LEKsykon substancji czynnych

Haemophilus influenzae

Substancja czynna OM-85 to liofilizowany lizate bakterii, w tym Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae i innych gatunków bakteryjnych. Stosuje się ją głównie w profilaktyce nawracających zakażeń dróg oddechowych u dzieci. Preparat pomaga wzmocnić odporność organizmu na infekcje bakteryjne. Zalecany jest szczególnie u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 12 lat, które często zapadają na infekcje układu oddechowego.

Haloperydol

Haloperidol jest substancją czynną stosowaną przede wszystkim w leczeniu schizofrenii, zaburzeń schizoafektywnych oraz epizodów manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Wykorzystywany jest także w doraźnym leczeniu majaczenia i ostrego pobudzenia psychoruchowego, gdy terapia niefarmakologiczna zawodzi. Lek stosuje się również u pacjentów z utrzymującą się agresją i objawami psychotycznymi w przebiegu demencji oraz w terapii tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a. Ponadto haloperidol znajduje zastosowanie w leczeniu pląsawicy w chorobie Huntingtona oraz w zapobieganiu nudnościom i wymiotom pooperacyjnym.

Heksamidyna

Heksamidyna diizetionian jest związkiem o działaniu antyseptycznym stosowanym w leczeniu zakażeń bakteryjnych oczu oraz jako środek zapobiegający infekcjom przed operacjami oczu. Wykazuje również skuteczność w leczeniu nadkażeń bakteryjnych skóry, często łączonych z infekcjami grzybiczymi. Preparaty zawierające tę substancję są stosowane m.in. w bakteryjnym zapaleniu spojówek, rogówki oraz przewlekłych stanach zapalnych dróg łzowych. Jest wskazana zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, od miesiąca życia.

Heksyl aminolewulinian

Heksyl aminolewulinian jest stosowany jako środek diagnostyczny podczas cystoskopii fluorescencyjnej w świetle niebieskim. Substancja ta pomaga w wykrywaniu oraz leczeniu raka pęcherza moczowego u pacjentów z rozpoznaniem lub wysokim prawdopodobieństwem tego nowotworu. Podaje się go bezpośrednio do pęcherza moczowego, co pozwala na lepszą wizualizację zmian nowotworowych w porównaniu do standardowej cystoskopii. Jego zastosowanie wspomaga dokładniejszą diagnostykę i monitorowanie choroby.

Heksylorezorcynol

Heksylorezorcynol jest stosowany miejscowo w celu łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła. Działa przeciwbakteryjnie oraz przeciwzapalnie, co pomaga w zmniejszeniu dolegliwości bólowych. Substancja ta znajduje zastosowanie w objawowym leczeniu zapalenia gardła oraz bólu związanego z podrażnieniem błony śluzowej. Preparaty zawierające ten składnik są dostępne głównie w postaci pastylek do ssania.

Hel

Tlenek węgla w stężeniu 0,25% w połączeniu z helem stosowany jest jako gaz medyczny w diagnostyce układu oddechowego. Umożliwia ocenę czynności płuc, w tym określenie zdolności dyfuzyjnej i objętości płuc, co jest istotne w badaniach funkcjonalnych. Gaz ten jest wykorzystywany wyłącznie u pacjentów zdolnych do wykonania testu, niezależnie od wieku. Dzięki swoim właściwościom pomaga w precyzyjnym diagnozowaniu wielu schorzeń układu oddechowego.

Hemaglutynina

Substancja czynna to inaktywowany wirus grypy, który zawiera hemaglutyninę i neuraminidazę pochodzące z kilku szczepów wirusa grypy. Stosuje się ją w celu czynnego uodpornienia osób dorosłych i dzieci powyżej 6 miesiąca życia przeciwko grypie sezonowej. Szczepionka ma na celu zapobieganie zachorowaniom na grypę oraz zmniejszenie ryzyka powikłań u osób z grup podwyższonego ryzyka. Zalecane jest coroczne stosowanie zgodnie z aktualnymi wytycznymi zdrowotnymi.

