Dawkowanie i sposób podawania
Hormon folikulotropowy

Dawkowanie i sposób podawania hormonu folikulotropowego

Hormon folikulotropowy (FSH), występujący w produktach leczniczych zawierających menotropinę, wymaga precyzyjnego dawkowania dostosowanego do indywidualnych potrzeb pacjentów. Leczenie tym hormonem powinno być rozpoczynane wyłącznie pod nadzorem lekarza posiadającego doświadczenie w leczeniu zaburzeń płodności.^{1 2}

Dawkowanie u kobiet z brakiem owulacji

W przypadku terapii kobiet z brakiem owulacji (w tym PCOD i hipogonadyzmem hipogonadotropowym), głównym celem stosowania hormonu folikulotropowego jest uzyskanie rozwoju pojedynczego pęcherzyka Graafa, z którego po podaniu ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG) zostanie uwolniona komórka jajowa.^{3 4}

Leczenie należy rozpocząć w ciągu pierwszych 7 dni cyklu miesiączkowego.^{5 6}

Zalecana dawka początkowa wynosi od 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH do 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH na dobę. Dawkę tę należy utrzymać przez co najmniej 7 dni.^{7 8}

Kolejne dawki należy dostosowywać w zależności od indywidualnej reakcji pacjentki, ocenianej na podstawie danych klinicznych (w tym ultrasonografia jajników lub ultrasonografia jajników w połączeniu z oznaczaniem stężeń estradiolu).^{9 10}

Zmiany dawki nie należy dokonywać częściej niż co 7 dni. Zalecane zwiększenie dawki wynosi 37,5 j.m. FSH + 37,5 j.m. LH na jedną zmianę. Nie należy zwiększać dawki jednorazowo o więcej niż 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH.^{11 12}

Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 225 j.m. FSH + 225 j.m. LH.^{13 14}

Jeśli u pacjentki nie stwierdza się odpowiedniej reakcji po 4 tygodniach leczenia, to ten cykl leczenia należy przerwać, a nowy cykl leczenia należy rozpocząć od dawki początkowej większej niż zastosowana w przerwanym cyklu.^{15 16}

Po uzyskaniu optymalnej stymulacji, następnego dnia po ostatnim wstrzyknięciu hormonu folikulotropowego należy podać w pojedynczym wstrzyknięciu od 5000 j.m. do 10 000 j.m. hCG.^{17 18}

Pacjentce zaleca się odbycie stosunku płciowego w dniu podania hCG oraz w następnym dniu po podaniu hCG. Alternatywnie, można przeprowadzić inseminację domaciczną.^{19 20}

Dawkowanie u kobiet poddawanych kontrolowanej hiperstymulacji jajników

W przypadku kobiet poddawanych kontrolowanej hiperstymulacji jajników w celu uzyskania rozwoju mnogich pęcherzyków w ramach technik wspomaganego rozrodu (ART), stosuje się następujące schematy dawkowania:^{21 22}

• W protokole z agonistą GnRH: leczenie hormonem folikulotropowym należy rozpocząć około 2 tygodnie po rozpoczęciu leczenia agonistą GnRH
• W protokole z antagonistą GnRH: leczenie hormonem folikulotropowym należy rozpocząć w 2. lub 3. dniu cyklu miesiączkowego

^{23 24}

Zalecana dawka początkowa hormonu folikulotropowego wynosi od 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH do 225 j.m. FSH + 225 j.m. LH na dobę przez co najmniej 5 pierwszych dni leczenia.^{25 26}

Kolejne dawki należy dostosowywać w zależności od indywidualnej reakcji pacjentki, ocenianej na podstawie danych klinicznych (w tym ultrasonografia jajników lub ultrasonografia jajników w połączeniu z oznaczaniem stężeń estradiolu).^{27 28}

Jednorazowo nie należy zmieniać dawki o więcej niż 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH.²⁹

Maksymalna dawka dobowa w kontrolowanej hiperstymulacji jajników może być wyższa niż w przypadku indukcji owulacji i wynosi:^{30 31}

• dla Menopur: nie powinna przekraczać 450 j.m. FSH + 450 j.m. LH
• dla Mensinorm Set: zwykle nie powinna przekraczać 450 j.m. na dobę

W większości przypadków nie zaleca się podawania produktu dłużej niż przez 20 dni.³²

Gdy odpowiednia liczba pęcherzyków osiągnie właściwą wielkość, należy podać w pojedynczym wstrzyknięciu do 10 000 j.m. hCG w celu wywołania ostatniej fazy dojrzewania pęcherzyków, przygotowującej do pobrania oocytu.^{33 34}

Pacjentka powinna pozostawać pod ścisłą obserwacją przez co najmniej 2 tygodnie po podaniu hCG.³⁵

Dawkowanie u mężczyzn

W przypadku mężczyzn leczenie rozpoczyna się od podawania hCG 3 razy w tygodniu w dawce od 1000 j.m. do 3000 j.m., aż do uzyskania prawidłowego stężenia testosteronu w surowicy krwi. Następnie podaje się domięśniowo hormon folikulotropowy w dawce od 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH do 150 j.m. FSH + 150 j.m. LH 3 razy w tygodniu przez kilka miesięcy.³⁶

Szczegółowe tabele dawkowania

Sposób podawania

Produkty zawierające hormon folikulotropowy z hormonem luteinizującym (menotropinę) przeznaczone są do wstrzyknięć podskórnych (sc.) lub domięśniowych (im.) po rekonstytucji (rozpuszczeniu) proszku w dołączonym rozpuszczalniku.^{37 38}

Przygotowanie roztworu

Proszek należy rozpuścić bezpośrednio przed użyciem:^{39 40}

• W przypadku produktu Menopur, aby uniknąć wstrzykiwania dużych objętości, w rozpuszczalniku z jednej ampułki można rozpuszczać zawartość do 3 fiolek z proszkiem
• Należy unikać potrząsania fiolką
• Nie należy używać roztworu, jeśli zawiera stałe cząstki lub nie jest przezroczysty

⁴¹

Technika wstrzyknięcia

Aby uniknąć bolesnych wstrzyknięć i zminimalizować wyciek z miejsca wstrzyknięcia, produkt należy podawać podskórnie powoli. Miejsca wstrzyknięć podskórnych należy zmieniać, aby uniknąć lipoatrofii.⁴²

Wstrzyknięcia podskórne mogą być wykonywane samodzielnie przez pacjentki pod warunkiem, że będą dokładnie przestrzegać instrukcji i zaleceń lekarza.⁴³

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Hormon folikulotropowy nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży.^{44 45}

Szczegółowe uwagi dotyczące dawkowania

Ze względu na duże międzyosobnicze różnice w reakcji jajników na egzogenne gonadotropiny, ustalenie jednolitego schematu dawkowania jest niemożliwe. Dawkę należy więc dostosowywać indywidualnie w zależności od reakcji jajników.^{46 47}

Hormon folikulotropowy można podawać sam lub w skojarzeniu z agonistą lub antagonistą hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH). Zalecenia dotyczące dawkowania i czasu trwania leczenia mogą się zmienić w zależności od konkretnego protokołu leczenia.⁴⁸

Uwagi dotyczące nadmiernej odpowiedzi na leczenie

W przypadku uzyskania nadmiernej reakcji na hormon folikulotropowy (np. zbyt duża liczba reagujących pęcherzyków jajnikowych lub zbyt szybki wzrost stężenia estradiolu), leczenie należy przerwać i odstąpić od podania hCG. Pacjentka powinna zastosować mechaniczną metodę antykoncepcji lub powstrzymać się od odbywania stosunków płciowych do czasu wystąpienia następnego krwawienia miesiączkowego.^{49 50}

Należy zwrócić szczególną uwagę, gdy stężenie estradiolu rośnie ponad dwukrotnie w ciągu dwóch lub trzech kolejnych dni, oraz gdy występują pęcherzyki o średnicy powyżej 14 mm, które mogą uwolnić komórki jajowe, co wiąże się z ryzykiem ciąży mnogiej.⁵¹

W przypadku kontrolowanej hiperstymulacji jajników, gdy odpowiednia liczba pęcherzyków osiągnie właściwą wielkość, po podaniu hCG pacjentka powinna pozostawać pod ścisłą obserwacją przez co najmniej 2 tygodnie.⁵²