opóźnienie rozwoju fizycznego
Opóźnienie rozwoju fizycznego (ORF) to stan, w którym dziecko nie osiąga wzrostu, masy ciała lub innych parametrów rozwoju fizycznego odpowiednich dla swojego wieku i płci. Diagnoza stawiana jest zwykle, gdy parametry rozwojowe dziecka znajdują się poniżej 3. percentyla lub gdy tempo wzrastania jest wolniejsze od oczekiwanego (poniżej 4-5 cm/rok u dzieci w wieku szkolnym).
Przyczyny opóźnienia rozwoju fizycznego są wieloczynnikowe i obejmują czynniki konstytucjonalne (rodzinnie niski wzrost, opóźnione dojrzewanie), hormonalne (niedobór hormonu wzrostu, niedoczynność tarczycy, nadmiar glikokortykosteroidów), genetyczne (zespół Turnera, zespół Downa), choroby przewlekłe (celiakia, nieswoiste zapalenia jelit, wady serca), niedobory żywieniowe oraz czynniki psychospołeczne.
Diagnostyka ORF powinna uwzględniać dokładny wywiad (w tym rodzinny), badanie fizykalne, ocenę tempa wzrastania na podstawie siatek centylowych, badania biochemiczne, hormonalne oraz obrazowe. Kluczowe znaczenie ma różnicowanie między wariantami normy (np. konstytucjonalne opóźnienie wzrastania) a patologicznymi przyczynami opóźnienia wzrastania.
Leczenie opóźnienia rozwoju fizycznego zależy od przyczyny. Może obejmować suplementację niedoborów pokarmowych, leczenie chorób podstawowych, terapię hormonem wzrostu w przypadku jego niedoboru oraz wsparcie psychologiczne. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego postępowania ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia optymalnego wzrostu końcowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Calcium Sandoz + Vitamin D3 1000 mg + 880 IU
Calcium Sandoz + Vitamin D3, zawierający 1000 mg węglanu wapnia oraz 22 µg (880 IU) cholekalcyferolu, może być stosowany u kobiet w ciąży z niedoborem wapnia i witaminy D, jednak z zachowaniem ścisłych limitów dawkowania: maksymalnie 1500 mg wapnia i 600 IU witaminy D3 na dobę, co odpowiada połowie tabletki. Przekroczenie tych dawek wiąże się z ryzykiem teratogenności witaminy D, potwierdzonym w badaniach na modelach zwierzęcych, oraz poważnymi konsekwencjami dla płodu, takimi jak opóźnienie rozwoju fizycznego i umysłowego, nadzastawkowe zwężenie aorty czy retinopatia. Długotrwała hiperkalcemia u matki stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia dziecka, co wymaga szczególnej ostrożności w monitorowaniu terapii.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Silamil 10 mg
Analiza danych nieklinicznych dotyczących solifenacyny bursztynianu obejmuje kompleksową ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po wielokrotnym podaniu, wpływu na funkcje rozrodcze, rozwój zarodkowo-płodowy oraz potencjału genotoksycznego i rakotwórczego. Wyniki tych badań nie wskazują na istotne zagrożenia dla pacjentów stosujących solifenacynę w dawkach terapeutycznych. Jednakże w badaniach rozwojowych na modelu mysim zaobserwowano istotne, zależne od dawki, zaburzenia rozwojowe u potomstwa samic karmiących, takie jak zmniejszenie liczby żywych urodzeń, obniżona masa urodzeniowa oraz opóźniony rozwój fizyczny. Dodatkowo, u młodych myszy poddanych terapii od 10. dnia życia stwierdzono podwyższoną śmiertelność, bez wcześniejszych objawów klinicznych, co koreluje z wyższym stężeniem leku w osoczu i zwiększoną ekspozycją ogólnoustrojową w porównaniu do dorosłych osobników.
