Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Hioscyna butylobromek

Hioscyna butylobromek wykazuje niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym, z wartościami LD50 wynoszącymi u myszy 3338,9 mg/kg m.c. (zakres 3068,1-3633,6), u szczurów 3123,6 mg/kg m.c. (zakres 2866,9-3403,3) oraz u psów 600 mg/kg m.c. Znacznie wyższa toksyczność obserwowana jest po podaniu pozajelitowym, gdzie LD50 dożylne wynoszą u myszy 10-23 mg/kg m.c., a u szczurów 18-48,3 mg/kg m.c. Objawy toksyczności obejmują ataksję, zmniejszone napięcie mięśni, drżenia, drgawki oraz rozszerzenie źrenic i tachykardię. W badaniach przewlekłych NOAEL dla podania doustnego wynosił 500 mg/kg m.c. u szczurów (4 tygodnie) oraz 30 mg/kg m.c. u psów (39 tygodni). Dawki powyżej 200 mg/kg m.c. indukowały hamowanie czynności przewodu pokarmowego i zwiększoną śmiertelność. Podanie dożylne w dawce 1 mg/kg m.c. było dobrze tolerowane, natomiast dawki ≥3 mg/kg m.c. wywoływały drgawki i zatrzymanie oddechu. Miejscowa tolerancja była dobra przy dawce 10 mg/kg m.c. domięśniowo, jednak wyższe dawki wiązały się z uszkodzeniami mięśni i wysoką śmiertelnością.

  1. Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania hioscyny butylobromku
    1. Toksyczność ostra
    2. Toksyczność podprzewlekła i przewlekła
    3. Toksyczność przy podaniu drogami pozajelitowymi
    4. Potencjał genotoksyczny
    5. Potencjał rakotwórczy
    6. Toksyczność reprodukcyjna
    7. Kolejne rozdziały

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania hioscyny butylobromku

Hioscyna butylobromek (butylobromek hioscyny) stanowi substancję czynną szeregu produktów leczniczych stosowanych w leczeniu stanów skurczowych przewodu pokarmowego. Dostępne dane przedkliniczne pozwalają na ocenę profilu bezpieczeństwa tej substancji w kontekście potencjalnych zagrożeń dla pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę wyników badań przedklinicznych dotyczących toksyczności ostrej i przewlekłej, działania genotoksycznego, potencjału rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję.1

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej wykazały, że hioscyna butylobromek jest substancją o stosunkowo niskiej toksyczności po podaniu doustnym. Wartości LD50 (dawka powodująca śmierć 50% badanych zwierząt) różnią się w zależności od gatunku i drogi podania leku:23

  • U myszy po podaniu doustnym: 1000-3000 mg/kg masy ciała, a dokładniej 3338,9 mg/kg (zakres 3068,1-3633,6)
  • U szczurów po podaniu doustnym: 1040-3300 mg/kg masy ciała, a dokładniej 3123,6 mg/kg (zakres 2866,9-3403,3)
  • U psów po podaniu doustnym: 600 mg/kg masy ciała

23

Przy podaniu drogą pozajelitową toksyczność hioscyny butylobromku była znacznie wyższa:45

  • U myszy po podaniu dożylnym: 10-23 mg/kg masy ciała
  • U szczurów po podaniu dożylnym: 18 mg/kg masy ciała (według innego źródła 48,3 mg/kg masy ciała, zakres 44,9-51,8)
  • Po podaniu wewnątrzotrzewnowym: u myszy 76,7 mg/kg masy ciała (zakres 64,0-92,2); u szczurów 57,2 mg/kg masy ciała (zakres 38,9-84,0)

45

Obserwowane objawy toksyczności po podaniu hioscyny butylobromku obejmowały:6

  • U wszystkich badanych gatunków: ataksję, zmniejszone napięcie mięśni
  • U myszy dodatkowo: drżenie i drgawki
  • U psów: rozszerzenie źrenicy (mydriasis), suchość błon śluzowych i tachykardię

6

Śmierć zwierząt następowała głównie z powodu zatrzymania oddechu w ciągu 24 godzin od podania substancji.7

