Właściwości farmakokinetyczne
Hemaglutynina

Właściwości farmakokinetyczne hemaglutyniny

Hemaglutynina jest kluczowym antygenem powierzchniowym wirusa grypy, który stanowi główny składnik szczepionek przeciwgrypowych. Jest to glikoproteina umieszczona na powierzchni wirionu, odpowiedzialna za przyłączanie wirusa do receptorów komórek gospodarza, co umożliwia rozpoczęcie procesu zakażania. W kontekście szczepionek przeciwgrypowych, hemaglutynina stanowi główny składnik immunogenny, który stymuluje odpowiedź immunologiczną organizmu poprzez indukcję produkcji przeciwciał neutralizujących, zdolnych do zapobiegania wiązaniu się wirusa z komórkami gospodarza.^{1 2}

Informacje ogólne dotyczące oceny farmakokinetycznej

W przypadku szczepionek przeciwgrypowych zawierających antygeny powierzchniowe wirusa grypy, w tym hemaglutyninę, ocena parametrów farmakokinetycznych w klasycznym ujęciu nie ma zastosowania. Tradycyjne badania farmakokinetyczne, obejmujące określenie parametrów takich jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie, nie są przeprowadzane dla szczepionek zawierających hemaglutyninę.^{3 4 5}

W dokumentacji rejestracyjnej produktów takich jak Efluelda Tetra, Fluarix Tetra, Influvac, Influvac Tetra oraz VaxigripTetra jednoznacznie wskazano, że badania właściwości farmakokinetycznych dla hemaglutyniny nie mają zastosowania. Jest to zgodne z obowiązującymi wytycznymi regulacyjnymi dotyczącymi szczepionek, które uznają, że standardowe badania farmakokinetyczne nie są odpowiednie dla produktów biologicznych tego typu.^{6 7}

Skład szczepionek i zawartość hemaglutyniny

Zawartość hemaglutyniny w różnych preparatach szczepionek przeciwgrypowych jest standaryzowana i określana w mikrogramach na dawkę. Istnieją jednak różnice w zawartości tego składnika w zależności od konkretnego produktu i jego przeznaczenia:⁸

• Efluelda Tetra: 60 mikrogramów hemaglutyniny z każdego szczepu wirusa grypy w dawce 0,7 ml, zawierająca szczepy:
  • A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09-podobny szczep
  • A/Thailand/8/2022 (H3N2)-podobny szczep
  • B/Austria/1359417/2021-podobny szczep
  • B/Phuket/3073/2013-podobny szczep

⁹

• Fluarix Tetra, VaxigripTetra, Influvac Tetra: 15 mikrogramów hemaglutyniny z każdego szczepu wirusa grypy w dawce 0,5 ml, zawierające szczepy:
  • A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09–podobny szczep
  • A/Thailand/8/2022 (H3N2)-podobny szczep
  • B/Austria/1359417/2021–podobny szczep
  • B/Phuket/3073/2013–podobny szczep

^{10 11 12}

• Influvac (szczepionka trójwalentna): 15 mikrogramów hemaglutyniny z każdego szczepu wirusa grypy w dawce 0,5 ml, zawierająca szczepy:
  • A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09–podobny szczep
  • A/Thailand/8/2022 (H3N2)–podobny szczep
  • B/Austria/1359417/2021–podobny szczep

¹³

Format hemaglutyniny w szczepionkach

Format hemaglutyniny różni się w zależności od typu szczepionki przeciwgrypowej. W analizowanych produktach można wyróżnić dwa główne rodzaje preparatów:^{14 15}

• Szczepionki zawierające rozszczepiony wirion: Efluelda Tetra, Fluarix Tetra, VaxigripTetra – hemaglutynina występuje w kontekście rozszczepionych (fragmentowanych) cząstek wirusa, co oznacza, że wirus został poddany dezaktywacji i rozbiciu na fragmenty, ale zachowane zostały jego immunogenne właściwości

^{16 17 18}

• Szczepionki zawierające antygeny powierzchniowe: Influvac, Influvac Tetra – zawierają oczyszczone antygeny powierzchniowe wirusa grypy, głównie hemaglutyninę i neuraminidazę, bez innych składników wirusa

