sygnalizacja Wnt/β-katenina

Sygnalizacja Wnt/β-katenina to konserwatywny ewolucyjnie szlak przekazywania sygnałów komórkowych, odgrywający kluczową rolę w regulacji procesów rozwojowych, utrzymaniu homeostazy tkankowej oraz regeneracji. Szlak ten jest aktywowany przez białka Wnt, które wiążą się z receptorami powierzchniowymi komórki, inicjując kaskadę zdarzeń prowadzących do stabilizacji i jądrowej translokacji β-kateniny.

W warunkach braku aktywacji, β-katenina jest konstytutywnie fosforylowana przez kompleks degradacyjny składający się z aksyny, APC (adenomatous polyposis coli), kinazy GSK3β oraz CK1, co prowadzi do jej ubikwitynacji i proteasomalnej degradacji. Aktywacja receptorów Frizzled i koreceptorów LRP5/6 przez ligandy Wnt powoduje inaktywację kompleksu degradacyjnego, co umożliwia akumulację β-kateniny w cytoplazmie i jej translokację do jądra komórkowego.

W jądrze β-katenina funkcjonuje jako kofaktor transkrypcyjny, wiążąc się z czynnikami transkrypcyjnymi z rodziny TCF/LEF i aktywując ekspresję genów docelowych zaangażowanych w proliferację komórkową, różnicowanie i przeżycie. Zaburzenia regulacji szlaku Wnt/β-kateniny są związane z patogenezą wielu chorób, w tym nowotworów (szczególnie raka jelita grubego), chorób neurodegeneracyjnych, metabolicznych i zaburzeń rozwojowych.

Szlak Wnt/β-katenina stanowi potencjalny cel terapeutyczny w leczeniu różnych schorzeń. Badania kliniczne koncentrują się na opracowaniu inhibitorów i modulatorów poszczególnych komponentów tego szlaku, które mogłyby być wykorzystane w terapiach celowanych, szczególnie w onkologii i medycynie regeneracyjnej.