Interakcje
Hydroksychlorochina

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksychlorochina, jako pochodna 4-aminochinoliny, wchodzi w złożone interakcje z różnymi grupami leków. Ze względu na swoje właściwości farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, substancja ta może istotnie wpływać na działanie innych produktów leczniczych, a także podlegać wpływom innych substancji. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji hydroksychlorochiny z uwzględnieniem mechanizmów oraz konsekwencji klinicznych.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Interakcje farmakodynamiczne obejmują przypadki, gdy hydroksychlorochina i inne leki wzajemnie wpływają na swoje działanie poprzez mechanizmy farmakologiczne, bez zmiany stężeń w osoczu.

Leki wpływające na odstęp QT i wywołujące arytmie serca

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania hydroksychlorochiny u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT ze względu na zwiększone ryzyko arytmii komorowych. Do tej grupy należą:²

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Leki przeciwpsychotyczne
• Niektóre leki przeciwinfekcyjne:
  • Przeciwbakteryjne, jak fluorochinolony (np. moksyfloksacyna)
  • Makrolidy (np. azytromycyna)
  • Leki przeciwretrowirusowe (np. sakwinawir)
  • Leki przeciwgrzybicze (np. flukonazol)
  • Leki przeciwpasożytnicze (np. pentamidyna)

³

Szczególnie istotne jest, że halofantryny nie należy stosować jednocześnie z hydroksychlorochiną ze względu na ryzyko zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca.^{4 5}

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Hydroksychlorochina może nasilać efekt leczenia hipoglikemicznego, dlatego może być konieczne zmniejszenie dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. Mechanizm tego działania polega na wpływie hydroksychlorochiny na metabolizm glukozy.⁶

Szczególnej ostrożności wymaga jednoczesne stosowanie hydroksychlorochiny z innymi lekami o działaniu hipoglikemizującym, takimi jak:⁷

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (cytalopram, escitalopram)
• Inhibitory MAO
• Androgeny
• Pegwisomant
• Protionamid
• Salicylany
• Zioła związane z hipoglikemią

Interakcje z lekami przeciwmalarycznymi

Stosowanie hydroksychlorochiny jednocześnie z lekami przeciwmalarycznymi, szczególnie z tymi, które obniżają próg drgawkowy (np. meflochina), może zwiększać ryzyko wystąpienia drgawek.^{8 9}

Produkt złożony artemeter/lumefantryna nie powinien być stosowany z hydroksychlorochiną, chyba że nie ma innej możliwości leczenia. W terapii łączonej należy monitorować pacjentów pod kątem zwiększonej toksyczności obu leków, w tym wydłużenia odstępu QTc.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Działanie leków przeciwpadaczkowych może być zmniejszone w przypadku równoczesnego stosowania z hydroksychlorochiną. Zaleca się monitorowanie stężenia leków przeciwpadaczkowych i ich skuteczności klinicznej.^{11 12}

Interakcje z substancjami o działaniu okulotoksycznym lub hemotoksycznym

W miarę możliwości należy unikać równoczesnego stosowania produktów leczniczych o potencjale okulotoksycznym lub hemotoksycznym z hydroksychlorochiną ze względu na możliwe działanie addycyjne.^{13 14}

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku jednoczesnego stosowania tamoksyfenu i hydroksychlorochiny, gdyż może to zwiększać ryzyko toksyczności siatkówkowej.¹⁵

Inne interakcje farmakodynamiczne

Istnieje teoretyczne ryzyko zahamowania aktywności wewnątrzkomórkowej α-galaktozydazy podczas równoczesnego stosowania hydroksychlorochiny z agalzydazą.^{16 17}

Hydroksychlorochina może osłabiać działanie terapeutyczne leku Remdesivir. Należy unikać równoczesnego stosowania.¹⁸

Równoczesne stosowanie dapsonu (ogólnoustrojowo lub miejscowo) z hydroksychlorochiną może zwiększać ryzyko reakcji hemolitycznych. Pacjenci powinni być ściśle monitorowani pod kątem objawów przedmiotowych/podmiotowych reakcji hemolitycznych, szczególnie pacjenci z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), reduktazy methemoglobiny lub hemoglobiny M.¹⁹

Istnieją doniesienia, że pochodne 4-aminochinoliny, takie jak hydroksychlorochina, są farmakologicznie niezgodne z inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI).²⁰

Hydroksychlorochina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec neostygminy i pirydostygminy.²¹

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych produktów leczniczych na hydroksychlorochinę

Leki zobojętniające kwas żołądkowy i kaolin: Jednoczesne stosowanie z zawierającymi magnez lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy lub kaolinem może spowodować zmniejszenie wchłaniania hydroksychlorochiny. W związku z tym, hydroksychlorochinę należy stosować co najmniej dwie godziny po przyjęciu leków zobojętniających kwas żołądkowy lub kaolinu.^{22 23}

Inhibitory lub induktory CYP: Hydroksychlorochina jest metabolizowana in vitro głównie przez CYP2C8, CYP3A4 i CYP2D6, bez większego udziału pojedynczego CYP.²⁴

Jednoczesne stosowanie cymetydyny, słabego lub umiarkowanego inhibitora kilku substratów CYP, w tym CYP2C8 i CYP3A4, powodowało 2-krotne zwiększenie ekspozycji na chlorochinę. Na podstawie ekstrapolacji, z uwagi na podobieństwo budowy i szlaków eliminacji metabolicznej pomiędzy hydroksychlorochiną i chlorochiną, można spodziewać się podobnego efektu w przypadku hydroksychlorochiny.²⁵

Zaleca się zachowanie ostrożności (np. monitorowanie działań niepożądanych) w przypadku jednoczesnego stosowania silnych lub umiarkowanych inhibitorów CYP2C8 i CYP3A4 (takich jak gemfibrozyl, klopidogrel, rytonawir, itrakonazol, klarytromycyna, sok grejpfrutowy).²⁶

Zaobserwowano brak skuteczności hydroksychlorochiny w przypadku jednoczesnego stosowania ryfampicyny – silnego induktora CYP2C8 i CYP3A4. Zaleca się zachowanie ostrożności (np. monitorowanie działania) w przypadku jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP2C8 i CYP3A4 (takich jak ryfampicyna, ziele dziurawca, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina).²⁷

Wpływ hydroksychlorochiny na inne produkty lecznicze

Substraty P-glikoproteiny (P-gp): Nie oceniano hamującego wpływu hydroksychlorochiny na substraty P-gp. Obserwacje in vitro pokazują, że wszystkie inne badane aminochinoliny mają działanie hamujące na P-gp. W związku z tym istnieje możliwość zwiększenia stężenia substratów P-gp w przypadku jednoczesnego stosowania z hydroksychlorochiną.²⁸

Zgłaszano przypadki zwiększonego stężenia cyklosporyny w osoczu w przypadku jednoczesnego stosowania cyklosporyny i hydroksychlorochiny.^{29 30}

Zgłaszano zwiększone stężenie digoksyny w surowicy podczas jednoczesnego stosowania digoksyny i hydroksychlorochiny. Zaleca się zachowanie ostrożności (np. monitorowanie działań niepożądanych lub stężeń w osoczu) w przypadku jednoczesnego stosowania substratów P-gp o wąskim indeksie terapeutycznym (takich jak digoksyna, cyklosporyna, dabigatran).^{31 32}

Substraty CYP2D6: U pacjentów leczonych hydroksychlorochiną i pojedynczą dawką metoprololu, substratu testowego CYP2D6, zaobserwowano dla metoprololu 1,7-krotny wzrost Cmax i pola pod krzywą, co sugeruje, że hydroksychlorochina jest słabym inhibitorem CYP2D6. Zaleca się ostrożność (np. monitorowanie działań niepożądanych lub stężeń w osoczu) podczas równoczesnego stosowania substratów CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym (takich jak flekainid, propafenon).^{33 34}

Prazykwantel: W badaniu interakcji pojedynczej dawki stwierdzono, że chlorochina zmniejsza biodostępność prazykwantelu. Nie wiadomo, czy podobny efekt występuje w przypadku jednoczesnego stosowania hydroksychlorochiny i prazykwantelu. Na podstawie ekstrapolacji, z uwagi na podobieństwo budowy i parametrów farmakokinetycznych pomiędzy hydroksychlorochiną i chlorochiną, można spodziewać się podobnego efektu w przypadku hydroksychlorochiny.³⁵

Wpływ na odpowiedź immunologiczną

4-aminochinoliny mogą zmniejszać odpowiedź przeciwciał na szczepionkę przeciw wściekliźnie. Przy jednoczesnym stosowaniu hydroksychlorochiny nie zaleca się podskórnego podawania szczepionki przeciwko wściekliźnie. Odpowiedź po podaniu domięśniowym jest ogólnie uważana za wystarczającą.³⁶

Interakcje z alkoholem

Ze względu na potencjalne hepatotoksyczne działanie hydroksychlorochiny, należy zachować ostrożność podczas spożywania alkoholu w większych ilościach. Alkohol może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby w połączeniu z hydroksychlorochiną.³⁷

Przewlekłe spożywanie alkoholu podczas terapii hydroksychlorochiną może przyczyniać się do nasilenia działań niepożądanych, szczególnie hepatotoksyczności. Zaleca się ograniczenie konsumpcji alkoholu podczas leczenia hydroksychlorochiną, a w przypadku pacjentów z chorobami wątroby lub przyjmujących inne hepatotoksyczne leki, należy rozważyć całkowitą abstynencję.

Tabela interakcji hydroksychlorochiny

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje hydroksychlorochiny z innymi produktami leczniczymi. Ze względu na złożony profil farmakokinetyczny i farmakodynamiczny hydroksychlorochiny, w przypadku wprowadzania nowego leku do terapii pacjenta przyjmującego hydroksychlorochinę lub odwrotnie, zaleca się zachowanie ostrożności i właściwe monitorowanie kliniczne.^{38 39}