żółtaczka polekowa
Żółtaczka polekowa to zaburzenie wynikające z uszkodzenia wątroby spowodowanego przez leki, prowadzące do podwyższonego poziomu bilirubiny we krwi i widocznego zażółcenia skóry, błon śluzowych oraz twardówek. Stanowi ona manifestację polekowego uszkodzenia wątroby (DILI – Drug-Induced Liver Injury), które może przebiegać jako reakcja idiosynkratyczna lub zależna od dawki.
Wśród leków najczęściej wywołujących żółtaczkę polekową znajdują się: antybiotyki (zwłaszcza amoksycylina z kwasem klawulanowym), leki przeciwdrgawkowe, preparaty przeciwgruźlicze, niesteroidowe leki przeciwzapalne, statyny oraz niektóre zioła i suplementy diety. Mechanizm powstawania żółtaczki może obejmować bezpośrednie uszkodzenie hepatocytów, zaburzenia transportu żółci lub reakcje immunologiczne.
Diagnostyka żółtaczki polekowej opiera się na wywiadzie (związek czasowy między przyjmowaniem leku a wystąpieniem objawów), badaniach laboratoryjnych (podwyższony poziom bilirubiny, aktywność aminotransferaz, fosfatazy alkalicznej) oraz wykluczeniu innych przyczyn uszkodzenia wątroby. W ciężkich przypadkach może być konieczna biopsja wątroby.
Leczenie polega przede wszystkim na natychmiastowym odstawieniu leku wywołującego reakcję. W większości przypadków dochodzi do samoistnej normalizacji parametrów wątrobowych, jednak pełna regeneracja może trwać tygodnie lub miesiące. W ciężkich przypadkach może dojść do rozwoju piorunującej niewydolności wątroby wymagającej przeszczepienia narządu. Istotna jest też profilaktyka polegająca na unikaniu ponownej ekspozycji na lek wywołujący żółtaczkę.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Silybum marianum – Działania niepożądane
Silybum marianum, obecny w preparatach takich jak Iberogast (10,0 ml ekstraktu na 100 ml) oraz Alvia Zaparcia (homeopatyczne rozcieńczenie D3), wykazuje generalnie korzystny profil bezpieczeństwa. W przypadku Alvia Zaparcia nie odnotowano specyficznych działań niepożądanych, natomiast Iberogast może wywoływać bardzo rzadkie reakcje nadwrażliwości, manifestujące się jako zmiany skórne, świąd czy duszność, głównie u pacjentów predysponowanych alergicznie. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne polekowe uszkodzenie wątroby związane z Iberogastem, objawiające się podwyższeniem enzymów wątrobowych, wzrostem bilirubiny, żółtaczką, a w skrajnych przypadkach niewydolnością wątroby. Wystąpienie takich objawów wymaga natychmiastowego odstawienia preparatu i wdrożenia odpowiedniego leczenia hepatologicznego.
bilirubina, duszność, działanie niepożądane, ekstrakt z owoców ostropestu, enzymy wątrobowe, farmakovigilance, monitorowanie działań niepożądanych, niewydolność wątroby, ostropest plamisty, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rozcieńczenie homeopatyczne, układ immunologiczny, zaburzenia wątroby, ziołolecznictwo, żółtaczka polekowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi 2000 mg + 200 mg
Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia preparatem Amoxicillin/Clavulanic Acid Kabi (2000 mg amoksycyliny sodowej + 200 mg potasu klawulanianu, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) kluczowe jest wykluczenie bezwzględnych przeciwwskazań. Należą do nich nadwrażliwość na amoksycylinę lub potas klawulanian, a także ciężkie reakcje anafilaktyczne na inne antybiotyki beta-laktamowe (cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy). Szczególną uwagę należy zwrócić na wywiad dotyczący żółtaczki lub zaburzeń czynności wątroby związanych z wcześniejszym stosowaniem preparatów zawierających amoksycylinę z kwasem klawulanowym, gdyż stanowią one bezwzględne przeciwwskazanie do terapii ze względu na ryzyko ponownego uszkodzenia wątroby.
