Przeciwwskazania stosowania
Haloperydol

Przeciwwskazania stosowania haloperydolu: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Haloperydol, neuroleptyk stosowany w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego stosowanie. Przed zaleceniem pacjentowi preparatów zawierających haloperydol (Haloperidol UNIA, Haloperidol WZF w postaci tabletek, roztworu do wstrzykiwań czy kropli doustnych) należy dokładnie przeanalizować historię choroby pacjenta oraz jego aktualny stan zdrowia, aby wykluczyć przeciwwskazania do terapii.^{1 2 3}

Nadwrażliwość i alergie

Nadwrażliwość na haloperydol lub którykolwiek składnik preparatu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. Należy zwrócić szczególną uwagę na substancje pomocnicze, które różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej:^{4 5 6}

• Haloperidol UNIA krople doustne zawierają etanol (150 mg/ml)
• Haloperidol WZF tabletki zawierają laktozę jednowodną
• Haloperidol WZF 0,2% krople doustne zawierają metylu parahydroksybenzoesan (E 218) i propylu parahydroksybenzoesan (E 216)

^{7 8 9}

Zaburzenia neurologiczne

Istnieje szereg schorzeń neurologicznych, przy których stosowanie haloperydolu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko znaczącego pogorszenia objawów motorycznych i pozamotorycznych:

• Choroba Parkinsona – haloperydol poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych może prowadzić do nasilenia objawów parkinsonowskich
• Otępienie z ciałami Lewy’ego – pacjenci z tym typem otępienia wykazują zwiększoną wrażliwość na neuroleptyki, co może prowadzić do ciężkich reakcji niepożądanych
• Postępujące porażenie nadjądrowe – haloperydol może nasilać objawy zaburzeń ruchowych i przyspieszać progresję choroby
• Stan śpiączki – ze względu na depresyjny wpływ na OUN
• Depresja ośrodkowego układu nerwowego – haloperydol może dodatkowo pogłębiać istniejącą depresję OUN, prowadząc do poważnych komplikacji

^{10 11 12}

Przeciwwskazania kardiologiczne

Haloperydol wykazuje działanie proarytmiczne poprzez wpływ na kanały potasowe mięśnia sercowego i wydłużanie odstępu QT w zapisie EKG. Z tego powodu istnieje szereg przeciwwskazań kardiologicznych do stosowania leku:

• Stwierdzone wydłużenie odstępu QTc w zapisie EKG
• Wrodzony zespół wydłużonego QT – genetycznie uwarunkowane zaburzenie repolaryzacji komórek mięśnia sercowego
• Niedawno przebyty ostry zawał mięśnia sercowego – ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu w okresie pozawałowym
• Niewyrównana niewydolność serca – może prowadzić do nasilenia zaburzeń elektrolitowych i zwiększonego ryzyka arytmii
• Zaburzenia rytmu komorowego lub torsade de pointes w wywiadzie – haloperydol może wyzwalać lub nasilać te niebezpieczne zaburzenia rytmu

^{13 14 15}

Zaburzenia elektrolitowe

Niewyrównana hipokaliemia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania haloperydolu. Obniżone stężenie potasu w surowicy pogłębia efekt wydłużania odstępu QT przez haloperydol, znacząco zwiększając ryzyko wystąpienia zagrażających życiu arytmii, w tym torsade de pointes. Przed rozpoczęciem terapii haloperydolem niezbędne jest oznaczenie i ewentualne wyrównanie poziomu elektrolitów, szczególnie potasu.^{16 17 18}

Interakcje lekowe jako przeciwwskazanie

Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wydłużających odstęp QT wraz z haloperydolem jest przeciwwskazane ze względu na addytywny efekt w zakresie wydłużania repolaryzacji komórek mięśnia sercowego i zwiększonego ryzyka arytmii. Do leków takich należą m.in.:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• Niektóre antybiotyki (np. makrolidy, fluorochinolony)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne
• Niektóre leki przeciwdepresyjne
• Leki przeciwmalaryczne
• Leki przeciwgrzybicze z grupy azoli

^{19 20 21}

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania haloperydolu

Poniższa tabela przedstawia zestawienie wszystkich przeciwwskazań do stosowania haloperydolu, które są jednakowe dla wszystkich postaci farmaceutycznych: Haloperidol UNIA (krople doustne), Haloperidol WZF (tabletki 1 mg i 5 mg, roztwór do wstrzykiwań 5 mg/ml) oraz Haloperidol WZF 0,2% (krople doustne).

^{22 23 24}

Wnioski praktyczne

Przed wdrożeniem terapii haloperydolem należy przeprowadzić dokładny wywiad lekarski uwzględniający wszystkie potencjalne przeciwwskazania. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność chorób układu nerwowego, zwłaszcza parkinsonizmu i innych zespołów pozapiramidowych, historię chorób sercowo-naczyniowych oraz stan elektrolitowy pacjenta. Przed rozpoczęciem leczenia wskazane jest wykonanie EKG w celu oceny odstępu QT oraz oznaczenie poziomu elektrolitów. Konieczne jest również uzyskanie pełnej informacji o stosowanych równocześnie lekach, które mogłyby wchodzić w interakcje z haloperydolem.^{25 26 27}

W przypadku wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania haloperydolu u danego pacjenta, należy rozważyć alternatywne leczenie przeciwpsychotyczne o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa, szczególnie w aspekcie kardiologicznym i neurologicznym.^{28 29 30}