badanie rozwojowe, bezpieczeństwo farmakologiczne, bursztynian solifenacyny, ekspozycja ogólnoustrojowa, ekstrapolacja wyników, kamienie milowe rozwoju, karmienie piersią, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju fizycznego, pacjent pediatryczny, parametr farmakokinetyczny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój zarodkowo-płodowy, stężenie leku w osoczu, toksyczność po wielokrotnym podaniu, zaburzenie rozwojowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Conaret 7,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bisoprololu fumaranu, substancji czynnej preparatu Conaret, obejmowały ocenę farmakologicznego bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu pojedynczym i wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na rozrodczość. Wyniki tych badań nie wykazały istotnych zagrożeń dla organizmu ludzkiego, potwierdzając dobry profil bezpieczeństwa substancji. Standardowe testy genotoksyczności nie wykazały mutagennego potencjału, a badania rakotwórczości nie potwierdziły właściwości kancerogennych bisoprololu fumaranu.
badanie farmakologiczne, beta-adrenolityk, bezpieczeństwo farmakologiczne, bisoprolol fumaran, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, mutacja genetyczna, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, redukcja masy ciała, resorpcja płodu, substancja czynna, toksyczność ciążowa, toksyczność po podaniu pojedynczym, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa płodu, właściwość kancerogenna, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bisoratio 2,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bisoprololu fumaranu, stosowanego w preparacie Bisoratio 2,5 mg, nie wykazały istotnego ryzyka toksycznego przy dawkach terapeutycznych. Analizy toksyczności po podaniu dawki wielokrotnej, genotoksyczności oraz rakotwórczości potwierdziły brak mutagennego i kancerogennego potencjału leku. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej odnotowano, że wysokie dawki bisoprololu mogą powodować zmniejszenie przyjmowania pokarmu i masy ciała u ciężarnych samic, a także negatywnie wpływać na rozwój embrionów i płodów, manifestując się zwiększoną resorpcją, obniżoną masą urodzeniową potomstwa oraz opóźnieniem rozwoju fizycznego.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, działanie teratogenne, genotoksyczność, mutacja genowa, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, rakotwórczość, resorpcja zarodka, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vesoligo 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bursztynianu solifenacyny, substancji czynnej leku Vesoligo, wykazały brak istotnych zagrożeń dla zdrowia człowieka przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Analizy farmakologiczne nie ujawniły negatywnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy, ośrodkowy układ nerwowy ani układ oddechowy. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym potwierdziły dobry profil bezpieczeństwa, bez patologicznych zmian w narządach docelowych. Ponadto, badania reprodukcyjne i rozwojowe nie wykazały teratogenności ani istotnego ryzyka dla płodności i rozwoju zarodkowo-płodowego przy dawkach porównywalnych z klinicznymi. Testy genotoksyczności i karcynogenności potwierdziły brak mutagennego, klastogennego oraz rakotwórczego działania solifenacyny.
bursztynian solifenacyny, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja w osoczu, farmakokinetyka, genotoksyczność, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju fizycznego, ośrodkowy układ nerwowy, rozwój zarodkowo-płodowy, solifenacyna, toksyczność wielokrotna, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zmniejszenie liczby żywych urodzeń, zwiększona śmiertelność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bisocard 3,75 mg
Przedkliniczne badania farmakologiczne bisoprololu, substancji czynnej leku Bisocard, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. Kompleksowa ocena obejmowała badania wpływu na główne układy organizmu, toksyczności po podaniu wielokrotnym, potencjału genotoksycznego oraz karcinogenności, które nie wykazały istotnych zagrożeń dla funkcjonowania organizmu ludzkiego. W szczególności nie stwierdzono mutagenności ani genotoksyczności, a badania karcinogenności na modelach zwierzęcych nie potwierdziły onkogennego potencjału bisoprololu, co potwierdza bezpieczeństwo długotrwałego stosowania leku.