Hemaglutynina włókienkowa

Substancja czynna to szczepionka bezkomórkowa, zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy oraz antygeny krztuśca, często wzbogacona inaktywowanym wirusem poliomyelitis. Stosuje się ją w celu aktywnego uodpornienia lub szczepienia przypominającego przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis. Szczepionka jest również używana do biernej ochrony niemowląt przez szczepienie kobiet w ciąży. Zalecana jest dla dzieci i dorosłych zgodnie z oficjalnymi wytycznymi szczepień.

Hemina

Hemin jest stosowany w leczeniu ostrych napadów porfirii wątrobowej, takich jak ostra porfiria przerywana, porfiria variegata oraz dziedziczna koproporfiria. Substancja ta działa poprzez hamowanie nadmiernej produkcji porfiryn w organizmie, co jest przyczyną objawów choroby. Hemin podaje się w formie koncentratu do przygotowania roztworu do infuzji, który umożliwia szybkie działanie lecznicze. Jest to terapia ratunkowa stosowana w ostrych stanach porfirii.

Hepar sulfuris

Substancje czynne zawarte w produkcie mają zastosowanie w homeopatycznym leczeniu zapalenia migdałków. Preparat jest stosowany w celu łagodzenia objawów związanych z infekcjami gardła i migdałków. Działanie opiera się na wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Zwykle jest stosowany jako uzupełnienie terapii wspomagającej w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych.

Heparyna

Alfa-escyna jest substancją czynną stosowaną miejscowo w leczeniu urazów, takich jak stłuczenia i skręcenia, oraz w stanach zapalnych z obrzękiem lub bez obrzęku. Wykorzystuje się ją również w terapii zapalenia żył kończyn dolnych, krwiaków i obrzęków po zabiegach chirurgicznych oraz po urazach. Działa przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie, wspomagając procesy gojenia. Często jest stosowana w celu łagodzenia bólów kręgosłupa z objawami ucisku korzeni nerwów rdzeniowych.

Heparyna sodowa

Heparyna sodowa jest substancją stosowaną miejscowo przede wszystkim w leczeniu chorób żył powierzchniowych, takich jak zapalenie żył, zakrzepowe zapalenie żył oraz żylaki kończyn dolnych. Ponadto wykorzystuje się ją do łagodzenia stanów pourazowych, w tym krwiaków, stłuczeń i obrzęków. Heparyna działa przeciwzakrzepowo i przeciwzapalnie, wspomagając regenerację tkanek i zmniejszając ból oraz uczucie ciężkości. Stosuje się ją również w profilaktyce i leczeniu blizn, zwłaszcza przerosłych i po oparzeniach lub zabiegach chirurgicznych.

Hesperydyna

Substancja czynna zawiera wyciąg z kłącza ruszczyka kolczastego, hesperydynę oraz kwas askorbinowy, które stosuje się głównie w leczeniu objawów związanych z niewydolnością naczyń żylnych, takich jak uczucie ciężkości i ból kończyn dolnych. Preparat jest również pomocniczo wykorzystywany w dolegliwościach związanych z żylakami odbytu. Działa poprawiająco na stan naczyń krwionośnych oraz zmniejsza uczucie dyskomfortu. Zwykle jest stosowany w celach wspomagających leczenie problemów krążeniowych żylnych.

Hioscyna butylobromek

Hioscyna butylobromek to lek stosowany w łagodzeniu bolesnych skurczów mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych oraz układu moczowo-płciowego. Znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu kolki jelitowej, żółciowej, nerkowej, a także bolesnego miesiączkowania. Substancja działa rozkurczająco na mięśnie gładkie, co przynosi ulgę w dolegliwościach bólowych związanych ze skurczami. Ponadto, hioscyna bywa stosowana pomocniczo podczas badań radiologicznych oraz po zabiegach operacyjnych.

