Przeciwwskazania stosowania
Hydroksyetyloskrobia

Przeciwwskazania stosowania hydroksyetyloskrobi

Hydroksyetyloskrobia (HES) jest koloidem stosowanym w celu utrzymania lub przywrócenia objętości wewnątrznaczyniowej. Jej stosowanie wiąże się jednak z licznymi przeciwwskazaniami, które należy bezwzględnie uwzględnić w procesie kwalifikacji pacjenta do leczenia.¹

Przeciwwskazania związane z nadwrażliwością

Stosowanie hydroksyetyloskrobi jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych objawów skórnych do ciężkich reakcji anafilaktycznych.²

Stany kliniczne wykluczające stosowanie hydroksyetyloskrobi

Hydroksyetyloskrobia jest przeciwwskazana w następujących stanach klinicznych:

• Sepsa – ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia nerek i śmiertelności
• Oparzenia – związane z ryzykiem pogorszenia perfuzji tkanek i nasilenia reakcji zapalnej
• Krwotok wewnątrzczaszkowy lub śródmózgowy – ze względu na ryzyko nasilenia krwawienia i wzrostu ciśnienia śródczaszkowego
• Pacjenci w stanie krytycznym (zwykle pacjenci przebywający na Oddziale Intensywnej Terapii) – ze względu na zwiększone ryzyko powikłań i śmiertelności

³

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami czynności nerek

Preparaty zawierające hydroksyetyloskrobię, takie jak Tetraspan, są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub u pacjentów poddawanych terapii nerkozastępczej. Wynika to z ryzyka pogłębienia niewydolności nerek i konieczności stosowania terapii nerkozastępczej, a także zwiększonej śmiertelności w tej grupie pacjentów.⁴

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej

Stosowanie hydroksyetyloskrobi jest przeciwwskazane w następujących stanach zaburzeń wodno-elektrolitowych:

• Przewodnienie – ze względu na ryzyko nasilenia przeciążenia płynowego
• Obrzęk płuc – z powodu ryzyka dalszego pogorszenia wymiany gazowej
• Odwodnienie – wymagające w pierwszej kolejności uzupełnienia deficytu wody
• Hiperkaliemia – ze względu na zawartość potasu w roztworze (4,0 mmol/l w Tetraspanie)
• Ciężka hipernatremia lub ciężka hiperchloremia – ze względu na wysoką zawartość sodu (140,0 mmol/l) i chlorków (118,0 mmol/l) w roztworze

^5
6

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami czynności wątroby i układu krążenia

Hydroksyetyloskrobia jest przeciwwskazana u pacjentów z:

• Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby – ze względu na ryzyko pogorszenia funkcji wątroby i zaburzenia metabolizmu HES
• Zastoinową niewydolnością serca – z powodu ryzyka przeciążenia objętościowego i pogorszenia niewydolności krążenia

⁷

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami hemostazy

Ze względu na potencjalny wpływ hydroksyetyloskrobi na układ krzepnięcia, stosowanie HES jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia. Tetraspan może zaburzać funkcję płytek krwi, obniżać poziom czynnika von Willebranda i innych czynników krzepnięcia, co może nasilać krwawienie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami hemostazy.⁸

Przeciwwskazania związane z zabiegami operacyjnymi

Szczególną grupą pacjentów, u których stosowanie hydroksyetyloskrobi jest przeciwwskazane, są pacjenci po przeszczepie narządów. Związane jest to z ryzykiem nasilenia dysfunkcji przeszczepionych narządów, zwłaszcza nerek, oraz z potencjalnym wpływem na układ immunologiczny i proces odrzucania przeszczepu.⁹

Sytuacje kliniczne, w których należy odroczyć podanie hydroksyetyloskrobi

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odroczenie podania hydroksyetyloskrobi i zastosowanie alternatywnych metod leczenia:

• Podejrzenie rozwijającej się niewydolności nerek (nawet w łagodnym stopniu)
• Pacjenci z ryzykiem rozwoju sepsy
• Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami wątroby w wywiadzie
• Pacjenci z koagulopatią lub stosujący leki przeciwkrzepliwe
• Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego

¹⁰

Szczególne zalecenia dotyczące stosowania preparatu Tetraspan

Preparat Tetraspan zawiera hydroksyetyloskrobię o stopniu podstawienia 0,42 i średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da, co wpływa na jego właściwości farmakologiczne. Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia tym preparatem należy uwzględnić jego skład elektrolitowy:

¹¹

Skład elektrolitowy preparatu Tetraspan może stanowić dodatkowe przeciwwskazanie u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, szczególnie z hipernatremią, hiperkaliemią i hiperchloremią.¹²

Monitorowanie pacjenta podczas terapii hydroksyetyloskrobią

Nawet przy braku bezwzględnych przeciwwskazań, podczas stosowania hydroksyetyloskrobi konieczne jest ścisłe monitorowanie:

• Funkcji nerek – regularne oznaczanie stężenia kreatyniny i wskaźnika filtracji kłębuszkowej
• Parametrów krzepnięcia – czas protrombinowy, APTT, fibrynogen, liczba płytek krwi
• Bilansu płynów i masy ciała
• Stężenia elektrolitów w surowicy
• Objawów klinicznych przeciążenia objętościowego i obrzęku płuc

¹³

Przy wystąpieniu jakichkolwiek niepokojących objawów w trakcie terapii, należy natychmiast przerwać podawanie hydroksyetyloskrobi i wdrożyć odpowiednie leczenie.¹⁴