Dawkowanie i sposób podawania
Hormon luteinizujący

Wprowadzenie do hormonu luteinizującego

Hormon luteinizujący (LH) jest kluczowym składnikiem preparatów zawierających ludzką gonadotropinę menopauzalną (hMG), stosowanych w leczeniu zaburzeń płodności. Produkty lecznicze zawierające tę substancję czynną dostarczają kombinację hormonów FSH (folikulotropowego) i LH (luteinizującego) w określonych proporcjach, najczęściej w stosunku 1:1. Dawkowanie i sposób podawania preparatów zawierających LH musi być ściśle kontrolowane przez lekarza specjalistę z doświadczeniem w leczeniu niepłodności.^{1 2}

Ogólne zasady dawkowania

Dawkowanie preparatów zawierających hormon luteinizujący charakteryzuje się dużą indywidualizacją terapii. Ze względu na znaczące międzyosobnicze różnice w reakcji jajników na egzogenne gonadotropiny, nie jest możliwe ustalenie jednego, uniwersalnego schematu dawkowania. Konieczne jest dostosowanie dawki do indywidualnej reakcji pacjentki, co wymaga regularnego monitorowania odpowiedzi jajników za pomocą badania ultrasonograficznego, często w połączeniu z oznaczaniem stężenia estradiolu.^{3 4}

Dawkowanie w różnych wskazaniach

Kobiety z brakiem owulacji

U kobiet z zaburzeniami owulacji, w tym zespołem policystycznych jajników (PCOD) i hipogonadyzmem hipogonadotropowym, celem terapii jest stymulacja rozwoju pojedynczego pęcherzyka Graafa, z którego po podaniu ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG) zostanie uwolniona komórka jajowa.^{5 6}

Leczenie należy rozpocząć we wczesnej fazie cyklu menstruacyjnego, w ciągu pierwszych 7 dni cyklu.^{7 8}

Dawkowanie początkowe

Zalecana dawka początkowa to zwykle 75-150 j.m. FSH + 75-150 j.m. LH na dobę. Dawkę tę utrzymuje się przez co najmniej 7 dni, po czym można ją dostosować w zależności od indywidualnej reakcji pacjentki.^{9 10}

Dostosowanie dawki

Zmiana dawki nie powinna być dokonywana częściej niż co 7 dni. Zalecane zwiększenie dawki wynosi 37,5 j.m. FSH + 37,5 j.m. LH (pół fiolki) na jedną zmianę, a jednorazowo nie należy zwiększać dawki o więcej niż 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH (1 fiolka).^{11 12}

Maksymalna dawka dobowa

Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 225 j.m. FSH + 225 j.m. LH (3 fiolki) w leczeniu braku owulacji.^{13 14}

Czas trwania leczenia

Jeśli u pacjentki nie stwierdza się odpowiedniej reakcji po 4 tygodniach leczenia, cykl ten należy przerwać. Nowy cykl powinien rozpocząć się od dawki początkowej większej niż zastosowana w przerwanym cyklu.^{15 16}

Wywołanie owulacji

Po uzyskaniu optymalnej stymulacji, należy podać w pojedynczym wstrzyknięciu od 5000 j.m. do 10000 j.m. hCG w ciągu 24-48 godzin po ostatnim wstrzyknięciu preparatu zawierającego LH. Pacjentce zaleca się odbycie stosunku płciowego w dniu podania hCG oraz w następnym dniu.^{17 18}

Alternatywnie można przeprowadzić inseminację domaciczną.^{19 20}

Postępowanie w przypadku nadmiernej odpowiedzi

W przypadku uzyskania nadmiernej reakcji na preparat zawierający LH, leczenie należy przerwać i odstąpić od podania hCG. Pacjentka powinna zastosować mechaniczną metodę antykoncepcji lub powstrzymać się od odbywania stosunków płciowych do czasu wystąpienia następnego krwawienia miesiączkowego.^{21 22}

Dawkowanie w technikach wspomaganego rozrodu

W przypadku kobiet poddawanych kontrolowanej hiperstymulacji jajników w celu uzyskania rozwoju mnogich pęcherzyków do technik wspomaganego rozrodu (ART), stosuje się inne schematy dawkowania.^{23 24}

Protokoły leczenia

Istnieją dwa główne protokoły leczenia w technikach wspomaganego rozrodu:

• Protokół z agonistą GnRH: leczenie preparatem zawierającym LH rozpoczyna się około 2 tygodnie po rozpoczęciu leczenia agonistą GnRH (hormonu uwalniającego gonadotropiny).
• Protokół z antagonistą GnRH: leczenie preparatem zawierającym LH rozpoczyna się w 2. lub 3. dniu cyklu miesiączkowego.