Hiperozyd

Liść brzozy wykorzystywany jest jako tradycyjny, łagodny środek moczopędny wspomagający leczenie drobnych dolegliwości układu moczowego. Substancja ta działa poprzez zwiększenie wydalania moczu, co pomaga w oczyszczaniu dróg moczowych. Stosuje się ją głównie w przypadku niewielkich problemów z układem moczowym, takich jak uczucie dyskomfortu czy lekki obrzęk. Dzięki swoim właściwościom fitochemicznym jest ceniona w medycynie naturalnej i jako uzupełnienie terapii farmakologicznej.

Hiperycyna

Wyciąg z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L.) jest stosowany w krótkotrwałym leczeniu łagodnych zaburzeń depresyjnych. Zawiera substancje czynne, takie jak hiperycyna, flawonoidy oraz hyperforyna, które wykazują działanie przeciwdepresyjne i uspokajające. Preparaty na bazie tej rośliny pomagają łagodzić objawy depresji o niewielkim nasileniu. Stosuje się je głównie u pacjentów, którzy potrzebują wsparcia w poprawie nastroju i zmniejszeniu objawów depresji.

Histamina

Histamina dichlorowodorek jest stosowana jako substancja czynna w diagnostyce alergii poprzez skórne próby punktowe. Pozwala na potwierdzenie alergii IgE-zależnej oraz atopii u pacjenta. Wykorzystywana jest do identyfikacji reakcji alergicznych na różne alergeny, co umożliwia dokładne określenie ich obecności. Stosuje się ją wyłącznie w celach diagnostycznych przy rozpoznawaniu schorzeń alergicznych typu I.

Histydyna

Substancje czynne zawarte w podanych preparatach to aminokwasy, glukoza oraz emulsje lipidowe, które dostarczają niezbędnych składników odżywczych do żywienia pozajelitowego. Są stosowane u pacjentów dorosłych i dzieci powyżej 2 lat, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparaty te dostarczają energię, azot, elektrolity oraz niezbędne kwasy tłuszczowe, co jest niezbędne w stanach umiarkowanego do ciężkiego katabolizmu. Wskazane są również w niewydolności nerek i innych sytuacjach klinicznych wymagających wsparcia żywieniowego.

Hormon folikulotropowy

Ludzka gonadotropina menopauzalna to mieszanina hormonów folikulotropowego (FSH) i luteinizującego (LH) pozyskiwanych z moczu kobiet po menopauzie. Stosuje się ją głównie w celu indukcji owulacji u kobiet z zaburzeniami owulacji oraz brakiem reakcji na leczenie cytrynianem klomifenu. Jest także wykorzystywana w kontrolowanej hiperstymulacji jajników podczas technik wspomaganego rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe. Ponadto może wspierać leczenie niepłodności u mężczyzn z niedoborem gonadotropin, stymulując spermatogenezę.

Hormon luteinizujący

Substancja czynna jest ludzką gonadotropiną menopauzalną zawierającą hormony folikulotropowy (FSH) oraz luteinizujący (LH), pozyskiwana z moczu kobiet po menopauzie, z dodatkiem gonadotropiny kosmówkowej (hCG) w celu zwiększenia aktywności LH. Stosuje się ją głównie w leczeniu niepłodności, indukcji owulacji u kobiet z brakiem owulacji lub niemiesiączkujących, szczególnie gdy inne metody zawiodły. Używana jest także do kontrolowanej hiperstymulacji jajników w ramach technik wspomaganego rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe. Ponadto pomaga w leczeniu niepłodności u mężczyzn z hipo- lub normogonadotropową niewydolnością gonad przy stymulacji spermatogenezy.

Hydrargyrum

Euphorbium to substancja homeopatyczna stosowana głównie wspomagająco w leczeniu nieżytu nosa, czyli stanu zapalnego błony śluzowej nosa. Preparaty zawierające tę substancję pomagają złagodzić objawy związane z katarem i przekrwieniem nosa. Stosuje się je w celu poprawy komfortu oddychania przez nos w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych. Euphorbium działa łagodząco na błonę śluzową, wspierając naturalne procesy regeneracyjne.

