Dawkowanie i sposób podawania
Haloperydol

Dawkowanie i sposób podawania substancji haloperydol

Haloperydol to substancja z grupy leków przeciwpsychotycznych, której dawkowanie musi być starannie dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz konkretnego wskazania klinicznego. We wszystkich schematach leczenia zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki haloperydolu, którą należy dostosowywać w zależności od odpowiedzi na leczenie.^{1 2}

Dawkowanie u dorosłych pacjentów

Dawkowanie haloperydolu u pacjentów dorosłych jest zróżnicowane w zależności od wskazania klinicznego, postaci farmaceutycznej oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie.³

Leczenie schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych

W leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych zalecane jest dawkowanie od 2 do 10 mg/dobę, podawane w dawce pojedynczej lub w dwóch dawkach podzielonych. Pacjenci z pierwszym epizodem schizofrenii zazwyczaj dobrze reagują na dawki od 2 do 4 mg/dobę, natomiast pacjenci z wielokrotnymi epizodami schizofrenii mogą wymagać zastosowania dawek do 10 mg/dobę.^{4 5}

Dawkę można dostosowywać w odstępach co 1-7 dni w zależności od odpowiedzi klinicznej. Ważne jest, aby pamiętać, że dawki powyżej 10 mg/dobę u większości pacjentów nie wykazują większej skuteczności niż mniejsze dawki, natomiast mogą powodować wzrost częstości występowania objawów pozapiramidowych. Stosując dawki powyżej 10 mg/dobę, należy dokonać indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.⁶

Maksymalna zalecana dawka wynosi 20 mg/dobę, ponieważ dla większych dawek ryzyko działań niepożądanych przewyższa kliniczne korzyści z leczenia.^{7 8}

Doraźne leczenie majaczenia

W doraźnym leczeniu majaczenia, po niepowodzeniu leczenia niefarmakologicznego, zaleca się dawkowanie 1 do 10 mg/dobę doustnie, w dawce pojedynczej lub w 2-3 dawkach podzielonych. Leczenie należy rozpoczynać od najniższej możliwej dawki, a jeśli pobudzenie się utrzymuje, dawkę można dostosować w odstępach 2-4 godzinnych, aż do dawki maksymalnej 10 mg/dobę.^{9 10}

Leczenie epizodów manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej

W leczeniu umiarkowanych do ciężkich epizodów manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej stosuje się dawki od 2 do 10 mg/dobę, w dawce pojedynczej lub w dwóch dawkach podzielonych. Dawkę można dostosowywać w odstępach co 1-3 dni. Dawki powyżej 10 mg/dobę u większości pacjentów nie są bardziej skuteczne niż niższe, a mogą powodować wzrost częstości występowania objawów pozapiramidowych.¹¹

Maksymalna dawka w tym wskazaniu wynosi 15 mg/dobę, ponieważ dla większych dawek ryzyko przewyższa kliniczne korzyści z leczenia. Na wczesnym etapie leczenia należy ocenić zasadność dalszego stosowania haloperydolu.^{12 13}

Leczenie ostrego pobudzenia psychomotorycznego

W leczeniu ostrego pobudzenia psychomotorycznego w przebiegu zaburzeń psychotycznych lub w epizodach manii choroby afektywnej dwubiegunowej zaleca się dawkowanie 5 do 10 mg doustnie, w razie potrzeby podane ponownie po 12 godzinach, nie przekraczając dawki maksymalnej 20 mg/dobę. W przypadku postaci do wstrzykiwań (Haloperidol WZF roztwór do wstrzykiwań), w celu szybkiej kontroli objawów ciężkiego, ostrego pobudzenia psychoruchowego, zaleca się dawkę 5 mg domięśniowo, którą można powtarzać co godzinę, aż do osiągnięcia odpowiedniej kontroli objawów. U większości pacjentów wystarczą dawki do 15 mg/dobę, przy maksymalnej dawce dobowej 20 mg.^{14 15}

Należy pamiętać, że na wczesnym etapie leczenia trzeba ocenić zasadność dalszego stosowania haloperydolu. W przypadku stosowania postaci do wstrzykiwań, należy odstawić ją tak szybko, jak umożliwią to wskazania kliniczne, a jeżeli konieczne jest dalsze leczenie, należy rozpocząć stosowanie haloperydolu w postaci doustnej, stosując przeliczenie dawki 1:1, a następnie dostosować dawkę do odpowiedzi klinicznej.¹⁶

