Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Głóg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania głogu

Głóg (Crataegus spp.) to roślina szeroko stosowana w produktach leczniczych. Ocena bezpieczeństwa substancji aktywnych zawartych w głogu opiera się na danych toksykologicznych, badaniach mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat bezpieczeństwa stosowania tej substancji na podstawie dostępnych badań przedklinicznych.

Dane toksykologiczne

Dane zawarte w monografiach ESCOP dotyczące kwiatostanu głogu wskazują na niską toksyczność przetworów z tej substancji zarówno po podaniu jednorazowym, jak i po podaniu wielokrotnym. Oznacza to, że wyciągi i nalewki z głogu charakteryzują się korzystnym profilem bezpieczeństwa w kontekście ostrej i przewlekłej toksyczności.¹

Dla większości produktów leczniczych zawierających głóg nie przeprowadzono jednak kompleksowych badań toksykologicznych oceniających bezpieczeństwo tych preparatów jako kompozycji. Należy zauważyć, że dla wielu produktów takich jak Cardiol C, Cravisol, Intractum Crataegi Phytopharm, Krople nasercowe, Neocardina czy Neospasmina noc nie przeprowadzono dedykowanych badań toksykologicznych.^{2 3 4 5 6}

Badania mutagenności

W przypadku głogu, przeprowadzono badania mutagenności z wykorzystaniem wodno-alkoholowego wyciągu z kwiatostanu głogu. W teście Amesa nie stwierdzono mutagennego działania wodno-alkoholowego wyciągu z kwiatostanu głogu o zawartości 18,75% oligomerycznych procyjanidyn.⁷

Istnieją jednak wyniki badań wskazujące na pozytywny wpływ aglikonów i C-glikozydów flawonoidowych (m.in. kwercetyny) na zmiany chromatyd siostrzanych. Warto jednak zaznaczyć, że porównanie ilości kwercetyny pobieranej w diecie z ilością obecną w substancji leczniczej pozwala praktycznie wykluczyć ryzyko dla ludzi.⁸

Dla wielu produktów leczniczych zawierających głóg, takich jak Melissed, Tabletki tonizujące Labofarm czy Zioła uspokajające, nie przeprowadzono badań genotoksyczności.^{9 10}

Badania karcynogenności

Brak jest danych dotyczących karcynogenności substancji czynnych zawartych w produktach leczniczych zawierających głóg. Nie przeprowadzono ukierunkowanych badań oceniających potencjał karcynogenny tej substancji.¹¹

Analogicznie, jak w przypadku badań mutagenności, dla wielu produktów zawierających głóg nie wykonano badań karcynogenności. Wiąże się to z długotrwałą tradycją stosowania tych substancji w lecznictwie oraz uznaniem ich za bezpieczne na podstawie doświadczenia.^{12 13}

Wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa

Przeprowadzono badania wodno-alkoholowego wyciągu z kwiatostanu głogu o zawartości 18,75% oligomerycznych procyjanidyn, oceniające jego wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa. W dawce do 1,6 g/kg nie obserwowano efektu teratogennego u szczura i królika.¹⁴

Co więcej, w badaniach na szczurach nie zaobserwowano też efektu toksycznego w okresie okołoporodowym jak i poporodowym, ani żadnego toksycznego wpływu na generację F1 i jej płodność. Wyniki te wskazują na bezpieczeństwo stosowania wyciągów z głogu w kontekście wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa.¹⁵

Bezpieczeństwo tradycyjnego stosowania

Dla wielu produktów leczniczych zawierających głóg, bezpieczeństwo stosowania opiera się na wieloletniej tradycji leczniczego wykorzystania tej substancji. Jak podkreślono w przypadku produktu Melisal forte, skuteczność i bezpieczeństwo stosowania wynika z doświadczenia i długotrwałej tradycji leczniczego wykorzystania zawartych w nim składników.¹⁶

W przypadku produktu Nerwobonisol również zaznaczono, że nie wykonano badań przedklinicznych na zwierzętach, a wszystkie składniki proponowanego leku są tradycyjnie stosowane.¹⁷

Dla tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego, jakim są Zioła uspokajające, wyniki badań przedklinicznych nie są wymagane zgodnie z przepisami. Dodatkowo zaznaczono, że dla tego produktu nie odnotowano dotychczas żadnych działań niepożądanych.¹⁸

Szczególne aspekty bezpieczeństwa

Warto zwrócić uwagę na szczególne aspekty bezpieczeństwa związane z produktami złożonymi zawierającymi głóg. Na przykład, w przypadku produktu Melisal forte, który zawiera także korzeń arcydzięgla, dane z piśmiennictwa wskazują na potencjalne działanie fototoksyczne związane z zawartymi w arcydzięglu furanokumarynami (8-metoksypsoralen i 5-metoksypsoralen).¹⁹

W dotychczasowych badaniach stwierdzono, że podawanie wyizolowanych furanokumaryn u części chorych naświetlanych promieniami UVA wywoływało ostre reakcje skórne objawiające się zaczerwienieniem, świądem i pigmentacją skóry. W doświadczeniach na zwierzętach wykazano wpływ fotokancerogenny dla 8-MOP i 5-MOP.²⁰

Jednakże ze względu na niską zawartość wyciągu z korzenia arcydzięgla w syropie Melisal forte, nie należy spodziewać się toksycznego działania leku podawanego zgodnie z zaleconym dawkowaniem. Niemniej jednak, zaleca się, aby podczas stosowania tego syropu unikać ekspozycji na promieniowanie UV.²¹

Podsumowanie danych przedklinicznych

Dostępne dane przedkliniczne na temat bezpieczeństwa stosowania głogu są ograniczone, ale wskazują na niski potencjał toksyczny tej substancji. Badania wyciągów z kwiatostanu głogu nie wykazały działania mutagennego w teście Amesa, a w badaniach na reprodukcję nie zaobserwowano efektów teratogennych, toksycznych w okresie okołoporodowym ani poporodowym.

Należy podkreślić, że dla większości produktów leczniczych zawierających głóg, bezpieczeństwo opiera się na wieloletniej tradycji stosowania oraz doświadczeniu klinicznym. Brak jest kompleksowych badań toksykologicznych, mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję dla większości preparatów zawierających tę substancję.

W przypadku produktów złożonych, zawierających oprócz głogu także inne substancje roślinne, należy brać pod uwagę potencjalne interakcje między składnikami oraz specyficzne aspekty bezpieczeństwa związane z dodatkowymi substancjami, jak miało to miejsce w przypadku korzenia arcydzięgla w produkcie Melisal forte.