Przedawkowanie
Karczoch

Przedawkowanie substancji karczoch

Karczoch (Cynara scolymus L.) jest substancją aktywną występującą w kilku preparatach leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym. W formie wyciągów lub nalewek stanowi składnik leków takich jak Cholitol, Cynacholin oraz Hepatosan fix. Mimo powszechnego stosowania karczocha w fitoterapii, dane dotyczące jego przedawkowania są ograniczone. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych z przedawkowaniem preparatów zawierających karczoch.^{1 2 3}

Dokumentacja przedawkowania

Analiza danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających karczoch wskazuje na niewielką liczbę udokumentowanych przypadków przedawkowania. W przypadku preparatu Cynacholin (4,88 g/5 ml, płyn doustny) nie odnotowano dotychczas danych na temat przedawkowania.⁴ Podobnie w przypadku ziół do zaparzania Hepatosan fix, które zawierają w składzie ziele karczocha (0,4 g w saszetce 2,0 g), nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania.⁵

W odniesieniu do preparatu Cholitol, który zawiera nalewkę z karczocha (Cynarae tinctura) w ilości 11 g na 100 g produktu, również nie są znane przypadki przedawkowania. Należy jednak zaznaczyć, że w tym preparacie karczoch stanowi jeden z kilku składników aktywnych, obok nalewek z kurkumy, kozłka, mięty pieprzowej oraz pokrzyku wilczej jagody (Belladonnae tinctura).^{6 7}

Potencjalne objawy przedawkowania

Choć specyficzne objawy przedawkowania samego karczocha nie zostały szczegółowo opisane w dostępnych charakterystykach produktów leczniczych, warto zwrócić uwagę na potencjalne ryzyko związane z przedawkowaniem preparatów wieloskładnikowych zawierających karczoch.

W przypadku preparatu Cholitol, który oprócz nalewki z karczocha zawiera również nalewkę z pokrzyku wilczej jagody (Belladonnae tinctura), przedawkowanie może prowadzić do wystąpienia objawów charakterystycznych dla nadmiernego działania substancji antycholinergicznych. Według informacji zawartych w charakterystyce produktu leczniczego Cholitol, po zastosowaniu dawki dziesięciokrotnie wyższej niż zalecana lub większej, mogą potencjalnie wystąpić liczne objawy niepożądane, które wynikają głównie z obecności Belladonnae tinctura.⁸

Czynniki ryzyka przedawkowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość etanolu w preparatach zawierających karczoch, co może stanowić dodatkowy czynnik ryzyka w przypadku przedawkowania. Cynacholin zawiera 40-50% (V/V) etanolu, podczas gdy Cholitol zawiera 58-63% (V/V) etanolu.^{9 10} Przedawkowanie tych preparatów może wiązać się zatem również z objawami intoksykacji alkoholowej, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem oraz u dzieci.

Tabela objawów przedawkowania

¹¹

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W charakterystykach produktów leczniczych zawierających karczoch nie przedstawiono szczegółowych wytycznych dotyczących postępowania w przypadku przedawkowania. Biorąc jednak pod uwagę potencjalne objawy przedawkowania preparatu Cholitol, związane głównie z działaniem antycholinergicznym, postępowanie powinno obejmować:

• Przerwanie podawania produktu
• Standardowe procedury dekontaminacji (w przypadku niedawnego przyjęcia preparatu)
• Leczenie objawowe i podtrzymujące
• W ciężkich przypadkach rozważenie podania specyficznego antidotum dla substancji antycholinergicznych (np. fizostygmina)
• Monitorowanie funkcji życiowych pacjenta

¹²

Uwagi kliniczne

Należy podkreślić, że wszystkie dostępne dane dotyczące przedawkowania preparatów zawierających karczoch opierają się głównie na teoretycznych rozważaniach, a nie na udokumentowanych przypadkach klinicznych. W przypadku preparatu Cholitol, objawy przedawkowania wynikają przede wszystkim z obecności Belladonnae tinctura, a nie z samego karczocha.¹³

W praktyce klinicznej uzasadniona jest szczególna ostrożność w przypadku stosowania preparatów wieloskładnikowych zawierających karczoch, zwłaszcza tych, które zawierają również substancje o silnym działaniu farmakologicznym, jak w przypadku nalewki z pokrzyku wilczej jagody w preparacie Cholitol.¹⁴

Warto również zaznaczyć, że wysoka zawartość etanolu w preparatach Cholitol (58-63% V/V) i Cynacholin (40-50% V/V) może stanowić dodatkowy czynnik ryzyka w przypadku przedawkowania, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, dzieci oraz osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem.^{15 16}