Leczenie agresji i objawów psychotycznych w demencji

W leczeniu utrzymującej się agresji oraz objawów psychotycznych u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej demencją w chorobie Alzheimera i demencją pochodzenia naczyniowego, gdy leczenie niefarmakologiczne się nie powiodło, a pacjent stanowi zagrożenie dla siebie lub innych osób, zaleca się dawkowanie od 0,5 do 5 mg/dobę doustnie, w dawce pojedynczej lub w 2 dawkach podzielonych. Dawkę można dostosowywać w odstępach co 1-3 dni. Potrzebę kontynuowania leczenia należy zweryfikować po nie więcej niż 6 tygodniach.^{17 18}

Leczenie tików, w tym zespołu Tourette’a

W leczeniu tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami funkcjonowania, po niepowodzeniu terapii edukacyjnej, psychoterapii i innego leczenia farmakologicznego, zaleca się dawkowanie 0,5 do 5 mg/dobę doustnie, w dawce pojedynczej lub w 2 dawkach podzielonych. Dawkę można dostosowywać w odstępach co 1-7 dni. Potrzebę kontynuowania leczenia należy weryfikować co 6 do 12 miesięcy.^{19 20}

Leczenie pląsawicy w chorobie Huntingtona

W leczeniu pląsawicy o nasileniu łagodnym i umiarkowanym w chorobie Huntingtona, gdy inne produkty lecznicze nie są skuteczne lub nie są tolerowane, zaleca się dawkowanie od 2 do 10 mg/dobę doustnie, w dawce pojedynczej lub w dwóch dawkach podzielonych. Dawkę można dostosowywać w odstępach co 1-3 dni.^{21 22}

W przypadku, gdy leczenia doustnego nie można zastosować, a stosowana jest postać iniekcyjna (Haloperidol WZF roztwór do wstrzykiwań), zaleca się dawkowanie 2 do 5 mg domięśniowo. Dawkę można powtarzać co godzinę, aż do osiągnięcia odpowiedniej kontroli objawów lub do osiągnięcia dawki maksymalnej wynoszącej 10 mg/dobę.²³

Zapobieganie i leczenie nudności i wymiotów pooperacyjnych

W zapobieganiu wymiotom i nudnościom pooperacyjnym, jako jedyny lek lub w skojarzeniu, u pacjentów z umiarkowanym lub wysokim ich ryzykiem, gdy inne produkty lecznicze nie są skuteczne lub nie są tolerowane, zaleca się dawkowanie 1 do 2 mg domięśniowo, w momencie wprowadzenia do znieczulenia lub na 30 minut przed wybudzeniem. W przypadku skojarzonego leczenia nudności i wymiotów pooperacyjnych, gdy inne produkty lecznicze nie są skuteczne lub nie są tolerowane, stosuje się dawkę 1 do 2 mg domięśniowo.²⁴

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku zalecana dawka początkowa haloperydolu jest niższa niż u młodszych dorosłych. Zalecenia dotyczące dawki początkowej haloperydolu są następujące:^{25 26}

• W leczeniu utrzymującej się agresji oraz objawów psychotycznych u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej demencją – 0,5 mg/dobę^{27 28}
• W pozostałych wskazaniach – połowa najmniejszej zalecanej dawki dla dorosłych^{29 30}

Dawkę haloperydolu można dostosować w zależności od odpowiedzi na leczenie. U pacjentów w podeszłym wieku zaleca się ostrożne i stopniowe zwiększanie dawki.^{31 32}

Maksymalna dawka u osób w podeszłym wieku wynosi 5 mg/dobę. Zastosowanie dawek powyżej 5 mg/dobę można rozważyć tylko u pacjentów, którzy tolerowali większe dawki, i po powtórnej ocenie indywidualnego profilu korzyści-ryzyko dla danego pacjenta.^{33 34}

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Nie oceniano wpływu zaburzeń czynności nerek na parametry farmakokinetyczne haloperydolu. Nie ma potrzeby zmiany dawkowania podczas stosowania leku u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, należy jednak zachować ostrożność.^{35 36}

Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek mogą wymagać zastosowania mniejszej dawki początkowej, a następnie łagodniejszego zwiększania dawkowania w dłuższych odstępach czasu, niż pacjenci z prawidłową czynnością nerek.^{37 38}

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

Nie oceniano wpływu zaburzeń czynności wątroby na parametry farmakokinetyczne haloperydolu. Ponieważ haloperydol podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie, zaleca się stosowanie dawki początkowej zmniejszonej o połowę, a następnie łagodniejsze zwiększanie dawki w dłuższych odstępach czasu, niż u pacjentów z prawidłową czynnością wątroby.^{39 40}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Haloperydol może być stosowany w ściśle określonych wskazaniach u dzieci i młodzieży. Zalecenia dotyczące dawkowania haloperydolu w tej grupie pacjentów obejmują:^{41 42}

Leczenie schizofrenii u młodzieży w wieku 13-17 lat

W leczeniu schizofrenii u młodzieży w wieku od 13 do 17 lat, gdy inna farmakoterapia nie jest skuteczna lub nie jest tolerowana, zalecana dawka wynosi 0,5 do 3 mg/dobę, podawana doustnie w dawkach podzielonych (2 do 3 razy na dobę). Zastosowanie dawek powyżej 3 mg/dobę wymaga oceny indywidualnego profilu korzyści-ryzyko. Zalecana dawka maksymalna wynosi 5 mg/dobę. Czas leczenia musi być ustalony indywidualnie dla każdego pacjenta.^{43 44}

Leczenie zachowań agresywnych u dzieci i młodzieży z autyzmem

W leczeniu utrzymujących się ciężkich zachowań agresywnych u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 13 lat z autyzmem lub całościowymi zaburzeniami rozwoju, gdy inna farmakoterapia nie jest skuteczna lub nie jest tolerowana, zalecane dawki wynoszą 0,5 do 3 mg/dobę u dzieci w wieku od 6 do 11 lat i od 0,5 do 5 mg/dobę u młodzieży w wieku od 12 do 17 lat, podawane doustnie w dawkach podzielonych (2 do 3 razy na dobę). Potrzebę kontynuowania leczenia należy zweryfikować po 6 tygodniach.^{45 46}

Leczenie tików u dzieci i młodzieży

W leczeniu tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a u dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 17 lat ze znacznymi zaburzeniami funkcjonowania, po niepowodzeniu terapii edukacyjnej, psychoterapii i innego leczenia farmakologicznego, zalecane dawki wynoszą 0,5 do 3 mg/dobę, podawane doustnie w dawkach podzielonych (2 do 3 razy na dobę). Potrzebę kontynuowania leczenia należy weryfikować co 6 do 12 miesięcy.^{47 48}

Należy pamiętać, że nie ustalono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności haloperydolu u dzieci w wieku poniżej zdefiniowanego we wskazaniach. Brak dostępnych danych u dzieci w wieku poniżej 3 lat.^{49 50}

Szczegółowa tabela dawkowania haloperydolu

Przeliczniki dawek dla różnych postaci farmaceutycznych

Poniżej przedstawiono przeliczniki dawek dla poszczególnych postaci farmaceutycznych haloperydolu.^{51 52}

Krople doustne haloperydolu 2 mg/ml

Należy pamiętać, że postać farmaceutyczna kropli doustnych haloperydolu nie daje możliwości odmierzenia pełnego zakresu pojedynczych dawek. Należy to uwzględnić podczas przepisywania produktu.^{53 54}

Sposób podawania

Podanie doustne

Produkty lecznicze haloperydolu przeznaczone do podania doustnego (krople doustne, tabletki) mogą być mieszane z wodą, aby ułatwić podanie dawki, natomiast nie wolno mieszać ich z innymi płynami. Rozcieńczony roztwór należy przyjąć niezwłocznie.^{55 56}

Podanie domięśniowe

Roztwór do wstrzykiwań haloperydolu zalecany jest wyłącznie do podania domięśniowego.⁵⁷

Zakończenie leczenia

Zaleca się stopniowe odstawianie haloperydolu, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych.^{58 59 60}

Postępowanie w przypadku pominięcia dawki

W razie pominięcia dawki należy przyjąć kolejną dawkę o zwykłej porze. Nie należy zażywać podwójnej dawki.^{61 62}