Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Hydroksychlorochina

Wpływ hydroksychlorochiny na płodność, ciążę i laktację

Hydroksychlorochina jest substancją stosowaną w leczeniu chorób reumatycznych (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), fotodermatoz oraz w profilaktyce i leczeniu malarii. W przypadku stosowania tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, konieczna jest szczegółowa ocena stosunku korzyści do ryzyka związanego z terapią.^{1 2}

Wpływ na ciążę

Dane populacyjne z badania kohortowego obejmującego 2045 ciąż narażonych na ekspozycję hydroksychlorochiną sugerują niewielki wzrost względnego ryzyka (RR, ang. Relative Risk) wrodzonych wad rozwojowych związanych z ekspozycją na hydroksychlorochinę w pierwszym trymestrze ciąży (n = 112 zdarzeń).^{3 4}

Badania wykazały, że ryzyko to jest zależne od dawki:

• Dla dawki dobowej ≥ 400 mg RR wynosił 1,33 (95% CI, 1,08 – 1,65)⁵
• Dla dawki dobowej < 400 mg RR wynosił 0,95 (95% CI, 0,60 – 1,50)<sup data-drug="Hydroxychloroquine sulfate Accord" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Dla dawki dobowej 6

Badania na zwierzętach z zastosowaniem chlorochiny, która jest strukturalnie powiązana z hydroksychlorochiną, wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję przy dużej ekspozycji matki.^{7 8}

U ludzi hydroksychlorochina przenika przez łożysko, a jej stężenie w osoczu płodu odpowiada stężeniu w osoczu matki.^{9 10}

Wskazania reumatologiczne i dermatologiczne

W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego i fotodermatoz należy unikać stosowania hydroksychlorochiny w czasie ciąży, chyba że lekarz oceni, iż indywidualne potencjalne korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.^{11 12}

Jeśli leczenie hydroksychlorochiną jest konieczne w czasie ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę.^{13 14}

Profilaktyka i leczenie malarii

Po analizie stosunku ryzyka do korzyści hydroksychlorochinę można stosować w profilaktyce i leczeniu malarii na wszystkich etapach ciąży, ponieważ samo zakażenie malarią powoduje uszkodzenie płodu.^{15 16}

Monitorowanie w czasie ciąży

W przypadku przedłużonego leczenia w okresie ciąży, profil bezpieczeństwa hydroksychlorochiny, w szczególności okulistyczne działania niepożądane, powinien być brany pod uwagę przy monitorowaniu dziecka.^{17 18}

Wpływ na karmienie piersią

Hydroksychlorochina przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach. Badania wykazały, że dawka otrzymywana przez niemowlęta karmione piersią wynosi około 2-3% dawki matki (po dostosowaniu do masy ciała).^{19 20}

Decyzja dotycząca stosowania hydroksychlorochiny podczas karmienia piersią powinna być podjęta przez lekarza po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem wskazań i czasu trwania leczenia.^{21 22}

Wskazania reumatologiczne i dermatologiczne podczas karmienia piersią

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania hydroksychlorochiny u niemowląt karmionych piersią podczas długotrwałego leczenia są bardzo ograniczone.^{23 24}

Należy rozważyć długotrwałe stosowanie hydroksychlorochiny w okresie karmienia piersią ze względu na powolną eliminację i możliwość kumulacji toksycznej ilości leku u niemowlęcia. Niemowlęta są szczególnie wrażliwe na toksyczne działanie związków 4-aminochinolinowych.²⁵

Profilaktyka i leczenie malarii podczas karmienia piersią

W przypadku dawkowania raz w tygodniu, jak stosowane w profilaktyce malarii, ilość hydroksychlorochiny dostępna dla niemowlęcia jest znacznie zmniejszona, a prawdopodobieństwo kumulacji i działania toksycznego jest znacznie mniejsze.^{26 27}

W przypadku stosowania w profilaktyce malarii hydroksychlorochina może być stosowana podczas karmienia piersią.^{28 29}

