17-alfa-hydroksylaza
17-alfa-hydroksylaza (CYP17A1) to kluczowy enzym z rodziny cytochromu P450, odgrywający istotną rolę w biosyntezie hormonów steroidowych. Enzym ten katalizuje dwie ważne reakcje: 17-alfa-hydroksylację i rozszczepianie wiązania C17-C20, które są niezbędne do syntezy glikokortykoidów (kortyzolu) i hormonów płciowych (androgenów i estrogenów).
Niedobór 17-alfa-hydroksylazy jest rzadkim zaburzeniem dziedziczonym autosomalnie recesywnie, spowodowanym mutacjami w genie CYP17A1. Stan ten prowadzi do zmniejszonej produkcji kortyzolu i hormonów płciowych, przy jednoczesnym wzroście stężenia mineralokortykoidów. Klinicznie objawia się nadciśnieniem tętniczym, hipokaliemią, brakiem lub nieprawidłowym rozwojem cech płciowych wtórnych oraz pierwotnym brakiem miesiączki u kobiet.
Diagnostyka niedoboru 17-alfa-hydroksylazy obejmuje oznaczanie stężenia hormonów steroidowych we krwi i moczu, testy stymulacyjne z ACTH oraz badania genetyczne. Leczenie polega na substytucji hormonalnej glikokortykoidami (w celu supresji ACTH) oraz hormonami płciowymi odpowiednimi dla płci pacjenta, a także leczeniu nadciśnienia tętniczego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Finospir 50 mg
Spironolakton, antagonista aldosteronu z grupy C03DA01, działa kompetycyjnie na receptory aldosteronu w kanalikach dystalnych nerki, hamując syntezę białek odpowiedzialnych za transport jonów sodu i potasu. Jego aktywne metabolity, w tym kanrenon, wzmacniają efekt farmakologiczny, który jest silniej wyrażony przy podwyższonym stężeniu aldosteronu. Lek wykazuje działanie moczopędne poprzez zwiększenie wydalania sodu i wody, jednocześnie oszczędzając potas i magnez. Spironolakton hamuje także biosyntezę aldosteronu w korze nadnerczy, co jest szczególnie istotne u pacjentów z pierwotnym hiperaldosteronizmem. Nie wpływa na metabolizm węglowodanów i lipidów, a jego działanie antyandrogenne polega na blokowaniu receptorów androgenowych oraz hamowaniu aktywności 17-α-hydroksylazy.
17-alfa-hydroksylaza, antagonista aldosteronu, antagonista receptora aldosteronu, diuretyk pętlowy, dusznica bolesna, działanie antyandrogenne, działanie moczopędne, działanie oszczędzające potas, frakcja wyrzutowa, gospodarka magnezowa, inhibitor ACE, kanrenon, klasyfikacja NYHA, komorowe zaburzenia rytmu, marskość wątroby, nagły zgon sercowy, niewydolność serca, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Finospir 25 mg
Spironolakton, substancja czynna leku Finospir, jest antagonistą aldosteronu działającym kompetycyjnie na receptory aldosteronu w kanalikach dystalnych nerki, co prowadzi do zahamowania syntezy białka transportującego jony sodu i potasu. Jego farmakodynamiczne działanie obejmuje efekt moczopędny z oszczędzaniem potasu i magnezu, zwiększając wydalanie sodu i wody, a także hamowanie biosyntezy aldosteronu w korze nadnerczy, szczególnie u pacjentów z pierwotnym hiperaldosteronizmem. Skuteczność spironolaktonu jest proporcjonalna do stężenia aldosteronu, a lek działa również poprzez aktywne metabolity, takie jak kanrenon. W badaniu RALES u pacjentów z niewydolnością serca (frakcja wyrzutowa ≤ 35%, klasa NYHA II-IV) spironolakton w dawce 25 mg/dobę (z możliwością zwiększenia do 50 mg) obniżył ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 30% (p < 0,001; 95% CI 18-40%) oraz ryzyko śmierci sercowej o 31% (p < 0,001; 95% CI 18-42%). Ponadto zmniejszył ryzyko hospitalizacji z przyczyn sercowych o 30% (p < 0,001; 95% CI 18-41%).