Toksyczność podprzewlekła i przewlekła

W badaniach toksyczności po doustnym podaniu wielokrotnym przez 4 tygodnie u szczurów, wartość NOAEL (No Observed Adverse Effect Level – poziom, przy którym nie obserwuje się działań niepożądanych) wynosiła 500 mg/kg masy ciała.89

Przy wyższej dawce – 2000 mg/kg masy ciała, hioscyna butylobromek poprzez blokowanie zwojów parasympatycznych w rejonie jamy brzusznej hamowała czynność przewodu pokarmowego, prowadząc do zaparć. Z grupy 50 szczurów otrzymujących tę dawkę padło 11 zwierząt. Należy podkreślić, że wyniki badań biochemicznych i hematologicznych nie wskazywały na występowanie zmian zależnych od dawki.1011

W dłuższych, 26-tygodniowych badaniach na szczurach, zwierzęta tolerowały dawkę 200 mg/kg masy ciała, natomiast przy dawkach 250 mg/kg i 1000 mg/kg masy ciała obserwowano hamowanie czynności przewodu pokarmowego i śmierć zwierząt.1213

W 39-tygodniowym badaniu na psach, którym podawano hioscynę butylobromek doustnie (w kapsułkach), poziom NOAEL wynosił 30 mg/kg.141516

Większość obserwowanych klinicznych objawów ostrych można było przypisać działaniu hioscyny butylobromku w dużych dawkach (200 mg/kg). Co istotne, nie zaobserwowano niekorzystnego wpływu na wyniki badań histopatologicznych.1718

Toksyczność przy podaniu drogami pozajelitowymi

W badaniach z wielokrotnym podaniem dożylnym ustalono, że:1920

  • Dawka 1 mg/kg masy ciała była dobrze tolerowana przez szczury przez 4 tygodnie
  • Przy dawce 3 mg/kg masy ciała drgawki występowały bezpośrednio po podaniu
  • Szczury, którym podano 9 mg/kg masy ciała padły z powodu zatrzymania oddechu

1920

U psów, którym podawano przez 5 tygodni hioscynę butylobromek w dawkach 2 × 1 mg/kg, 2 × 3 mg/kg i 2 × 9 mg/kg masy ciała, obserwowano:2122

  • Zależne od dawki rozszerzenie źrenicy (mydriasis) u wszystkich osobników
  • Przy najwyższej dawce (2 × 9 mg/kg masy ciała) dodatkowo ataksję, ślinotok, obniżoną masę ciała i zmniejszone łaknienie

2122

Roztwory hioscyny butylobromku były generalnie dobrze tolerowane miejscowo.2324

W badaniach tolerancji miejscowej po wielokrotnym podaniu domięśniowym:2526

  • Dawka 10 mg/kg masy ciała była dobrze tolerowana, jednak w porównaniu z grupą kontrolną znacząco wzrosła liczba uszkodzeń mięśni w miejscu podania
  • Przy dawkach 60 mg/kg i 120 mg/kg masy ciała śmiertelność była wysoka, a liczba uszkodzeń w miejscu podania wzrastała wraz z dawką

2526

Dodatkowo, badania tolerancji miejscowej po wielokrotnym podaniu domięśniowym dawki 15 mg/kg masy ciała przez 28 dni u psów i małp wykazały, że małe ogniska martwicze w miejscu podania obserwowano jedynie u psów.2728

Hioscyna butylobromek była dobrze tolerowana w tętnicach i żyłach ucha królika. W badaniach in vitro 2% roztwór do wstrzykiwań zmieszany z krwią ludzką (0,1 ml) nie wykazywał aktywności hemolitycznej.2930

W trzymiesięcznych badaniach na zwierzętach (szczury, świnki morskie, króliki), po wewnątrzotrzewnowym podaniu leku nie zaobserwowano zmian w zachowaniu zwierząt, nie odnotowano również odchyleń parametrów biometrycznych, biochemicznych, hematologicznych i morfologicznych.31

Potencjał genotoksyczny

Przeprowadzone badania wykazały, że hioscyna butylobromek nie posiada potencjału mutagennego ani klastogennego. Substancja została przebadana w następujących testach:323334