Należy podkreślić, że ilość hydroksychlorochiny przenikająca do mleka matki jest niewystarczająca do ochrony dziecka przed malarią w profilaktyce malarii. Konieczna jest zatem oddzielna chemioprofilaktyka dla niemowlęcia.^{30 31}

Wpływ na płodność

Brak jest dostępnych danych dotyczących bezpośredniego wpływu hydroksychlorochiny na płodność u ludzi.^{32 33}

Badania na zwierzętach dotyczące chlorochiny, substancji strukturalnie powiązanej z hydroksychlorochiną, wykazały zmniejszenie płodności samców.^{34 35}

Badania niekliniczne prowadzone na szczurach, które przyjmowały chlorochinę, wykazały u nich niższe stężenia testosteronu, zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz nieprawidłowości nasienia.³⁶

Wytyczne dla lekarzy dotyczące komunikacji z pacjentkami

Informacje dla kobiet w ciąży

Lekarz powinien przekazać kobietom w ciąży następujące informacje dotyczące stosowania hydroksychlorochiny:

• Hydroksychlorochina może zwiększać ryzyko wad wrodzonych, szczególnie przy stosowaniu dawek ≥ 400 mg na dobę w pierwszym trymestrze ciąży³⁷
• Substancja przenika przez łożysko, osiągając u płodu stężenia podobne do stężeń matczynych³⁸
• W chorobach reumatycznych i dermatologicznych należy unikać stosowania leku w ciąży, chyba że korzyści przewyższają ryzyko³⁹
• W przypadku malarii lek może być stosowany w ciąży, ponieważ sama choroba stanowi większe zagrożenie dla płodu⁴⁰
• Jeśli leczenie jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę⁴¹
• Przy długotrwałym leczeniu w czasie ciąży konieczne jest monitorowanie dziecka ze szczególnym uwzględnieniem działań niepożądanych na narząd wzroku⁴²

Informacje dla kobiet karmiących piersią

Lekarz powinien przekazać kobietom karmiącym piersią następujące informacje:

• Hydroksychlorochina przenika do mleka kobiecego w ilości 2-3% dawki matczynej (po dostosowaniu do masy ciała)⁴³
• Dane dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania leku podczas karmienia piersią są ograniczone⁴⁴
• W profilaktyce malarii (dawkowanie raz w tygodniu) ryzyko kumulacji leku u niemowlęcia jest minimalne⁴⁵
• Ilość leku przenikająca do mleka jest niewystarczająca do zapewnienia ochrony dziecka przed malarią – dziecko wymaga oddzielnej chemioprofilaktyki⁴⁶
• Niemowlęta są szczególnie wrażliwe na toksyczne działanie związków 4-aminochinolinowych⁴⁷
• Lek charakteryzuje się powolną eliminacją, co może prowadzić do kumulacji w organizmie dziecka przy długotrwałym stosowaniu⁴⁸

Informacje dotyczące płodności

Lekarz powinien poinformować pacjentów planujących prokreację, że:

• Brak jest danych dotyczących bezpośredniego wpływu hydroksychlorochiny na płodność u ludzi⁴⁹
• Badania na zwierzętach z chlorochiną (związek strukturalnie podobny) wykazały zmniejszenie płodności samców poprzez wpływ na poziom testosteronu, masę narządów płciowych męskich i jakość nasienia⁵⁰

Kluczowe informacje do przekazania przed rozpoczęciem leczenia

Przed rozpoczęciem terapii hydroksychlorochiną u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, lekarz powinien:

• Omówić potencjalne ryzyko i korzyści leczenia, biorąc pod uwagę wskazanie, dawkę i przewidywany czas trwania terapii⁵¹
• Wyjaśnić różnice w podejściu do leczenia w zależności od wskazania (malaria vs. choroby autoimmunologiczne)^{52 53}
• Podkreślić znaczenie stosowania najmniejszej skutecznej dawki, jeśli leczenie jest konieczne w okresie ciąży lub karmienia piersią⁵⁴
• Poinformować o konieczności monitorowania dziecka, szczególnie pod kątem działań niepożądanych ocznych przy długotrwałym leczeniu⁵⁵