek.^{46 47}