szlak EGFR
Szlak EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor) to kluczowa ścieżka sygnałowa w komórkach, która rozpoczyna się od aktywacji receptora czynnika wzrostu naskórka. Po związaniu ligandu, receptor ulega dimeryzacji i autofosforylacji, co inicjuje kaskadę reakcji biochemicznych, prowadzących do aktywacji wielu wewnątrzkomórkowych szlaków sygnałowych, w tym RAS-RAF-MEK-ERK, PI3K-AKT-mTOR oraz JAK-STAT.
Szlak EGFR odgrywa istotną rolę w regulacji proliferacji komórek, różnicowania, migracji, angiogenezy oraz hamowaniu apoptozy. Nadmierna aktywacja tego szlaku jest związana z rozwojem wielu typów nowotworów, w tym raka płuca (szczególnie niedrobnokomórkowego), raka jelita grubego, raka piersi, raka głowy i szyi oraz glejaka wielopostaciowego.
W praktyce klinicznej szlak EGFR stanowi ważny cel terapeutyczny. Stosowane są inhibitory kinazy tyrozynowej EGFR (np. erlotynib, gefitynib, osimertynib) oraz przeciwciała monoklonalne przeciwko EGFR (np. cetuksymab, panitumumab). Skuteczność terapii celowanej zależy od obecności specyficznych mutacji aktywujących w genie EGFR, dlatego diagnostyka molekularna ma kluczowe znaczenie w kwalifikacji pacjentów do leczenia.
Rozwój oporności na inhibitory EGFR pozostaje istotnym wyzwaniem klinicznym. Najczęstszym mechanizmem oporności nabytej jest mutacja T790M w eksonie 20 genu EGFR, a także aktywacja alternatywnych szlaków sygnałowych (np. przez MET, HER2) czy transformacja histologiczna. Strategie przezwyciężania oporności obejmują stosowanie inhibitorów EGFR kolejnych generacji oraz terapii kombinowanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Etiologia i przyczyny
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) to agresywne mięsakowe guzy tkanek miękkich, stanowiące 5-10% wszystkich mięsaków, charakteryzujące się wysokim potencjałem przerzutowym. Etiologia MPNST opiera się na złożonych mutacjach genetycznych, w tym inaktywacji genów supresorowych NF1, TP53, CDKN2A oraz komponentów kompleksu PRC2 (SUZ12, EED), co prowadzi do nadaktywacji szlaków sygnałowych RAS/MAPK, PI3K/AKT/mTOR i zaburzeń regulacji cyklu komórkowego. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest neurofibromatoza typu 1 (NF1), z ryzykiem rozwoju MPNST u pacjentów NF1 na poziomie 8-13% (w porównaniu do 0,001% w populacji ogólnej), szczególnie w obecności nerwiakowłókniaków splotowatych. Drugim istotnym czynnikiem jest wcześniejsza ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza po radioterapii nowotworów, z okresem latencji 10-20 lat i gorszym rokowaniem. MPNST mogą powstawać de novo lub poprzez złośliwą transformację łagodnych nerwiakowłókniaków, a ich genetyczna heterogenność i niestabilność genomowa stanowią wyzwanie terapeutyczne.
aneuploidia, białko supresorowe nowotworu, biopsja płynna, choroba von Recklinghausena, ekspozycja na promieniowanie jonizujące, krążące DNA nowotworowe, mięsak tkanek miękkich, mutacja genu supresorowego, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, neurofibromina, niestabilność genomowa, radioterapia adjuwantowa, radykalna resekcja chirurgiczna, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, schwannomatoza, szlak EGFR, transformacja złośliwa, zespół Li-Fraumeni, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych