Działania niepożądane
Głóg

Działania niepożądane substancji głóg

Głóg (Crataegus spp.) jest substancją roślinną szeroko stosowaną w preparatach leczniczych, szczególnie w formie nalewek, wyciągów i syropów. Mimo powszechnego stosowania i względnego bezpieczeństwa, substancja ta może powodować działania niepożądane, które wymagają uwagi personelu medycznego. Podczas terapii z wykorzystaniem preparatów zawierających głóg obserwuje się głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego oraz sporadycznie inne reakcje systemowe.¹

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe

Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi podczas stosowania preparatów zawierających głóg są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Manifestują się one głównie w postaci:

• Nudności – częstość występowania nieznana, notowane w wielu preparatach zawierających głóg^{2 3}
• Kurczowe bóle brzucha – występują sporadycznie, obserwowane zarówno w monoterapii jak i w preparatach złożonych^{4 5}
• Dolegliwości żołądkowo-jelitowe o nieokreślonym charakterze – raportowane w przypadku preparatów ziołowych zawierających głóg⁶
• Krwawienia z przewodu pokarmowego – rzadko występujące, ale potencjalnie poważne powikłanie⁷

Objawy ze strony układu nerwowego

W trakcie stosowania preparatów z głogiem obserwowano również objawy neurologiczne, takie jak:

• Ból głowy – częstość nieznana⁸
• Zawroty głowy – częstość nieznana⁹
• Ospałość – występuje sporadycznie¹⁰
• Omdlenia – rzadkie, ale istotne klinicznie¹¹

Objawy sercowo-naczyniowe

Głóg, mimo że stosowany głównie w łagodnych zaburzeniach sercowo-naczyniowych, może paradoksalnie wywoływać pewne objawy ze strony układu krążenia:

• Kołatanie serca – częstość nieznana¹²
• Niewydolność krążenia – rzadkie, ale poważne powikłanie¹³

Reakcje skórne i nadwrażliwości

W niektórych przypadkach obserwowano reakcje nadwrażliwości na składniki preparatów zawierających głóg:

• Wysypka skórna – częstość nieznana¹⁴
• Reakcje alergiczne – rzadkie¹⁵

Zaburzenia tolerancji

Sporadycznie mogą wystąpić przypadki złej tolerancji preparatów zawierających składniki pochodzenia roślinnego, w tym głóg, charakteryzujące się uczuciem dyskomfortu i odbijaniem.¹⁶

Obserwacje braku działań niepożądanych

Warto zwrócić uwagę, że w przypadku niektórych preparatów zawierających głóg, pomimo wieloletniego stosowania, nie zaobserwowano lub nie raportowano istotnych działań niepożądanych:^{17 18 19}

Interakcje z innymi substancjami

Przy stosowaniu preparatów zawierających głóg należy mieć na uwadze możliwe interakcje z innymi lekami, szczególnie działającymi na układ sercowo-naczyniowy. Substancje zawarte w głogu mogą nasilać działanie leków beta-adrenolitycznych, glikozydów nasercowych oraz leków hipotensyjnych. Potencjalne interakcje mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub wymagać modyfikacji dawkowania.

Tabela działań niepożądanych

<sup data-drug="Cardiol C" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane leku przedstawiono zgodnie z klasyfikacją narządów i układów wg MedDRA oraz częstością występowania: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (20 ²¹

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających głóg zaleca się:

1. Przerwanie stosowania preparatu przy pierwszych objawach nadwrażliwości lub nietolerancji
2. Konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia²²
3. Zgłoszenie działania niepożądanego do odpowiednich organów farmakowigilancji (Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych)²³

Wnioski dla praktyki klinicznej

Mimo że głóg jest substancją pochodzenia naturalnego o względnie dobrym profilu bezpieczeństwa, personel medyczny powinien być świadomy możliwości wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie u pacjentów ze schorzeniami przewodu pokarmowego oraz z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Należy monitorować pacjentów, szczególnie na początku terapii, pod kątem wystąpienia niepożądanych reakcji, a także informować ich o potencjalnych objawach, które powinny skłonić do przerwania leczenia i konsultacji medycznej.

W przypadku długotrwałej terapii preparatami zawierającymi głóg zaleca się okresową kontrolę funkcji układu krążenia oraz ocenę tolerancji leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących jednocześnie inne leki działające na układ sercowo-naczyniowy ze względu na możliwe interakcje.