Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Hemaglutynina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania hemaglutyninowych szczepionek przeciwgrypowych

Hemaglutynina (HA) stanowi kluczowy składnik szczepionek przeciwgrypowych, odpowiadający za indukcję odpowiedzi immunologicznej. Przy stosowaniu szczepionek zawierających hemaglutyninę należy zachować określone środki ostrożności oraz mieć świadomość potencjalnych zagrożeń. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tych preparatów w praktyce klinicznej.¹

Identyfikowalność produktu

W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych zawierających hemaglutyninę należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu. Jest to istotne do śledzenia bezpieczeństwa stosowania szczepionek i łatwiejszej identyfikacji w przypadku wystąpienia niepożądanych reakcji poszczepiennych.^{2 3 4}

Postępowanie przed szczepieniem

Do elementów dobrej praktyki lekarskiej należy przegląd historii medycznej pacjenta przed podaniem szczepionki zawierającej hemaglutyninę. Szczególną uwagę należy zwrócić na szczepienia przyjęte w przeszłości oraz możliwe wystąpienie działań niepożądanych po wcześniejszych szczepieniach. Wskazane jest również wykonanie badania lekarskiego przed kwalifikacją pacjenta do szczepienia.⁵

Ryzyko reakcji anafilaktycznych

Tak jak przy wszystkich szczepionkach podawanych we wstrzyknięciach, w przypadku preparatów zawierających hemaglutyninę konieczne jest zapewnienie właściwego leczenia i nadzoru medycznego na wypadek wystąpienia reakcji anafilaktycznej po podaniu szczepionki. Należy mieć przygotowane odpowiednie procedury i środki farmakologiczne umożliwiające natychmiastową interwencję.^{6 7 8 9}

Przeciwwskazania do podania szczepionki

Szczepionki zawierające hemaglutyninę w żadnym przypadku nie mogą być podawane donaczyniowo. Podanie domięśniowe stanowi jedyną właściwą drogę podania szczepionek przeciwgrypowych z uwzględnieniem ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.^{10 11 12 13}

Szczepienie należy przełożyć u pacjentów z ostrą chorobą przebiegającą z gorączką do czasu ustąpienia gorączki. Pozwala to uniknąć nałożenia się ewentualnych objawów niepożądanych związanych ze szczepieniem na objawy istniejącej choroby, a także ułatwia ocenę ewentualnych powikłań poszczepiennych.¹⁴

Pacjenci wymagający szczególnej ostrożności

Osoby z zaburzeniami krzepnięcia

Szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyninę powinny być podawane ostrożnie osobom z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, ponieważ może u nich wystąpić krwawienie po podaniu domięśniowym. W takich przypadkach zaleca się stosowanie odpowiednich technik iniekcji minimalizujących ryzyko krwawienia oraz przedłużony ucisk miejsca wkłucia.^{15 16 17 18}

Zespół Guillain-Barré

Jeśli w ciągu 6 tygodni po jakimkolwiek uprzednim szczepieniu przeciw grypie u pacjenta wystąpił zespół Guillain-Barré (GBS), decyzja o podaniu szczepionki zawierającej hemaglutyninę powinna być podjęta po dokładnym rozważeniu potencjalnych korzyści i możliwego ryzyka. Konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka w każdym przypadku.¹⁹

Osoby z immunosupresją

U pacjentów z wrodzonym lub nabytym upośledzeniem odporności odpowiedź immunologiczna na szczepienie hemaglutyniną może być niewystarczająca. Dotyczy to osób z pierwotnym niedoborem odporności, a także pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu. W tych przypadkach skuteczność szczepienia może być obniżona, co należy uwzględnić przy kwalifikacji do szczepienia.^{20 21 22 23 24}

Reakcje omdleniowe

Omdlenie (zasłabnięcie) może wystąpić po, lub nawet przed jakimkolwiek szczepieniem preparatem zawierającym hemaglutyninę, jako psychogenna odpowiedź na ukłucie igłą. Mogą temu towarzyszyć objawy neurologiczne, takie jak przemijające zaburzenia widzenia, parestezje oraz toniczno-kloniczne ruchy kończyn podczas odzyskiwania przytomności. Ważne jest, aby w placówkach przeprowadzających szczepienia wdrożone były procedury zapobiegające zranieniom w wyniku omdleń oraz aby personel medyczny był przygotowany do kontrolowania reakcji omdleniowych.^{25 26 27 28 29}

Ograniczenia skuteczności szczepionek z hemaglutyniną

Należy mieć świadomość, że szczepionki zawierające hemaglutyninę nie są w 100% skuteczne i mogą nie chronić wszystkich zaszczepionych osób. Skuteczność zależy od wielu czynników, w tym od zgodności szczepów zawartych w szczepionce z krążącymi aktualnie wirusami grypy oraz od indywidualnej odpowiedzi immunologicznej pacjenta.^{30 31 32 33}

Wpływ na wyniki badań serologicznych

Podanie szczepionki zawierającej hemaglutyninę może wpływać na wyniki badań serologicznych. Szczepienie może powodować wytworzenie przeciwciał przeciwko wirusom grypy, które mogą być wykrywane w testach serologicznych. Należy wziąć to pod uwagę przy interpretacji wyników badań diagnostycznych.^{34 35 36 37}

Zawartość sodu i potasu w szczepionkach

Szczepionki zawierające hemaglutyninę zawierają mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że są uznawane za „wolne od sodu”. Podobnie zawierają one mniej niż 1 mmol potasu (39 mg) na dawkę, co oznacza, że są uznawane za „wolne od potasu”. Informacja ta może być istotna dla pacjentów na diecie z kontrolowaną zawartością tych elektrolitów.^{38 39 40 41 42}

Bierne uodpornienie

W przypadku szczepienia kobiet w ciąży należy mieć na uwadze, że nie wszystkie niemowlęta poniżej sześciu miesięcy życia, urodzone przez szczepione matki, będą chronione. Bierne przekazanie przeciwciał przez łożysko może zapewnić częściową ochronę, jednak jej zakres może być różny w zależności od indywidualnych czynników.⁴³