zespół bólowy regionalny złożony
Zespół bólowy regionalny złożony (CRPS, ang. Complex Regional Pain Syndrome) to przewlekły stan charakteryzujący się intensywnym, palącym bólem, który jest nieproporcjonalny do początkowego urazu. Dawniej znany jako dystrofia współczulna odruchu (RSD) lub kauzalgia, CRPS najczęściej dotyka kończyn po urazie, złamaniu, operacji lub unieruchomieniu.
CRPS charakteryzuje się czterema głównymi objawami: stałym bólem, który może być opisywany jako palący lub piekący; nadwrażliwością na dotyk lub zimno; obrzękiem dotkniętej części ciała; oraz zmianami w temperaturze skóry, koloru skóry lub obu tych cech. Mogą wystąpić również zmiany w potliwości, wzroście włosów, paznokciach, a w przypadkach długotrwałych – nieodwracalne zmiany w kościach i mięśniach.
Rozpoznaje się dwa typy zespołu: CRPS typu I (bez widocznego uszkodzenia nerwów) oraz CRPS typu II (z widocznym uszkodzeniem nerwów). Patofizjologia obejmuje złożoną interakcję między układem nerwowym obwodowym i ośrodkowym, układem immunologicznym i procesami zapalnymi. Diagnoza opiera się głównie na objawach klinicznych, ponieważ nie istnieją specyficzne testy laboratoryjne potwierdzające schorzenie.
Leczenie CRPS wymaga multidyscyplinarnego podejścia, obejmującego farmakoterapię (leki przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, przeciwdrgawkowe), blokady współczulne, fizjoterapię, terapię zajęciową, a w niektórych przypadkach interwencje psychologiczne. Wczesna diagnoza i rozpoczęcie leczenia znacząco poprawiają rokowanie pacjentów z tym zespołem.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół bólowy kompleksowy – Epidemiologia
Zespół bólowy kompleksowy (CRPS) to rzadkie, ale wyniszczające schorzenie bólowe, najczęściej rozwijające się po urazie kończyny, z częstością występowania od 5,46 do 29,0 przypadków na 100 000 osobolat, zależnie od regionu i kryteriów diagnostycznych. CRPS dzieli się na typ I (około 87% przypadków, częstość ~21/100 000) i typ II (~4/100 000). Choroba dotyka głównie kobiety (stosunek 2:1 do 4:1), szczególnie w wieku 40-70 lat, z najwyższą częstością w grupie 61-70 lat w Europie i 70+ w Korei Południowej. U dzieci CRPS jest rzadsze (1,14-1,2/100 000), z wyraźną przewagą płci żeńskiej (9:1) i częstszym zajęciem kończyn dolnych. Najczęstszym czynnikiem wyzwalającym jest uraz, zwłaszcza złamania (44-46%), a ryzyko rozwoju po złamaniu nadgarstka wynosi 3,8%, a po złamaniu stawu skokowego około 7%. Inne czynniki ryzyka to płeć żeńska, wiek >50 lat, choroby współistniejące (np. astma, migrena, RZS), stosowanie inhibitorów ACE oraz palenie papierosów. Cukrzyca, otyłość i niedoczynność tarczycy wiążą się z niższym ryzykiem CRPS typu I.
astma, badanie epidemiologiczne, cukrzyca, etiologia i patofizjologia, fibromialgia, inhibitor ACE, kauzalgia, migrena, niedoczynność tarczycy, niepełnosprawność, okres pomenopauzalny, osteoporoza, otyłość, predylekcja, przykurcz Dupuytrena, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia fizyczna, unieruchomienie, zespół bólowy kompleksowy, zespół bólowy regionalny złożony, zespół cieśni nadgarstka, złamanie, złamanie nadgarstka, złamanie otwarte, złamanie wewnątrzstawowe