alergia na penicylinę, amoksycylina sodowa, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotykoterapia, cefalosporyny, karbapenemy, lek przeciwbakteryjny, monobaktamy, nadwrażliwość na składniki, penicyliny, potas klawulanianu, reakcja alergiczna na antybiotyk, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja uczuleniowa, roztwór do infuzji, świąd, uszkodzenie wątroby, wysypka skórna, zaburzenie czynności wątroby, żółtaczka, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Mięta pieprzowa – Działania niepożądane
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) wykazuje działanie rozkurczowe, żółciopędne i przeciwzapalne, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, głównie ze strony układu pokarmowego. Do najczęstszych objawów należą nudności, biegunka, bóle brzucha, wzdęcia oraz nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego, co jest szczególnie istotne u pacjentów z tym schorzeniem. Działania niepożądane o częstości nieznanej obejmują również reakcje alergiczne i skórne nadwrażliwości, a w bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić ostre reakcje alergiczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny, astma, obrzęk twarzy czy pokrzywka. Ponadto, preparaty złożone zawierające miętę pieprzową, zwłaszcza w połączeniu z zielem dziurawca, mogą wywoływać niepokój, zmęczenie oraz rzadko tachykardię i bóle głowy.
ból nadbrzusza, choroba refluksowa, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie żółciopędne, enzym wątrobowy, inhibitor pompy protonowej, lek prokinetyczny, lek przeciwkwasowy, mięta pieprzowa, niewydolność wątroby, obrzęk Quinckego, obrzęk twarzy, ostra reakcja alergiczna, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, skórna reakcja nadwrażliwości, skurcz jamy brzusznej, stężenie bilirubiny, tachykardia, wodnisty stolec, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zespół jelita drażliwego, ziele dziurawca, żółtaczka polekowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Iberogast –
Lek Iberogast, będący płynnym preparatem doustnym zawierającym ekstrakty roślinne, takie jak ziele goryczki polnej, korzeń arcydzięgla, kwiat rumianku i owoc kminku, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym rzadkie reakcje nadwrażliwości oraz potencjalne hepatotoksyczne działania niepożądane. Reakcje nadwrażliwości, występujące bardzo rzadko (<1/10 000), obejmują zmiany skórne, świąd oraz duszność, głównie u pacjentów predysponowanych alergicznie. Istotnym aspektem jest obecność etanolu w stężeniu 29,5-32,6% (v/v), co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych grup pacjentów. W zakresie hepatotoksyczności, częstość występowania uszkodzenia wątroby jest nieznana, jednak obserwuje się podwyższenie enzymów wątrobowych (ALT, AST), wzrost bilirubiny, żółtaczkę polekową, a w skrajnych przypadkach niewydolność wątroby.
aminotransferaza, bezpieczeństwo farmakoterapii, bilirubina, duszność, ekstrakt roślinny, enzym wątrobowy, etanol, hepatocyt, hepatotoksyczność, Iberis amara, klasyfikacja MedDRA, korzeń arcydzięgla, kwiat rumianku, niewydolność wątroby, owoc kminku, polekowe uszkodzenie wątroby, profil bezpieczeństwa leku, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia immunologiczne, zaburzenie wątroby, żółtaczka polekowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amoxicillin + Clavulanic Acid Aurovitas 875 mg + 125 mg
Amoxicillin + Clavulanic Acid Aurovitas (875 mg + 125 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na amoksycylinę, kwas klawulanowy lub inne składniki preparatu, a także u osób uczulonych na penicyliny ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z historią ciężkich reakcji nadwrażliwości na inne beta-laktamy, takie jak cefalosporyny, karbapenemy czy monobaktamy, ze względu na wysokie ryzyko reakcji krzyżowej. Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem jest wcześniejsze wystąpienie żółtaczki lub zaburzeń czynności wątroby indukowanych przez amoksycylinę lub kwas klawulanowy, co wskazuje na ryzyko nawrotu hepatotoksyczności.