Hydrargyrum bicyanatum

Hydrargyrum bicyanatum jest substancją stosowaną w leczeniu stanów zapalnych gardła oraz zapaleniu migdałków. Działa wspomagająco w łagodzeniu objawów tych dolegliwości. Preparaty zawierające tę substancję są wykorzystywane w terapii homeopatycznej. Stosuje się je w celu złagodzenia podrażnień i stanów zapalnych błon śluzowych gardła.

Hydrargyrum biiodatum

Hydrargyrum biiodatum jest stosowany głównie jako lek wspomagający układ limfatyczny przy infekcjach górnych dróg oddechowych, takich jak zapalenie nosa, gardła oraz uszu. Ma działanie homeopatyczne i jest wykorzystywany w terapii infekcji tych obszarów. Substancja ta często występuje w postaci kremów lub tabletek. Zalecane jest stosowanie jej jako elementu terapii wspomagającej, a nie jako głównego leku przeciwinfekcyjnego.

Hydrochinon

Arbutyna jest naturalną substancją czynną pozyskiwaną z liści mącznicy, stosowaną głównie w łagodzeniu objawów nawracających infekcji dolnych dróg moczowych u kobiet, takich jak pieczenie i częste oddawanie moczu. Działa dzięki swoim właściwościom przeciwbakteryjnym oraz łagodzącym podrażnienia dróg moczowych. Preparaty zawierające arbutynę są wykorzystywane po wykluczeniu poważniejszych schorzeń przez lekarza. Ze względu na swoje działanie, arbutyna jest tradycyjnie stosowana jako środek wspomagający w łagodnych dolegliwościach układu moczowego.

Hydrochlorotiazyd

Amlodypina jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej. Działa poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych, co ułatwia przepływ krwi i obniża ciśnienie. Może być stosowana zarówno samodzielnie, jak i w skojarzonych preparatach z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi. Wskazana jest u pacjentów, u których monoterapia nie pozwala na osiągnięcie kontroli ciśnienia tętniczego.

Hydrokortyzon

Hydrokortyzon to glikokortykosteroid stosowany głównie w leczeniu różnych stanów zapalnych i alergicznych skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk czy łuszczyca. Wykorzystuje się go także w terapii niedoczynności kory nadnerczy oraz w stanach wymagających szybkiego działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego, takich jak wstrząsy i reakcje alergiczne. Substancja ta jest dostępna w różnych postaciach, m.in. kremów, maści, tabletek czy roztworów do wstrzykiwań, co umożliwia jej stosowanie zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo. Hydrokortyzon wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne oraz immunosupresyjne, dzięki czemu pomaga łagodzić objawy chorób zapalnych i alergicznych oraz wspiera organizm w stanach niedoboru endogennych kortykosteroidów.

Hydroksyapatyt

Substancja czynna to kompleks osseiny i hydroksyapatytu, dostarczający wapń i fosfor niezbędny do budowy i regeneracji kości. Stosuje się ją w leczeniu osteoporozy różnego pochodzenia, w tym u osób starszych oraz kobiet po menopauzie, a także po terapii steroidami. Preparat pomaga regulować równowagę wapniowo-fosforanową podczas ciąży i karmienia piersią. Ponadto jest stosowany jako wsparcie w procesie leczenia po złamaniach kości.

Hydroksychlorochina

Hydroksychlorochina to lek stosowany przede wszystkim w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, toczenia rumieniowatego oraz fotodermatoz. Ponadto jest wykorzystywana w profilaktyce i leczeniu niepowikłanej malarii wywołanej przez niektóre wrażliwe gatunki Plasmodium. Lek ten jest zalecany zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci oraz młodzieży powyżej 6 lat, w określonych wskazaniach. Należy jednak pamiętać o rosnącej oporności niektórych szczepów malarii na hydroksychlorochinę, co wymaga stosowania się do aktualnych wytycznych i informacji epidemiologicznych.