17-alfa-hydroksylaza, antagonista aldosteronu, diuretyk, diuretyk pętlowy, dusznica bolesna, działanie antyandrogenowe, efekt moczopędny, frakcja wyrzutowa, inhibitor ACE, kanrenon, klasyfikacja NYHA, komorowe zaburzenia rytmu, kora nadnerczy, marskość wątroby, nagły zgon sercowy, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła niewydolność serca, receptor aldosteronu, stężenie glukozy, stężenie kreatyniny, synteza androgenów, trójglicerydy, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone Olainfarm 500 mg
Abiraterone Olainfarm, zawierający abirateronu octan, jest selektywnym inhibitorem enzymu CYP17, kluczowego w biosyntezie androgenów w jądrach, nadnerczach oraz tkankach nowotworowych gruczołu krokowego. Mechanizm działania polega na hamowaniu 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy, przewyższając efekty konwencjonalnej terapii hormonalnej (np. analogi LHRH, orchidektomia). W wyniku blokady CYP17 obserwuje się także wzrost produkcji mineralokortykosteroidów. Skuteczność leczenia monitoruje się za pomocą poziomu PSA, gdzie w badaniu fazy 3 u pacjentów po niepowodzeniu chemioterapii taksanami, redukcję PSA o ≥50% uzyskano u 38% leczonych abirateronem, w porównaniu do 10% w grupie placebo.
17-alfa-hydroksylaza, 20-liaza, abiraterone olainfarm, analog LHRH, androstendion, antagonista hormonu, biosynteza androgenów, biosynteza testosteronu, C17, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, jądro męskie, mCRPC, mHSPC, mineralokortykosteroid, nadnercze, nowotwór gruczołu krokowego, octan abirateronu, orchidektomia, prednizolon, prednizon, pregnenolon, progesteron, PSA, receptor androgenowy, skala Gleasona, spironolakton, supresja androgenowa, swoisty antygen sterczowy, terapia hormonalna, tkanka nowotworowa - Leksykon substancji czynnych
Spironolakton – Właściwości farmakodynamiczne
Spironolakton jest kompetencyjnym antagonistą receptora aldosteronu, działającym głównie w kanalikach dystalnych nerki, gdzie hamuje syntezę białek odpowiedzialnych za transport jonów Na+ i K+, co prowadzi do zwiększonego wydalania sodu i wody oraz zatrzymania potasu i magnezu. Jego działanie moczopędne i oszczędzające potas jest zależne od poziomu aldosteronu, a maksymalny efekt obserwuje się po 2-3 dniach terapii. Spironolakton dodatkowo hamuje biosyntezę aldosteronu w korze nadnerczy oraz wykazuje działanie antyandrogenowe poprzez blokadę receptorów androgenowych i hamowanie 17-α-hydroksylazy. W terapii nie obserwuje się istotnych zmian stężeń glukozy, cholesterolu i trójglicerydów. Lek obniża ciśnienie tętnicze i jest stosowany w skojarzeniu z innymi diuretykami, co nasila efekt diuretyczny bez nadmiernej utraty potasu.
17-alfa-hydroksylaza, antagonista receptora aldosteronu, badanie RALES, dusznica bolesna, działanie antyandrogenowe, działanie moczopędne, frakcja wyrzutowa, ginekomastia, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kanrenon, klasyfikacja NYHA, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek beta-adrenolityczny, lek oszczędzający potas, marskość wątroby, obniżanie ciśnienia tętniczego, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone STADA 500 mg
Abirateron, będący selektywnym inhibitorem enzymu CYP17 (17α-hydroksylazy i C17,20-liazy), hamuje biosyntezę androgenów na wczesnym etapie steroidogenezy, co skutkuje znaczącym obniżeniem stężenia testosteronu i jego prekursorów (DHEA, androstendion) w surowicy. Mechanizm ten jest szczególnie istotny w terapii hormonalnej zaawansowanego raka gruczołu krokowego, zarówno przerzutowego hormonowrażliwego (mHSPC) jak i opornego na kastrację (mCRPC). W badaniu fazy 3 (3011) u pacjentów z nowo rozpoznanym mHSPC wysokiego ryzyka, stosowanie abirateronu w dawce 1000 mg/dobę wraz z prednizonem 5 mg/dobę oraz standardową supresją androgenową znacząco wydłużyło przeżycie bez progresji radiograficznej (rPFS) i całkowite (OS) w porównaniu do placebo. W badaniach 301 i 302 potwierdzono skuteczność abirateronu u pacjentów z mCRPC, zarówno po wcześniejszej chemioterapii taksanowej, jak i u tych bez wcześniejszego leczenia docetakselem, stosując podobną dawkę abirateronu i prednizonu (5 mg dwa razy na dobę).
17-alfa-hydroksylaza, 20-liaza, agonista LHRH, analog LHRH, antygen PSA, biosynteza androgenów, C17, chemioterapia docetakselem, inhibitor CYP17, kryteria RECIST, mineralokortykosteroid, octan abirateronu, orchidektomia, przeżycie bez progresji radiograficznej, przeżycie całkowite, radioterapia paliatywna, rak prostaty oporny na kastrację, RTG kości, skala ECOG, skala Gleasona, supresja androgenowa, terapia supresji androgenowej, zdarzenie związane z kośćcem