badanie farmakologiczne, badanie karcinogenności, badanie toksyczności, Bisocard, bisoprolol fumaran, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt toksyczny, lek beta-adrenolityczny, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa leku, resorpcja zarodka, schorzenie kardiologiczne, toksyczność zarodkowo-płodowa, właściwość mutagenna, zaburzenia łaknienia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nicorette Coolmint 4 mg
Bezpieczeństwo stosowania nikotyny, substancji czynnej w tabletkach do ssania Nicorette Coolmint 4 mg, zostało potwierdzone w badaniach przedklinicznych, które nie wykazały właściwości mutagennych ani rakotwórczych. W badaniach toksykologicznych stwierdzono, że nikotyna wywiera łagodne działanie toksyczne na płód, wtórne do toksyczności matczynej, oraz może powodować opóźnienia rozwoju fizycznego i ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w okresie przed- i pourodzeniowym, jednak efekty te obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających zalecane 4 mg. W związku z tym, przy przestrzeganiu zaleceń dawkowania, ryzyko wystąpienia tych działań jest minimalne.
estradiol, genotoksyczność, jądra, komórki Sertolego, najądrze, nasieniowód, nikotyna, oocyt, opóźnienie rozwoju fizycznego, ośrodkowy układ nerwowy, rozwój fizyczny, rozwój pourodzeniowy, spermatogeneza, tabletki do ssania, toksyczność matczyna, toksyczność płodowa, właściwości mutagenne, właściwości rakotwórcze, zmiany jajnikowo-maciczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bicardef 10 mg 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bisoprololu fumaranu, substancji czynnej leku Bicardef 10 mg, wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa w warunkach laboratoryjnych. Badania toksykologiczne po podaniu pojedynczej i wielokrotnej dawki nie ujawniły istotnych zagrożeń dla człowieka. Ocena genotoksyczności nie wykazała potencjału mutagennego, a badania nad działaniem rakotwórczym nie potwierdziły ryzyka kancerogennego. W zakresie wpływu na reprodukcję, bisoprolol nie wykazał negatywnego wpływu na płodność ani procesy rozrodcze u zwierząt doświadczalnych, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania leku.
badania toksykologiczne, beta-bloker, bisoprolol fumaran, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa leku, reprodukcja, resorpcja płodu, toksyczność leku, wada rozwojowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – OlVit D3 14 400 IU/ml
Stosowanie witaminy D3 w formie kropli doustnych o stężeniu 14 400 IU/ml, szczególnie preparatu OlVit D3, wymaga precyzyjnego dawkowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Bezpieczna dawka w ciąży to do 400 IU/dobę (1 kropla, czyli 10 μg cholekalcyferolu), która nie wykazuje ryzyka dla matki i płodu. Dawkowanie powyżej 400 IU/dobę powinno być stosowane wyłącznie po ocenie korzyści i ryzyka, ze względu na możliwość wystąpienia hiperkalcemii, która może prowadzić do poważnych powikłań u płodu, takich jak opóźnienie rozwoju fizycznego i umysłowego, nadzastawkowe zwężenie aorty czy retinopatia. W przypadku karmienia piersią, witamina D3 przenika do mleka matki, co wymaga uwzględnienia całkowitej podaży witaminy D u niemowlęcia, zwłaszcza gdy dziecko otrzymuje dodatkową suplementację. Zaleca się konsultację pediatryczną w celu ustalenia optymalnej dawki suplementacji u dziecka.
cholekalcyferol, hiperkalcemia, karmienie piersią, kobieta ciężarna, mleko kobiece, nadzastawkowe zwężenie aorty, opóźnienie rozwoju fizycznego, opóźnienie rozwoju umysłowego, płodność, poziom wapnia w surowicy, przedawkowanie witaminy D, retinopatia, siatkówka oka, suplementacja witaminy D, układ rozrodczy, układ sercowo-naczyniowy, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bibloc 2,5 mg
Bisoprololu fumaran, aktywny składnik leku Bibloc, przeszedł szerokie badania przedkliniczne potwierdzające jego bezpieczeństwo stosowania. Badania farmakologiczne, toksykologiczne po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz kancerogenezy nie wykazały istotnych zagrożeń dla ludzi. W szczególności bisoprolol nie wykazywał działania mutagennego, klastogennego ani rakotwórczego, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa długotrwałej terapii. Efekty toksyczne obserwowane przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne były zgodne z mechanizmem działania beta-adrenolityku i nie wskazywały na nieoczekiwane reakcje niepożądane.