alergia na penicyliny, amoksycylina trójwodna, amoksycylina z kwasem klawulanowym, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, cholestatyczne zapalenie wątroby, dieta niskosodowa, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, karbapenem, łagodna reakcja alergiczna, monobaktam, nadwrażliwość na penicyliny, nadwrażliwość na substancje czynne, natychmiastowa reakcja nadwrażliwości, potas klawulanianu, reakcja immunologiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia gospodarki sodowej, zaburzenia wątrobowe, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Prochloroperazyna – Przedawkowanie
Przedawkowanie prochloroperazyny, pochodnej fenotiazyny stosowanej m.in. w preparacie Chloropernazinum, manifestuje się wieloukładowym zespołem klinicznym obejmującym zaburzenia świadomości (od senności do utraty przytomności), niedociśnienie tętnicze (często ortostatyczne), tachykardię, arytmie serca (w tym migotanie komór, częstoskurcz komorowy, blok przedsionkowo-komorowy) oraz hipotermię. Neurotoksyczność objawia się ostrymi dyskinezy, akatyzją, objawami parkinsonowskimi oraz złośliwym zespołem neuroleptycznym, który wymaga natychmiastowej interwencji (ochładzanie, dantrolen). Dodatkowo mogą wystąpić depresja oddechowa, żółtaczka mechaniczna z eozynofilią sugerującą etiologię alergiczną oraz zmiany skórne i okulistyczne. Zaburzenia rytmu serca i zmiany w EKG (poszerzenie QT, obniżenie ST) są szczególnie niebezpieczne u osób starszych i z chorobami serca.
adrenalina, arytmia komorowa, arytmia przedsionkowa, blok przedsionkowo-komorowy, częstoskurcz komorowy, dantrolen, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diazepam, dopamina, dyskineza, dyskineza późna, dystonia ostra, hipokaliemia, hipotermia, hipotonia ortostatyczna, leczenie przeciwarytmiczne, lek inotropowy dodatni, lidokaina, migotanie komór, niedociśnienie tętnicze, obniżenie odcinka ST, orfenadryna, parkinsonizm, pochodna fenotiazyny, procyklidyna, tachykardia, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie świadomości, zapaść krążeniowa, zapis EKG, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka mechaniczna, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Carum carvi – Działania niepożądane
Carum carvi, wykorzystywany w preparatach leczniczych takich jak Iberogast, wykazuje działanie rozkurczowe, wiatropędne i żółciopędne. Pomimo potwierdzonej skuteczności, stosowanie ekstraktu z kminku wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, w tym bardzo rzadkich reakcji nadwrażliwości (<1/10 000), manifestujących się wysypką, świądem oraz dusznością. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne polekowe uszkodzenie wątroby, które może objawiać się podwyższeniem enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, GGTP, ALP), wzrostem bilirubiny oraz żółtaczką, a w ciężkich przypadkach niewydolnością wątroby. Częstość tych hepatotoksycznych zdarzeń jest nieznana, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów wątrobowych podczas terapii. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania objawowego.
badanie alergologiczne, działanie rozkurczowe, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, ekstrakt z kminku, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, farmakoterapia, hepatotoksyczność, kminek zwyczajny, koagulopatia, konsultacja alergologiczna, lek przeciwhistaminowy, niewydolność wątroby, panel wątrobowy, parametr krzepnięcia, polekowe uszkodzenie wątroby, przeciwciało IgE, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, stężenie bilirubiny, test skórny, wodobrzusze, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie wątroby, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Melisa – Działania niepożądane
Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa jako pojedynczy składnik fitoterapeutyczny, bez udokumentowanych działań niepożądanych w preparatach takich jak Melisa Fix czy Intractum Melissae Phytopharm. W preparatach złożonych, zawierających melisę wraz z innymi ziołami, obserwuje się szersze spektrum działań niepożądanych, w tym reakcje nadwrażliwości (alergiczne reakcje skórne, oddechowe, w tym rzadkie wstrząsy anafilaktyczne), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, skurcze brzucha, krwawienia z przewodu pokarmowego) oraz poważniejsze powikłania, takie jak polekowe uszkodzenie wątroby (w preparacie Iberogast manifestujące się podwyższeniem enzymów wątrobowych i żółtaczką) oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (kołatanie serca, omdlenia, niewydolność krążenia) w preparatach zawierających głóg. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nadwrażliwością na rośliny z rodziny Asteraceae, u których może wystąpić reakcja krzyżowa, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu preparatów z rumiankiem.