Hydroksycytronellal

Siarczan niklu jest substancją stosowaną głównie w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Wykorzystuje się go w testach prowokacyjnych, które pozwalają wykryć nadwrażliwość na ten metal. Preparaty zawierające siarczan niklu stosuje się u osób dorosłych w celu identyfikacji alergii kontaktowej. Dzięki temu możliwe jest ustalenie odpowiedniego leczenia oraz unikanie kontaktu z alergenem.

Hydroksyetyloskrobia

Hydroksyetyloskrobia (HES) jest substancją stosowaną do leczenia hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, zwłaszcza gdy zastosowanie krystaloidów jest niewystarczające. Jest podawana w formie roztworu do infuzji, który pomaga w uzupełnieniu objętości osocza i poprawie hemodynamiki. Hydroksyetyloskrobia działa jako środek zwiększający objętość krwi krążącej, co jest istotne w stanach niedoboru płynów. Jego zastosowanie ma na celu przywrócenie stabilności krążenia u pacjentów z ostrą utratą krwi.

Hydroksykarbamid

Hydroksykarbamid jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej oraz innych przewlekłych zespołów mieloproliferacyjnych, takich jak czerwienica prawdziwa i nadpłytkowość samoistna. Ponadto jest wykorzystywany w leczeniu zwłóknienia szpiku oraz w profilaktyce powikłań związanych z niedokrwistością sierpowatokrwinkową. Jego działanie polega na hamowaniu podziałów komórkowych, co pomaga w kontrolowaniu nieprawidłowej produkcji komórek krwi. Stosuje się go także w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentów z tymi chorobami.

Hydroksyzyna

Hydroksyzyna chlorowodorek to substancja czynna stosowana głównie do objawowego leczenia lęku u dorosłych oraz świądu związanego z alergiami. Wykorzystywana jest również jako lek premedykacyjny przed zabiegami chirurgicznymi w celu uspokojenia pacjenta. Hydroksyzyna działa uspokajająco, przeciwlękowo oraz przeciwhistaminowo. Często dostępna jest w formie tabletek, syropu lub roztworu do wstrzykiwań, co umożliwia dostosowanie podania do potrzeb pacjenta.

Hymekromon

Hymekromon jest substancją stosowaną pomocniczo w leczeniu objawów skurczowych dróg żółciowych, dyskinez oraz zaburzeń dyspeptycznych. Wykorzystuje się go także u pacjentów z niepowikłaną kamicą żółciową oraz po operacjach pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Działa korzystnie w stanach zmniejszonego wydzielania żółci, poprawiając apetyt oraz łagodząc nudności i zaparcia. Hymekromon wspomaga prawidłową pracę dróg żółciowych, co przekłada się na poprawę komfortu pacjentów.

Hyperforyna

Wyciąg z ziela dziurawca (Hypericum perforatum) jest stosowany w krótkotrwałym leczeniu łagodnych zaburzeń depresyjnych. Substancja ta zawiera hiperycynę, flawonoidy oraz hyperforynę, które przypisuje się właściwościom przeciwdepresyjnym. Wykazuje działanie roślinne wspierające poprawę nastroju i zmniejszenie objawów depresyjnych. Preparaty z tą substancją są zalecane głównie w przypadkach łagodnej depresji.

Hypromeloza

Hypromeloza jest substancją czynną stosowaną głównie w leczeniu objawów zespołu suchego oka, w tym suchego zapalenia rogówki i spojówki oraz zespołu Sjögrena. Działa nawilżająco i łagodzi uczucie pieczenia oraz podrażnienia oczu związane z suchością. Ponadto, hypromeloza może być używana jako środek ochronny przed podrażnieniami i dyskomfortem spowodowanym przez czynniki zewnętrzne jak wiatr czy słońce. Jest także stosowana do nawilżania twardych soczewek kontaktowych.

Leksykon substancji
na literę „H”

Substancje czynne na „H”