^{25 26}

Dawka początkowa w ART

Zalecana dawka początkowa w technikach wspomaganego rozrodu wynosi od 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH do 225 j.m. FSH + 225 j.m. LH (2-3 fiolki) na dobę przez co najmniej 5 pierwszych dni leczenia.^{27 28}

Dostosowanie dawki w ART

Kolejne dawki należy dostosowywać w zależności od indywidualnej reakcji pacjentki. Jednorazowo nie należy zmieniać dawki o więcej niż 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH (2 fiolki).^{29 30}

Maksymalna dawka dobowa w ART

Maksymalna dawka dobowa w protokołach ART nie powinna przekraczać 450 j.m. FSH + 450 j.m. LH (6 fiolek).^{31 32}

Czas trwania leczenia w ART

W większości przypadków nie zaleca się podawania produktu dłużej niż przez 20 dni. Odpowiedni stopień dojrzałości pęcherzyków jajnikowych uzyskuje się średnio około dziesiątego dnia leczenia (w ciągu 5 do 20 dni).^{33 34}

Wywołanie owulacji w ART

Po osiągnięciu odpowiedniej liczby pęcherzyków o właściwej wielkości, należy podać w pojedynczym wstrzyknięciu do 10 000 j.m. hCG w celu wywołania ostatniej fazy dojrzewania pęcherzyków. Podanie hCG następuje w ciągu 24-48 godzin po ostatnim wstrzyknięciu preparatu zawierającego LH.^{35 36}

Uwolnienie komórki jajowej następuje 34-35 godzin później, co jest istotne dla zaplanowania pobrania oocytu w procedurach ART.³⁷

Dawkowanie u mężczyzn

Preparaty zawierające hormon luteinizujący mogą być również stosowane u mężczyzn w terapii niepłodności. Schemat leczenia obejmuje wstępną terapię ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG), a następnie podawanie preparatu zawierającego LH.³⁸

Protokół leczenia dla mężczyzn

1. Leczenie rozpoczyna się od podawania hCG 3 razy w tygodniu w dawce od 1000 j.m. do 3000 j.m., aż do uzyskania prawidłowego stężenia testosteronu w surowicy krwi.
2. Następnie podaje się domięśniowo preparat zawierający LH w dawce od 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH do 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH (1-2 fiolki) 3 razy w tygodniu przez kilka miesięcy.

³⁹

Sposób podawania

Preparaty zawierające hormon luteinizujący można podawać na dwa sposoby:^{40 41}

• Wstrzyknięcia podskórne (sc.) – preferowany sposób podania
• Wstrzyknięcia domięśniowe (im.)

^{42 43}

Przed podaniem, proszek należy rozpuścić (zrekonstytuować) bezpośrednio przed użyciem w dołączonym rozpuszczalniku. Aby uniknąć wstrzykiwania dużych objętości, w rozpuszczalniku z jednej ampułki można rozpuszczać zawartość do 3 fiolek z proszkiem.^{44 45}

Wstrzyknięcia podskórne mogą być wykonywane przez same pacjentki pod warunkiem dokładnego przestrzegania instrukcji lekarza. Aby zminimalizować dyskomfort, wstrzyknięcia podskórne należy wykonywać powoli, a miejsca wstrzyknięć należy regularnie zmieniać, aby uniknąć lipoatrofii.⁴⁶

Podczas przygotowywania roztworu należy unikać potrząsania fiolką. Nie należy używać roztworu, jeśli zawiera stałe cząstki lub nie jest przezroczysty.⁴⁷

Szczegółowe zestawienie dawkowania

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie schematów dawkowania hormonu luteinizującego w różnych wskazaniach:

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Stosowanie preparatów zawierających hormon luteinizujący u dzieci i młodzieży nie jest właściwe.^{48 49}

Dokładne dawkowanie hormonu luteinizującego musi być ściśle monitorowane przez specjalistę z doświadczeniem w leczeniu niepłodności, ze względu na duże różnice indywidualne w odpowiedzi na leczenie oraz ryzyko nadmiernej stymulacji jajników, które może prowadzić do poważnych powikłań. Konieczna jest regularna ocena odpowiedzi jajników za pomocą badania ultrasonograficznego i oznaczania stężenia estradiolu w celu indywidualizacji terapii i zapewnienia jej bezpieczeństwa.