^{19 20}

Pochodzenie hemaglutyniny w szczepionkach

We wszystkich analizowanych produktach hemaglutynina pochodzi z wirusów grypy namnażanych w zarodkach kurzych. Jest to standardowa metoda produkcji, która zapewnia wysoką wydajność i bezpieczeństwo preparatu. Należy jednak zauważyć, że szczepionki mogą zawierać śladowe ilości białek jaja kurzego, co ma znaczenie dla osób z ciężką alergią na białka jaja kurzego.^{21 22 23}

Warto podkreślić, że hemaglutynina w analizowanych szczepionkach pochodzi z wirusów inaktywowanych, co oznacza, że wiriony zostały poddane procesowi dezaktywacji, eliminującemu ich zdolność do namnażania się i wywoływania choroby, przy jednoczesnym zachowaniu ich właściwości antygenowych i immunogenności.^{24 25}

Pozostałości produkcyjne związane z hemaglutyniną

W procesie produkcji szczepionek przeciwgrypowych zawierających hemaglutyninę stosowane są różne substancje pomocnicze, których śladowe ilości mogą pozostać w gotowym produkcie. Informacje o tych pozostałościach są istotne z punktu widzenia potencjalnego ryzyka reakcji alergicznych:^{26 27}

^{28 29 30}

Cechy fizyczne preparatów zawierających hemaglutyninę

Szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyninę charakteryzują się określonym wyglądem fizycznym, co jest istotne z punktu widzenia oceny jakości preparatu przed podaniem:^{31 32}

• Efluelda Tetra: bezbarwna, opalizująca ciecz po delikatnym wstrząśnięciu
• Fluarix Tetra: bezbarwna lub lekko opalizująca zawiesina
• Influvac: bezbarwna, klarowna zawiesina
• Influvac Tetra: bezbarwna, klarowna zawiesina
• VaxigripTetra: bezbarwna, opalizująca ciecz po delikatnym wstrząśnięciu

^{33 34 35}

Znaczenie kliniczne braku klasycznych danych farmakokinetycznych

Brak standardowych badań farmakokinetycznych dla szczepionek zawierających hemaglutyninę nie wpływa na ocenę ich bezpieczeństwa i skuteczności. Jest to zgodne z podejściem regulacyjnym stosowanym wobec szczepionek, gdzie ocena skuteczności opiera się na badaniach immunogenności, a bezpieczeństwo jest oceniane w badaniach klinicznych oraz w ramach nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii po wprowadzeniu produktu do obrotu.^{36 37}

Skuteczność szczepionek przeciwgrypowych zawierających hemaglutyninę ocenia się głównie poprzez mierzenie odpowiedzi immunologicznej (produkcji przeciwciał) wywołanej przez szczepionkę, a nie poprzez klasyczne parametry farmakokinetyczne. Odpowiedź immunologiczna na hemaglutyninę jest kluczowym wskaźnikiem potencjalnej ochrony przed zakażeniem wirusem grypy.^{38 39}

Znaczenie hemaglutyniny w immunogenności szczepionek

Mimo braku tradycyjnych danych farmakokinetycznych, hemaglutynina stanowi kluczowy składnik szczepionek przeciwgrypowych, decydujący o ich skuteczności immunologicznej. Jej rola w indukowaniu produkcji przeciwciał neutralizujących czyni ją głównym celem odpowiedzi immunologicznej. Standaryzacja zawartości hemaglutyniny w szczepionkach przeciwgrypowych (15 μg lub 60 μg dla poszczególnych szczepów w zależności od produktu) zapewnia odpowiednią immunogenność produktu przy zachowaniu jego bezpieczeństwa.^{40 41 42}

Warto podkreślić, że skład antygenowy szczepionek przeciwgrypowych, w tym rodzaj i ilość hemaglutyniny, jest aktualizowany co sezon zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz zaleceniami Unii Europejskiej, co zapewnia optymalną ochronę przed dominującymi w danym sezonie szczepami wirusa grypy.^{43 44 45}