Wskazania do stosowania
Haloperydol

Wskazania do stosowania substancji czynnej haloperydol. Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Haloperydol jest substancją czynną z grupy leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków), dostępną w różnych postaciach farmaceutycznych: tabletek (Haloperidol WZF), kropli doustnych (Haloperidol UNIA, Haloperidol WZF 0,2%) oraz roztworu do wstrzykiwań (Haloperidol WZF). Wskazania do stosowania haloperydolu obejmują szeroki zakres zaburzeń psychicznych i neurologicznych, różniący się nieznacznie w zależności od postaci farmaceutycznej i grupy wiekowej pacjentów.^{1 2}

Wskazania u dorosłych pacjentów (18 lat i powyżej)

U pacjentów dorosłych haloperydol wykazuje skuteczność w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych i neurologicznych, co czyni go wszechstronnym narzędziem terapeutycznym w psychiatrii i neurologii. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania haloperydolu u dorosłych:^{3 4}

Zaburzenia psychotyczne

• Schizofrenia i zaburzenia schizoafektywne – podstawowe wskazanie do stosowania haloperydolu, niezależnie od postaci farmaceutycznej.^{5 6}
• Ostre pobudzenie psychoruchowe w przebiegu zaburzeń psychotycznych – haloperydol jest skuteczny w szybkim opanowaniu objawów pobudzenia. W przypadku postaci doustnej (tabletki, krople) stosuje się je w leczeniu ostrego pobudzenia psychoruchowego w przebiegu zaburzeń psychotycznych, natomiast postać parenteralna (roztwór do wstrzykiwań) znajduje zastosowanie w szybkiej kontroli objawów ciężkiego, ostrego pobudzenia psychoruchowego, gdy nie można zastosować leczenia doustnego.^{7 8 9}

Zaburzenia afektywne

• Epizody manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej – haloperydol jest wskazany w leczeniu umiarkowanych do ciężkich epizodów manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, zarówno w postaci doustnej jak i parenteralnej (w przypadku niemożności zastosowania leczenia doustnego).^{10 11 12}

Stany majaczeniowe

• Doraźne leczenie majaczenia – haloperydol jest zalecany po niepowodzeniu leczenia niefarmakologicznego w przypadku stanów majaczeniowych. Dostępny jest w postaci doustnej oraz parenteralnej.^{13 14 15}

Zaburzenia związane z demencją

• Agresja i objawy psychotyczne w demencji – haloperydol w postaci doustnej jest wskazany w leczeniu utrzymującej się agresji oraz objawów psychotycznych u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej demencją w chorobie Alzheimera i demencją pochodzenia naczyniowego, gdy leczenie niefarmakologiczne się nie powiodło, a pacjent stanowi zagrożenie dla siebie lub innych osób.^{16 17}

Zaburzenia ruchowe i tiki

• Tiki, w tym zespół Gillesa de la Tourette’a – haloperydol jest wskazany u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami funkcjonowania, po niepowodzeniu terapii edukacyjnej, psychoterapii i innego leczenia farmakologicznego.^{18 19}
• Pląsawica w chorobie Huntingtona – haloperydol jest wskazany w leczeniu pląsawicy o nasileniu łagodnym i umiarkowanym, gdy inne produkty lecznicze są nieskuteczne lub nie są tolerowane. Wskazanie to dotyczy zarówno postaci doustnej jak i parenteralnej (gdy nie można zastosować leczenia doustnego).^{20 21 22}

Nudności i wymioty

• Nudności i wymioty pooperacyjne – haloperydol w postaci parenteralnej (roztwór do wstrzykiwań) jest wskazany w zapobieganiu wymiotom i nudnościom pooperacyjnym jako jedyny lek lub w skojarzeniu u pacjentów z umiarkowanym lub wysokim ich ryzykiem, gdy inne produkty lecznicze nie są skuteczne lub nie są tolerowane. Dodatkowo jest wskazany w skojarzonym leczeniu nudności i wymiotów pooperacyjnych, gdy inne produkty lecznicze nie są skuteczne lub nie są tolerowane.²³

Wskazania u dzieci i młodzieży

Haloperydol w postaci doustnej (tabletki, krople) posiada również wskazania do stosowania u dzieci i młodzieży w określonych sytuacjach klinicznych. Wskazania te są ściśle określone co do wieku pacjentów oraz warunków stosowania:^{24 25}

• Schizofrenia u młodzieży w wieku od 13 do 17 lat, gdy inna farmakoterapia nie jest skuteczna lub nie jest tolerowana.^{26 27}
• Utrzymujące się ciężkie zachowania agresywne u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat z autyzmem lub całościowymi zaburzeniami rozwoju, gdy inna farmakoterapia nie jest skuteczna lub nie jest tolerowana.^{28 29}
• Tiki, w tym zespół Gillesa de la Tourette’a u dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 17 lat, ze znacznymi zaburzeniami funkcjonowania, po niepowodzeniu terapii edukacyjnej, psychoterapii i innego leczenia farmakologicznego.^{30 31}

Hierarchia wskazań i warunki stosowania haloperydolu

Analizując wskazania do stosowania haloperydolu, należy zwrócić uwagę na hierarchię wskazań oraz warunki, w jakich lek powinien być stosowany. W wielu przypadkach haloperydol jest zalecany dopiero po niepowodzeniu innych metod terapeutycznych:^{32 33}

Warunki stosowania u dorosłych

1. Po niepowodzeniu leczenia niefarmakologicznego:
   • W przypadku majaczenia
   • W leczeniu agresji i objawów psychotycznych w demencji
2. Gdy inne leki są nieskuteczne lub nie są tolerowane:
   • W leczeniu pląsawicy w chorobie Huntingtona
   • W leczeniu tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a
   • W zapobieganiu i leczeniu nudności i wymiotów pooperacyjnych
3. W przypadku niemożności zastosowania leczenia doustnego:
   • Postać parenteralna haloperydolu (roztwór do wstrzykiwań) wskazana jest w szybkiej kontroli objawów ciężkiego, ostrego pobudzenia psychoruchowego oraz w innych stanach wymagających szybkiej interwencji
4. Gdy pacjent stanowi zagrożenie dla siebie lub innych:
   • W przypadku demencji w chorobie Alzheimera i demencji pochodzenia naczyniowego

Warunki stosowania u dzieci i młodzieży

1. Po niepowodzeniu innych metod terapeutycznych:
   • Terapii edukacyjnej i psychoterapii w leczeniu tików
2. Gdy inna farmakoterapia nie jest skuteczna lub nie jest tolerowana:
   • W leczeniu schizofrenii u młodzieży w wieku 13-17 lat
   • W leczeniu agresji u dzieci i młodzieży z autyzmem lub całościowymi zaburzeniami rozwoju
   • W leczeniu tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a
3. W przypadku znacznych zaburzeń funkcjonowania:
   • W leczeniu tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a

Haloperydol, jako lek przeciwpsychotyczny o silnym działaniu, powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami i pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych działań niepożądanych oraz właściwego doboru dawki w zależności od stanu klinicznego pacjenta i jego indywidualnych uwarunkowań.^{34 35 36}