Właściwości farmakodynamiczne
Hormon luteinizujący

Wprowadzenie do hormonu luteinizującego

Hormon luteinizujący (LH) jest jednym z kluczowych hormonów gonadotropowych wykorzystywanych w preparatach farmaceutycznych w leczeniu zaburzeń płodności. Występuje on w produktach leczniczych jako składnik menotropiny (ludzkiej gonadotropiny menopauzalnej, hMG), która zawiera również hormon folikulotropowy (FSH). Preparaty zawierające LH są uzyskiwane z moczu kobiet po menopauzie, a w celu zwiększenia całkowitej aktywności LH często dodawana jest także ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG), uzyskiwana z moczu kobiet w ciąży.¹

Mechanizm działania LH

Hormon luteinizujący odgrywa kluczową rolę w procesie steroidogenezy jajnikowej oraz dojrzewania pęcherzyków przedowulacyjnych. W przeciwieństwie do FSH, który jest podstawowym sterownikiem rekrutacji i wzrostu pęcherzyków na wczesnym etapie folikulogenezy, LH wzmacnia procesy dojrzewania i steroidogenezy. Działanie LH jest szczególnie istotne, gdyż pęcherzyki rozwijające się przy całkowitym braku tego hormonu (np. w hipogonadyzmie hipogonadotropowym) wykazują nieprawidłowy rozwój z towarzyszącym małym stężeniem estradiolu, co może prowadzić do niewystarczającej dojrzałości pęcherzyków.²

Działanie LH w jajnikach

W jajnikach, hormon luteinizujący wpływa na komórki tekalne, stymulując produkcję androgenów, które następnie są przekształcane w estradiol przez komórki ziarniste pod wpływem FSH. Ta współpraca między LH i FSH prowadzi do prawidłowego rozwoju pęcherzyków jajnikowych i wytwarzania odpowiednich ilości hormonów płciowych. Wzmacniające steroidogenezę działanie LH powoduje, że stężenia estradiolu przy stosowaniu produktów zawierających zarówno FSH jak i LH (np. Menopur) w cyklach IVF/ICSI z desensybilizacją przysadki mózgowej są większe niż przy stosowaniu samego rekombinowanego FSH.^{3 4}

Warto podkreślić, że podczas monitorowania reakcji pacjentek na leczenie produktami zawierającymi kombinację FSH i LH, należy brać pod uwagę potencjalnie wyższe stężenia estradiolu w porównaniu do terapii samym rekombinowanym FSH. Takie różnice w stężeniach estradiolu nie są jednak obserwowane przy stosowaniu małych dawek w protokołach indukcji owulacji u pacjentek z brakiem owulacji.⁵

Działanie LH u mężczyzn

W jądrach mężczyzn, FSH powoduje dojrzewanie komórek Sertoliego, kanalików nasiennych i rozwój plemników. Jednakże, do osiągnięcia pełnego efektu konieczne jest utrzymanie dużego stężenia androgenów w jądrach, co można uzyskać dzięki wstępnemu podawaniu hCG, która wykazuje działanie podobne do LH. Ten synergizm między FSH i aktywnością LH-podobną jest niezbędny dla prawidłowej spermatogenezy.⁶

Charakterystyka farmakodynamiczna preparatów zawierających LH

Preparaty zawierające LH, takie jak Menopur czy Mensinorm Set, należą do grupy farmakoterapeutycznej gonadotropin (kod ATC: G03GA02). Ich działanie jest standaryzowane w celu uzyskania odpowiedniego współczynnika aktywności FSH/LH, który w produktach takich jak Mensinorm Set jest zbliżony do 1.⁷

W preparacie Menopur, oprócz FSH i LH, obecna jest również ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG), która wzmacnia aktywność LH. Menotropina, łącząca aktywność FSH i LH, skutecznie pobudza wzrost i rozwój pęcherzyków jajnikowych oraz wytwarzanie steroidów płciowych u kobiet, u których nie występuje pierwotna niewydolność jajników.⁸

Specyfika działania LH w różnych protokołach leczenia

Istotną cechą działania LH jest jego wpływ na stężenia estradiolu w różnych protokołach leczenia. W przypadku cykli IVF/ICSI z desensybilizacją przysadki mózgowej, zastosowanie produktów zawierających LH prowadzi do wyższych stężeń estradiolu w porównaniu do terapii samym rekombinowanym FSH. Tę właściwość należy uwzględniać podczas monitorowania reakcji pacjentek na podstawie stężeń estradiolu. Co ciekawe, przy stosowaniu małych dawek w protokołach indukcji owulacji u pacjentek z brakiem owulacji, różnice w stężeniach estradiolu między produktami zawierającymi kombinację FSH i LH a samym rekombinowanym FSH nie są obserwowane.⁹

Formulacje preparatów zawierających LH

Preparaty zawierające LH są dostępne w różnych dawkach i formulacjach. Przykładowo, Menopur zawiera 75 IU FSH i 75 IU LH w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.¹⁰

Z kolei Mensinorm Set dostępny jest w różnych dawkach: 75 j.m., 150 j.m. oraz 900 j.m., również w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Każda fiolka Mensinorm Set zawiera liofilizowany proszek z odpowiednią ilością FSH i LH w stosunku 1:1.¹¹

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych LH

Hormon luteinizujący jest kluczowym składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu zaburzeń płodności. Jego działanie synergistyczne z FSH zapewnia prawidłowy rozwój pęcherzyków jajnikowych, steroidogenezę i dojrzewanie pęcherzyków przedowulacyjnych. U mężczyzn, aktywność LH-podobna (dostarczana przez hCG) wspomaga działanie FSH w procesie spermatogenezy. Preparaty zawierające LH, takie jak Menopur i Mensinorm Set, są standaryzowane w celu uzyskania optymalnego współczynnika aktywności FSH/LH, co zapewnia ich skuteczność w różnych protokołach leczenia zaburzeń płodności.^{12 13}