wyrostek podniebienny
Wyrostek podniebienny (processus palatinus) to istotna struktura anatomiczna stanowiąca boczną część kości szczęki górnej. Jest to płaska, pozioma blaszka kostna skierowana przyśrodkowo, która tworzy większą część podniebienia twardego.
Wyrostki podniebienne obu szczęk łączą się w linii pośrodkowej, tworząc szew podniebienny pośrodkowy (sutura palatina mediana). W tylnej części wyrostki łączą się z blaszką poziomą kości podniebiennej, formując szew podniebienny poprzeczny (sutura palatina transversa).
Od strony jamy ustnej wyrostek podniebienny pokrywa błona śluzowa jamy ustnej, a od góry błona śluzowa jamy nosowej. W przedniej części wyrostka podniebiennego znajduje się otwór przysieczny (foramen incisivum), przez który przechodzi nerw nosowo-podniebienny oraz naczynia krwionośne.
Znaczenie kliniczne wyrostka podniebiennego obejmuje jego rolę w procedurach chirurgicznych dotyczących podniebienia, takich jak operacje rozszczepów podniebienia, oraz jako punkt odniesienia w implantologii i chirurgii szczękowo-twarzowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rozszczep wargi i podniebienia – Etiologia i przyczyny
Rozszczep wargi i podniebienia (CL/P) to jedna z najczęstszych wad wrodzonych twarzoczaszki, występująca u około 1 na 700 noworodków. Powstaje w wyniku nieprawidłowego zrośnięcia się wyrostków twarzowych między 4 a 12 tygodniem ciąży. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca zarówno czynniki genetyczne (odpowiedzialne za 20-50% przypadków), jak i środowiskowe. Ryzyko wystąpienia CL/P u potomstwa wzrasta w rodzinach z historią rozszczepu, np. do 2-8% jeśli jeden z rodziców jest dotknięty, a do 17% gdy rozszczep występuje u rodzica i dziecka. Kluczowe geny zaangażowane w patogenezę to m.in. IRF6 (odpowiadający za około 12% niesyndromicznych przypadków), TGFA, SHH, BMP4, FGF10 oraz geny związane z epigenetyką, jak PHF8, którego aktywność zależy od poziomu tlenu. W około 15-30% przypadków rozszczep jest elementem zespołów genetycznych, takich jak zespół CHARGE, DiGeorge’a, Waardenburga czy Pierre’a Robina.
antagonista kwasu foliowego, czynnik genetyczny, czynnik środowiskowy, demetylaza lizyny histonowej, izolowany rozszczep podniebienia, izotretynoina, kortyzol, kwas walproinowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwtrądzikowy, niedobór kwasu foliowego, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi i podniebienia, rozszczep wargi z rozszczepem podniebienia, rozwój płodu, ścieżka sonic hedgehog, Sekwencja Pierre’a Robina, transformujący czynnik wzrostu alfa, wada wrodzona twarzoczaszki, wyrostek podniebienny, wyrostek szczękowy, zespół CHARGE, zespół DiGeorge’a, zespół genetyczny, zespół Stickler, zespół van der Woude, zespół velocardiofacial, zespół Waardenburga