Przedawkowanie
Hydroksychlorochina

Przedawkowanie hydroksychlorochiny

Przedawkowanie hydroksychlorochiny stanowi stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Pochodne 4-aminochinolin, do których należy hydroksychlorochina, charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym, co czyni je szczególnie niebezpiecznymi w przypadku przyjęcia dawki przekraczającej zalecenia terapeutyczne.^{1 2}

Dawki toksyczne

Za dawki toksyczne hydroksychlorochiny uznaje się:^{3 4}

• U dorosłych: więcej niż 20 mg chlorochiny/kg masy ciała
• U dzieci: więcej niż 10 mg chlorochiny/kg masy ciała

^{3 4}

Szczególne ryzyko występuje u niemowląt i małych dzieci, gdzie nawet niewielkie dawki wynoszące 1-2 g hydroksychlorochiny mogą okazać się śmiertelne.^{5 6}

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie hydroksychlorochiny może prowadzić do gwałtownych i zagrażających życiu objawów klinicznych. Symptomy mogą wystąpić bardzo szybko po przyjęciu toksycznej dawki, co podkreśla konieczność natychmiastowej interwencji medycznej.^{7 8}

Głównym mechanizmem toksyczności jest wstrząs z zapaścią oddechową i krążeniową, który może prowadzić do nagłego zatrzymania oddechu i akcji serca.^{9 10}

Manifestacja kliniczna przedawkowania

Przedawkowanie hydroksychlorochiny manifestuje się szeregiem objawów, które można sklasyfikować w kilku głównych kategoriach:^{11 12}

W przypadku poważnego zatrucia hydroksychlorochiną obserwuje się szczególnie ciężkie zaburzenia elektrokardiograficzne, takie jak kompleks QRS o zwiększonej szerokości, bradyarytmie, rytm węzłowy, wydłużenie odstępu QT, blok przedsionkowo-komorowy, częstoskurcz komorowy, torsade de pointes oraz migotanie komór.^{13 14}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania hydroksychlorochiny ma charakter objawowy, ponieważ nie istnieje specyficzne antidotum.¹⁵ Postępowanie powinno obejmować natychmiastowe działania mające na celu zapobieganie dalszemu wchłanianiu leku oraz leczenie występujących objawów, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.¹⁶

Dekontaminacja przewodu pokarmowego

W okresie do godziny od spożycia toksycznej dawki hydroksychlorochiny zaleca się natychmiastowe opróżnienie żołądka poprzez wywołanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka.^{17 18}

Następnie zaleca się podanie węgla aktywowanego w dawce co najmniej pięciokrotnie przekraczającej ilość przyjętej hydroksychlorochiny. Węgiel aktywowany może skutecznie hamować dalsze wchłanianie, jeśli zostanie wprowadzony do żołądka przez zgłębnik po płukaniu i w ciągu 30 minut od przyjęcia leku.^{19 20}

Leczenie kardiotoksyczności

W przypadkach przedawkowania hydroksychlorochiny należy rozważyć pozajelitowe podanie diazepamu. Badania kliniczne wykazały, że ma on korzystne działanie w odwracaniu kardiotoksyczności powodowanej przez pochodne chlorochiny.^{21 22}

Terapia podtrzymująca

Pacjent z przedawkowaniem hydroksychlorochiny może wymagać zaawansowanego wspomagania funkcji życiowych, w tym:²³

• Wspomagania oddychania, w tym rozważenia intubacji lub tracheotomii
• Leczenia wstrząsu poprzez podanie płynów (w razie potrzeby z zastosowaniem preparatów zwiększających objętość osocza)
• Centralnego monitorowania ciśnienia żylnego
• W ciężkich przypadkach – podania dopaminy

²³

Należy również monitorować i korygować zaburzenia elektrolitowe, szczególnie hipokaliemię, która może dodatkowo nasilać zaburzenia rytmu serca.²⁴

Warto zaznaczyć, że hemodializa nie jest przydatna do eliminacji hydroksychlorochiny z organizmu, co dodatkowo komplikuje leczenie ciężkich przypadków przedawkowania.²⁵

Obserwacja po zatruciu

Pacjent, który przeżył ostrą fazę zatrucia hydroksychlorochiną i nie wykazuje objawów, powinien pozostać pod ścisłą obserwacją medyczną przez co najmniej 6 godzin. Jest to uzasadnione możliwością wystąpienia opóźnionych skutków kardiotoksycznych, które mogą pojawić się nawet po początkowej stabilizacji stanu klinicznego.^{26 27}