astrowate, bilirubina, ból brzucha skurczowy, ból głowy, działanie nasenne, działanie uspokajające, enzym wątrobowy, fitoterapia, fotosensytyzacja, interakcja lekowa, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, melisa lekarska, monoterapia, nadwrażliwość, niewydolność krążenia, niewydolność wątroby, obrzęk twarzy, omdlenie, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, preparat uspokajający, profil bezpieczeństwa, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna skórna, reakcja krzyżowa, wspomaganie trawienia, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie układu oddechowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zawrót głowy, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Glistnik – Działania niepożądane
Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus), będący składnikiem preparatu Iberogast w stężeniu 10,0 ml na 100 ml produktu (ekstrakt 1:2,5-3,5 w 30% etanolu), może przyczyniać się do działań niepożądanych, w tym poważnego polekowego uszkodzenia wątroby. Objawy hepatotoksyczności obejmują wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, GGTP, FA), hiperbilirubinemię, żółtaczkę oraz w ciężkich przypadkach niewydolność wątroby z zaburzeniami syntezy białek i encefalopatią. Częstość występowania uszkodzenia wątroby jest nieznana, natomiast reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, zmiany skórne i duszność, zdarzają się bardzo rzadko (<1/10 000). Alkaloidy izochinolinowe (chelidonina, sangwinaryna, berberyna) zawarte w glistniku są odpowiedzialne za zarówno działanie terapeutyczne, jak i toksyczne, a mechanizmy hepatotoksyczności mogą mieć podłoże bezpośrednie lub immunologiczne.
alkaloid izochinolinowy, duszność, działanie niepożądane, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, enzymy wątrobowe, farmakowigilancja, glistnik jaskółcze ziele, hepatocyt, Iberogast, monitorowanie funkcji wątroby, niewydolność wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, stężenie bilirubiny, świąd, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie syntezy białek, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Matricaria – Działania niepożądane
Ekstrakt z kwiatu rumianku (Matricaria flos extractum) stanowi 20,0 ml w 100 ml płynu doustnego preparatu Iberogast, gdzie ekstrahentem jest 30% etanol. Rumianek wykazuje działanie przeciwzapalne, osłaniające i rozkurczowe, jednak może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza reakcje nadwrażliwości u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae. Reakcje te, o częstości bardzo rzadkiej (<1/10 000), obejmują wysypkę, pokrzywkę, świąd oraz duszność. W kontekście całego preparatu, działania niepożądane mogą wynikać z interakcji między dziewięcioma ekstraktami roślinnymi zawartymi w Iberogast.
alergia, bilirubina, duszność, działanie przeciwzapalne, ekstrakt z kwiatu rumianku, enzymy wątrobowe, etanol, hepatotoksyczność, lek hepatotoksyczny, niepożądane działania produktów leczniczych, niewydolność wątroby, parametry wątrobowe, personel medyczny, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, rodzina Asteraceae, świąd, zaburzenia wątroby, żółtaczka polekowa - Leksykon substancji czynnych
Lukrecja – Działania niepożądane
Lukrecja (Glycyrrhiza glabra L.) jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, takich jak Korzeń Lukrecji, Iberogast, Padma 28 Formuła, Pectobonisol oraz Tussipect, występujących w różnych formach i stężeniach (np. Iberogast zawiera ekstrakt w proporcji 1:2,5-3,5, 10 ml/100 ml; Padma 28 Formuła – 15 mg na kapsułkę; Pectobonisol – 15 g nalewki na 100 g; Tussipect – 60 mg wyciągu suchego i 72 mg sproszkowanego korzenia na tabletkę). Profil bezpieczeństwa lukrecji jest zróżnicowany w zależności od preparatu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, nudności, zgaga, biegunka) o częstości ≥1/1000 do <1/100 (Padma 28 Formuła, Tussipect, Pectobonisol), reakcje skórne (wysypka, świąd) oraz bardzo rzadkie reakcje nadwrażliwości (<1/10 000) w Iberogast, które mogą obejmować duszność. Szczególnie istotne jest ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby w preparacie Iberogast, manifestujące się podwyższeniem enzymów wątrobowych, wzrostem bilirubiny, żółtaczką, a nawet niewydolnością wątroby, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
biegunka, bilirubina w surowicy, ból brzucha, drżenie rąk, duszność, enzymy wątrobowe, kołatanie serca, korzeń lukrecji, lukrecja, nadciśnienie, nalewka, niepokój, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, pobudzenie, podrażnienie błony śluzowej żołądka, polekowe uszkodzenie wątroby, preparat farmaceutyczny, proszek leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, rozdrażnienie, saponiny, stężenie bilirubiny, świąd, transaminazy, układ krążenia, układ nerwowy, wyciąg płynny, wymioty, wysypka i świąd, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia skóry, zaburzenia snu, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, zgaga, żółtaczka polekowa