badanie toksyczności, beta-adrenolityk, bisoprolol, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, kancerogeneza, masa urodzeniowa, mechanizm działania farmakologiczny, opóźnienie rozwoju fizycznego, resorpcja płodu, rozwój wewnątrzmaciczny, rozwój zarodkowo-płodowy, selektywny beta-adrenolityk, toksyczność reprodukcyjna, zaburzenie implantacji - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nimotop S 30 mg
Przedkliniczne badania toksyczności nimodypiny, przeprowadzone zgodnie ze standardowymi protokołami, nie wykazały istotnych klinicznie zagrożeń po podaniu jednorazowym i wielokrotnym. Analizy genotoksyczności i potencjału rakotwórczego nie potwierdziły ryzyka uszkodzenia DNA ani indukcji nowotworów. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów zaobserwowano dawkozależne efekty embriotoksyczne: przy dawce 30 mg/kg m.c./dobę zahamowanie rozwoju zarodka i zmniejszenie jego masy, a przy 100 mg/kg m.c./dobę śmiertelność zarodków. Nie stwierdzono jednak efektu teratogennego u szczurów ani embriotoksycznego i teratogennego u królików przy dawkach do 10 mg/kg m.c./dobę.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Piramil Biso 2,5 mg + 1,25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Piramil Biso, zawierającego bisoprolol i ramipryl, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Bisoprolol w badaniach toksyczności wielokrotnej, genotoksyczności i rakotwórczości nie ujawnił działania niepożądanego, choć w dużych dawkach u samic obserwowano toksyczność objawiającą się zmniejszonym apetytem i masą ciała oraz toksyczny wpływ na zarodki i płody, w tym zwiększoną resorpcję płodu, obniżoną masę urodzeniową i opóźnienie rozwoju fizycznego, bez działania teratogennego. Ramipryl podawany doustnie w dawkach dobowych do 2 mg/kg u szczurów, 2,5 mg/kg u psów i 8 mg/kg u małp był dobrze tolerowany, choć u młodych szczurów pojedyncza dawka powodowała nieodwracalne uszkodzenie nerek. W badaniach reprodukcyjnych ramipryl nie wykazał teratogenności ani wpływu na płodność, jednak dawki ≥50 mg/kg u ciężarnych szczurów powodowały nieodwracalne uszkodzenia nerek potomstwa (poszerzenie miedniczek nerkowych).
aparat przykłębuszkowy, badanie farmakologiczne, beta-adrenolityk, bisoprololu fumaran, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, mutagenność, obraz krwi, opóźnienie rozwoju fizycznego, ostra toksyczność, płodność, poszerzenie miedniczki nerkowej, resorpcja płodu, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, właściwość genotoksyczna, właściwość mutagenna, zaburzenie równowagi elektrolitowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Blocard 5 mg
Bisoprolol fumaran, substancja czynna leku Blocard, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych. Testy farmakologiczne nie ujawniły istotnych zagrożeń dla organizmu ludzkiego, a analizy toksyczności ostrej i przewlekłej potwierdziły brak istotnych efektów niepożądanych przy krótkotrwałym i długotrwałym stosowaniu. Badania genotoksyczności i mutagenności nie wykazały uszkodzeń DNA ani ryzyka mutacji, a testy kancerogenności nie potwierdziły działania rakotwórczego nawet przy długotrwałej ekspozycji. Ponadto, bisoprolol nie wpływa negatywnie na płodność zwierząt doświadczalnych, co wskazuje na brak zaburzeń reprodukcyjnych.
badania farmakologiczne, badania przedkliniczne, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, niska masa urodzeniowa, opóźnienie rozwoju fizycznego, płodność, resorpcja płodu, toksyczność ciążowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie DNA, wada wrodzona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Conaret 10 mg
Przedkliniczne badania bisoprololu fumaranu, substancji czynnej preparatu Conaret, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa w zakresie farmakologii i toksykologii. Testy oceniające toksyczność po podaniu pojedynczym i wielokrotnym nie ujawniły istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego. Ponadto, bisoprolol nie wykazywał potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego, co eliminuje ryzyko mutagenności i kancerogenezy w warunkach klinicznych. Badania reprodukcyjne potwierdziły brak negatywnego wpływu na płodność oraz przebieg procesu rozrodczego, co jest istotne dla pacjentów w wieku rozrodczym.
beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, kancerogenność, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa leku, resorpcja płodu, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność substancji, toksyczność zarodkowa, uszkodzenie chromosomów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nimotop S 0,2 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne nimodypiny wykazały korzystny profil bezpieczeństwa w standardowych testach ostrej i przewlekłej toksyczności, bez istotnego ryzyka genotoksycznego czy rakotwórczego. W badaniach reprodukcyjnych zaobserwowano dawkozależne efekty embriotoksyczne u szczurów, przy dawkach 30 mg/kg m.c./dobę (hamowanie rozwoju płodu, zmniejszenie masy ciała płodu) oraz 100 mg/kg m.c./dobę (śmiertelność zarodków), jednak bez działania teratogennego. U królików nie stwierdzono efektów embriotoksycznych ani teratogennych przy dawkach do 10 mg/kg m.c./dobę, co wskazuje na różnice międzygatunkowe w odpowiedzi na lek.
działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, efekt embriotoksyczny, hamowanie rozwoju płodu, nimodypina, Nimotop S, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodowy, rozwój postnatalny, rozwój zarodkowy, śmiertelność zarodków, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Colecalciferol Polpharma 10 000 IU
Stosowanie witaminy D w okresie ciąży i laktacji wymaga indywidualnej oceny klinicznej, zwłaszcza przy stosowaniu preparatu Colecalciferol Polpharma zawierającego 250 µg cholekalcyferolu (10 000 IU). Zalecana dawka witaminy D dla kobiet ciężarnych i karmiących wynosi 2 000 IU/dobę, co może zmniejszać ryzyko hipotrofii wewnątrzmacicznej (SGA) oraz śmiertelności płodów i noworodków, bez zwiększania ryzyka wad wrodzonych. Preparat o wysokim stężeniu 10 000 IU powinien być stosowany wyłącznie w przypadku potwierdzonego niedoboru witaminy D i pod ścisłym nadzorem lekarskim, aby uniknąć hiperkalcemii i potencjalnych działań teratogennych, takich jak opóźnienie rozwoju fizycznego i psychicznego płodu, nadzastawkowe zwężenie aorty czy retinopatia.
cholekalcyferol, dawkowanie witaminy D, działanie teratogenne, hiperkalcemia, hipotrofia wewnątrzmaciczna, nadzastawkowe zwężenie aorty, niedobór witaminy D, opóźnienie rozwoju fizycznego, opóźnienie rozwoju psychicznego, płodność, retinopatia, suplementacja witaminy D, witamina D, witamina D w ciąży, zespół SGA - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Solifenacin Medreg 10 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa bursztynianu solifenacyny, substancji czynnej produktu Solifenacin Medreg, obejmowała szeroki zakres badań farmakologicznych i toksykologicznych. Badania te nie wykazały istotnych zagrożeń dla pacjentów, w tym brak potencjału genotoksycznego i karcynogennego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku w długoterminowej terapii. Ponadto, badania reprodukcyjne nie wskazały na ryzyko dla rozrodczości oraz rozwoju zarodka i płodu, co jest istotne dla pacjentów w wieku rozrodczym. Wyniki badań toksyczności po wielokrotnym podaniu nie ujawniły szczególnych efektów ubocznych, co wspiera korzystny profil bezpieczeństwa substancji czynnej przed jej zastosowaniem klinicznym.
analiza farmakokinetyczna, badanie farmakologiczne, badanie prenatalne i pourodzeniowe, bursztynian solifenacyny, długoterminowe stosowanie leku, działanie farmakologiczne, ekspozycja osoczowa, genotoksyczność, indukcja mutacji, opóźnienie rozwoju fizycznego, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, rozwój zarodkowo-płodowy, substancja czynna, toksyczność wielokrotnego podania, uszkodzenie materiału genetycznego, wpływ na rozrodczość, zagrożenie karcynogenne, zmniejszenie liczby żywych urodzeń, zmniejszenie masy urodzeniowej, zwiększona śmiertelność