Przeciwwskazania stosowania
Hemaglutynina włókienkowa

Przeciwwskazania stosowania hemaglutyniny włókienkowej

Hemaglutynina włókienkowa jest jednym z głównych antygenów krztuśca zawartym w szczepionkach przeciwkrztuścowych bezkomórkowych, występujących jako składnik szczepionek skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Prawidłowa identyfikacja przeciwwskazań do stosowania szczepionek zawierających ten antygen jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów.¹²³

Nadwrażliwość na składniki szczepionki

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających hemaglutyninę włókienkową jest nadwrażliwość na składniki szczepionek. Nie należy podawać szczepionek z hemaglutyniną włókienkową u osób ze stwierdzoną nadwrażliwością na:⁴⁵

• Szczepionki przeciw błonicy, tężcowi lub krztuścowi
• Którąkolwiek z substancji pomocniczych wymienionych w charakterystyce produktu leczniczego
• Substancje pozostałe z procesu wytwarzania, które mogą być obecne w śladowych ilościach

⁶

W zależności od preparatu, substancje pozostałe z procesu wytwarzania mogą obejmować:⁷⁸⁹

• Formaldehyd – obecny we wszystkich analizowanych preparatach
• Glutaraldehyd – obecny w preparatach Adacel, Adacel Polio, Pentaxim, Tetraxim
• Neomycyna – obecna w preparatach Adacel Polio, Boostrix Polio, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim
• Streptomycyna – obecna w preparatach Adacel Polio, Pentaxim, Tetraxim
• Polimyksyna B – obecna w preparatach Adacel Polio, Boostrix Polio, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim
• Albumina surowicy bydlęcej – obecna w preparacie Adacel Polio

¹⁰

Encefalopatia o nieznanej etiologii

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową jest encefalopatia o nieznanej etiologii, która wystąpiła w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. Dotyczy to zarówno szczepionek bezkomórkowych, jak i pełnokomórkowych.¹¹¹²¹³

W przypadku wystąpienia takiego powikłania, należy zrezygnować ze szczepienia przeciw krztuścowi (a tym samym z podania hemaglutyniny włókienkowej) i kontynuować cykl szczepień szczepionkami przeciw błonicy i tężcowi oraz ewentualnie polio.¹⁴¹⁵

Postępująca encefalopatia

Postępująca encefalopatia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową. W przypadku stwierdzenia tego schorzenia, nie należy podawać żadnej szczepionki zawierającej antygeny krztuśca.¹⁶¹⁷

Zaburzenia hematologiczne i powikłania neurologiczne

Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową są przeciwwskazane u osób ze stwierdzoną przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi (takimi jak drgawki, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne) po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i/lub tężcowi.¹⁸¹⁹

Ostre ciężkie choroby przebiegające z gorączką

Podobnie jak w przypadku wszystkich szczepionek, podanie preparatów zawierających hemaglutyninę włókienkową powinno zostać odroczone u osób z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką. Jest to przeciwwskazanie czasowe – po ustąpieniu objawów ostrej choroby można przeprowadzić szczepienie.²⁰²¹

Istotne jest zaznaczenie, że łagodne infekcje, takie jak nieżyt górnych dróg oddechowych bez znaczącej gorączki, nie stanowią przeciwwskazania do podania szczepionki zawierającej hemaglutyninę włókienkową.²²²³

Reakcje po poprzedniej dawce szczepionki

Zagrażająca życiu reakcja po poprzednim podaniu szczepionki lub innej szczepionki zawierającej takie same substancje, w tym hemaglutyninę włókienkową, stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów z tym antygenem.²⁴

Porównanie przeciwwskazań w różnych preparatach

Wszystkie analizowane szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową mają podobne przeciwwskazania, jednak istnieją niewielkie różnice w ich sformułowaniu oraz w zawartości pozostałości procesów produkcyjnych, co przedstawia poniższa tabela:

²⁵²⁶²⁷

Szczególne warunki odradzenia stosowania preparatów zawierających hemaglutyninę włókienkową

Wywiad alergiczny

Lekarz powinien odradzić stosowanie szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową pacjentom, którzy zgłaszają w wywiadzie reakcje alergiczne na wcześniejsze dawki szczepionek przeciwbłoniczych, przeciwtężcowych lub przeciwkrztuścowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje nadwrażliwości na dodatkowe składniki preparatu, które mogą różnić się w zależności od szczepionki.²⁸²⁹

Zaburzenia neurologiczne w wywiadzie

W przypadku pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi w wywiadzie należy szczególnie ostrożnie rozważyć zasadność podania szczepionki zawierającej hemaglutyninę włókienkową. Należy odradzić stosowanie szczepionek z tym antygenem u osób, u których w przeszłości wystąpiły:³⁰

• Encefalopatia o nieznanej etiologii po wcześniejszym szczepieniu
• Postępująca encefalopatia
• Drgawki związane ze szczepieniem
• Epizody hipotoniczno-hiporeaktywne po szczepieniu

³¹

Zaburzenia krzepnięcia krwi

U pacjentów z trombocytopenią lub innymi zaburzeniami krzepnięcia krwi lekarz powinien odradzić stosowanie szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową, szczególnie jeśli w przeszłości wystąpiła przejściowa trombocytopenia po szczepieniu preparatami przeciw błonicy lub tężcowi.³²

Warunki czasowego odroczenia szczepienia

Lekarz powinien zalecić odroczenie szczepienia preparatem zawierającym hemaglutyninę włókienkową w następujących sytuacjach:³³³⁴

• Ostra ciężka choroba przebiegająca z gorączką – szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia objawów
• Nieleczone aktywne zakażenie – należy zaczekać na przeprowadzenie odpowiedniej terapii i ustąpienie ostrej fazy choroby
• Niestabilny stan neurologiczny – należy odroczyć szczepienie do czasu ustalenia rozpoznania i stabilizacji stanu pacjenta

³⁵

Warto podkreślić, że łagodne infekcje bez znaczącej gorączki, takie jak nieżyt górnych dróg oddechowych, nie stanowią podstawy do odroczenia szczepienia.³⁶³⁷

Zalecenia dla szczególnych grup pacjentów

W przypadku niektórych grup pacjentów należy zachować szczególną ostrożność przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową:

Pacjenci z zaburzeniami odporności

U pacjentów z obniżoną odpornością, czy to wrodzoną czy nabytą (np. w wyniku leczenia immunosupresyjnego), odpowiedź immunologiczna na szczepionkę zawierającą hemaglutyninę włókienkową może być ograniczona. Chociaż nie jest to bezwzględne przeciwwskazanie, lekarz powinien poinformować pacjenta o możliwej niższej skuteczności szczepienia w tej grupie.

Pacjenci z chorobą przebiegającą z drgawkami

U pacjentów z rozpoznaną padaczką lub innymi chorobami przebiegającymi z drgawkami, które nie są odpowiednio kontrolowane leczeniem, lekarz powinien rozważyć ryzyko wystąpienia drgawek po podaniu szczepionki zawierającej hemaglutyninę włókienkową. Jeśli ryzyko to jest istotne, należy odradzić stosowanie szczepionki lub zastosować odpowiednią profilaktykę przeciwgorączkową.

Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia

U pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, takimi jak hemofilia lub trombocytopenia, należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową. W przypadku przejściowej trombocytopenii po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy lub tężcowi, należy odradzić stosowanie tych szczepionek.³⁸