  • Teście Amesa
  • Teście mutacji genów in vitro na linii komórkowej V79 (test HPRT)
  • Teście aberracji chromosomowych na ludzkich limfocytach krwi obwodowej

323334

W badaniach in vivo hioscyna butylobromek dawała ujemny wynik w teście mikrojądrowym szpiku kostnego u szczura, co potwierdza brak działania genotoksycznego.353637

Potencjał rakotwórczy

Nie przeprowadzono długoterminowych badań na zwierzętach dotyczących potencjału rakotwórczego hioscyny butylobromku.383940

Jednakże w dwóch badaniach toksyczności przewlekłej na szczurach, trwających 26 tygodni, przy dawkach do 1000 mg/kg masy ciała nie stwierdzono żadnych dowodów na nowotworowe właściwości hioscyny butylobromku.414243

Toksyczność reprodukcyjna

Przeprowadzone badania nie wykazały teratogennego działania hioscyny butylobromku na płód. W badaniach embriotoksyczności na szczurach i królikach hioscyna butylobromek nie wywoływała wad rozwojowych u płodów.444546

Dawki, które nie wywoływały działania teratogennego wynosiły:4547

  • U szczurów: do 200 mg/kg masy ciała doustnie w diecie
  • U królików: 200 mg/kg masy ciała doustnie bezpośrednio lub 50 mg/kg masy ciała podskórnie

4547

Badania wpływu hioscyny butylobromku na płodność wykazały, że substancja nie wpływała na płodność szczurów przy dawkach doustnych do 200 mg/kg masy ciała.48495051

Nie przeprowadzono badań prenatalnych/pourodzeniowych z hioscyną butylobromkiem.52

Podobnie jak inne leki kationowe, hioscyna butylobromek oddziałuje z transportem choliny w komórkach nabłonkowych łożyska ludzkiego in vitro. Nie wykazano jednak przenikania hioscyny butylobromku do kompartmentu płodowego.5354

W produkcie leczniczym Panadol Femina, który zawiera paracetamol i hioscynę butylobromek, w badaniach na zwierzętach, stosując dawki zbliżone do zwykle stosowanych u ludzi, nie odnotowano toksycznego działania butylobromku hioscyny.55

Parametr Szczury Myszy Psy Króliki
LD50 doustnie 1040-3300 mg/kg m.c.
3123,6 mg/kg m.c. (zakres 2866,9-3403,3)		 1000-3000 mg/kg m.c.
3338,9 mg/kg m.c. (zakres 3068,1-3633,6)		 600 mg/kg m.c. –
LD50 dożylnie 18 mg/kg m.c.
48,3 mg/kg m.c. (zakres 44,9-51,8)		 10-23 mg/kg m.c. – –
LD50 wewnątrzotrzewnowo 57,2 mg/kg m.c. (zakres 38,9-84,0) 76,7 mg/kg m.c. (zakres 64,0-92,2) – –
NOAEL podanie doustne (4 tygodnie) 500 mg/kg m.c. – – –
NOAEL podanie doustne (39 tygodni) – – 30 mg/kg m.c. –
Dawka dobrze tolerowana przy podaniu doustnym (26 tygodni) 200 mg/kg m.c. – – –
Dawka dobrze tolerowana przy podaniu dożylnym (4 tygodnie) 1 mg/kg m.c. – – –
Dawka dobrze tolerowana przy podaniu domięśniowym 10 mg/kg m.c. – – –
Dawka nieteratogenna (doustnie) do 200 mg/kg m.c. w diecie – – 200 mg/kg m.c.
Dawka nieteratogenna (podskórnie) – – – 50 mg/kg m.c.

Podsumowując, hioscyna butylobromek wykazuje niską toksyczność w badaniach przedklinicznych, szczególnie przy podaniu doustnym. Nie stwierdzono potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego substancji. Badania toksyczności reprodukcyjnej nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na płodność. Profil bezpieczeństwa hioscyny butylobromku jest korzystny, co uzasadnia jej szerokie stosowanie w lecznictwie.56

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl