Hemaglutynina włókienkowa
Substancja czynna to szczepionka bezkomórkowa, zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy oraz antygeny krztuśca, często wzbogacona inaktywowanym wirusem poliomyelitis. Stosuje się ją w celu aktywnego uodpornienia lub szczepienia przypominającego przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis. Szczepionka jest również używana do biernej ochrony niemowląt przez szczepienie kobiet w ciąży. Zalecana jest dla dzieci i dorosłych zgodnie z oficjalnymi wytycznymi szczepień.
- Leki z tą substancją
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Hemaglutynina włókienkowa jest kluczowym antygenem krztuścowym stosowanym w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, często łączonych ze szczepionkami przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis (IPV). Zawartość hemaglutyniny różni się w zależności od preparatu i grupy wiekowej: szczepionki dla dzieci zawierają 25 μg, natomiast dla dorosłych i młodzieży o zmniejszonej zawartości antygenów – 5-8 μg. Schemat dawkowania jest zróżnicowany i obejmuje szczepienia pierwotne, uzupełniające oraz przypominające, dostosowane do wieku pacjenta i wskazań klinicznych. Szczepionki podaje się domięśniowo, u niemowląt w przednio-boczną część uda, a u starszych dzieci i dorosłych w mięsień naramienny, z wykluczeniem podawania w pośladki oraz drogą śródskórną lub podskórną, z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji.
W przypadku kobiet w ciąży dopuszcza się stosowanie Adacel, Adacel Polio, Boostrix i Boostrix Polio w drugim i trzecim trymestrze w celu biernej ochrony noworodków. Osoby z nieznaną historią szczepień lub niepełnym cyklem szczepień otrzymują schemat uzupełniający obejmujący podanie jednej dawki szczepionki zawierającej hemaglutyninę włókienkową (5-8 μg) oraz dwie dawki toksoidów błoniczego i tężcowego (dT) po 1 i 6 miesiącach. W sytuacjach ryzyka tężca szczepionki te stosuje się wraz z immunoglobuliną przeciwtężcową. Powtarzanie szczepień przypominających u dorosłych zaleca się co 5-10 lat (Adacel) lub co 10 lat (Boostrix). Szczegółowe dawkowanie i odstępy między dawkami powinny być realizowane zgodnie z oficjalnymi wytycznymi i charakterystyką produktu leczniczego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Dawkowanie i sposób podawania
antygen błonicy, antygen krztuścowy, bierna ochrona niemowląt, charakterystyka produktu leczniczego, cykl szczepienia podstawowego, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, poliomyelitis, przednio-boczna część uda, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trymestr ciąży -
Interakcje
Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym w preparatach takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim czy Tetraxim. Badania kliniczne potwierdzają, że szczepionki zawierające FHA mogą być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami inaktywowanymi i żywymi atenuowanymi, w tym przeciw grypie, HPV, HBV, meningokokom (MenACWY), półpaścowi, MMR oraz ospie wietrznej, pod warunkiem podania w różne miejsca ciała. W niektórych przypadkach obserwowano obniżone średnie geometryczne stężenia (GMC) przeciwciał wobec antygenów krztuśca, w tym FHA, jednak bez klinicznie istotnej interferencji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów leczonych immunosupresyjnie, u których może wystąpić osłabiona odpowiedź immunologiczna na szczepionkę, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ewentualnego monitorowania odpowiedzi immunologicznej.
Nie stwierdzono istotnych interakcji między szczepionkami zawierającymi FHA a immunoglobulinami, jednak zaleca się podawanie ich w różne miejsca ciała. Brak jest bezpośrednich danych dotyczących wpływu alkoholu na skuteczność szczepień z udziałem FHA, aczkolwiek ze względu na potencjalne immunosupresyjne działanie długotrwałego i intensywnego spożycia alkoholu oraz możliwość nasilenia działań niepożądanych (np. zawroty głowy, złe samopoczucie), rekomenduje się unikanie alkoholu w dniu szczepienia i przez kilka dni po nim. W przypadku szczepionek zawierających składnik Haemophilus influenzae typu b (Hib), często stosowany w skojarzeniu z FHA, polisacharyd otoczkowy Hib może być wydalany z moczem, co może powodować dodatnie wyniki badań moczu w kierunku zakażenia Hib w ciągu 1-2 tygodni po szczepieniu i wymaga potwierdzenia innymi testami diagnostycznymi.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Interakcje
działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane szczepionki, fimbrie, Haemophilus influenzae typu B, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina, lek immunosupresyjny, odpowiedź immunologiczna, odra, ospa wietrzna, pertaktyna, polisacharyd otoczkowy, preparat skojarzony, średnie geometryczne stężenie, świnka i różyczka, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw meningokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, toksoid krztuścowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie odporności -
Przeciwwskazania stosowania
Hemaglutynina włókienkowa, kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, jest stosowana w preparatach skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Główne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki szczepionek, w tym na formaldehyd, glutaraldehyd, neomycynę, streptomycynę, polimyksynę B oraz albuminę surowicy bydlęcej, obecne w różnych preparatach (np. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest encefalopatia o nieznanej etiologii występująca w ciągu 7 dni po poprzednim szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca, a także postępująca encefalopatia i zagrażające życiu reakcje alergiczne po wcześniejszych dawkach. Szczepionek tych nie należy podawać także pacjentom z przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi.
Wskazane jest odroczenie szczepienia u pacjentów z ostrą, ciężką chorobą gorączkową, nieleczonym zakażeniem lub niestabilnym stanem neurologicznym, natomiast łagodne infekcje bez gorączki nie stanowią przeciwwskazania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z obniżoną odpornością, niekontrolowaną padaczką oraz zaburzeniami krzepnięcia, zwłaszcza po wystąpieniu przejściowej trombocytopenii po wcześniejszych szczepieniach. Zawartość hemaglutyniny włókienkowej w preparatach waha się od 5 μg (Adacel, Adacel Polio) do 25 μg (Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim), co może wpływać na profil przeciwwskazań i tolerancję szczepionek. Decyzje o szczepieniu powinny uwzględniać indywidualne ryzyko oraz historię reakcji alergicznych i neurologicznych pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Przeciwwskazania stosowania
albumina surowicy bydlęcej, błonica tężec krztusiec, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hemofilia, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość na składniki szczepionki, neomycyna, nieżyt górnych dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, padaczka, polimyksyna B, poliomyelitis, postępująca encefalopatia, powikłanie neurologiczne, profilaktyka przeciwgorączkowa, przejściowa trombocytopenia, streptomycyna, szczepionka przeciwkrztuścowa bezkomórkowa, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie odporności -
Przedawkowanie
Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem stosowanym w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym także w szczepionkach skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, poliomyelitis i Haemophilus influenzae typu b. Dawki FHA różnią się w zależności od produktu: Adacel i Adacel Polio zawierają 5 μg w dawce 0,5 ml, Boostrix i Boostrix Polio – 8 μg, a Infanrix-IPV, Pentaxim i Tetraxim – 25 μg. Dane dotyczące przedawkowania są ograniczone i pochodzą głównie z monitorowania po wprowadzeniu szczepionek do obrotu. Zgłaszane objawy przedawkowania (reakcje miejscowe, gorączka, zmęczenie, bóle głowy, nudności, reakcje alergiczne) nie różnią się istotnie od tych obserwowanych po standardowym dawkowaniu, a brak jest specyficznych symptomów toksyczności związanych z wyższą dawką FHA.
Charakterystyki Produktów Leczniczych dla niektórych szczepionek (Adacel, Adacel Polio, Pentaxim, Tetraxim) nie zawierają szczegółowych informacji o przedawkowaniu, co może świadczyć o wysokim marginesie bezpieczeństwa FHA. Postępowanie w przypadku przedawkowania opiera się na monitorowaniu pacjenta i leczeniu objawowym, w tym stosowaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych oraz standardowym postępowaniu w ciężkich reakcjach alergicznych (adrenalina, leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy). Personel medyczny powinien zgłaszać przypadki przedawkowania do odpowiednich organów nadzorujących bezpieczeństwo farmakoterapii, mimo braku dowodów na zwiększone ryzyko poważnych działań niepożądanych przy przekroczeniu dawki FHA.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Przedawkowanie
Adacel, Adacel Polio, adrenalina, antygen krztuścowy, Boostrix, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, Haemophilus influenzae typu B, hemaglutynina włókienkowa, Infanrix-IPV, lek przeciwgorączkowy, lek przeciwhistaminowy, monitorowanie bezpieczeństwa, objawy alergii, objawy neurologiczne, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk naczynioruchowy, Pentaxim, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja ogólnoustrojowa, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka skojarzona, Tetraxim -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Hemaglutynina włókienkowa, będąca kluczowym antygenem w szczepionkach bezkomórkowych przeciw krztuścowi, jest składnikiem wielu preparatów wieloskładnikowych, takich jak DTaP, DTaP-IPV oraz DTaP-IPV-Hib. Dane przedkliniczne, obejmujące konwencjonalne badania farmakologiczne, toksyczności ostrej i po wielokrotnym podaniu, nie wykazały szczególnego ryzyka dla ludzi. Badania te przeprowadzono na szczepionkach takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim i Tetraxim, potwierdzając ich bezpieczeństwo w zakresie farmakologicznym i toksykologicznym. Ponadto, badania miejscowej tolerancji, m.in. dla Pentaxim, nie wskazały na istotne reakcje niepożądane w miejscu podania.
Ocena toksycznego wpływu hemaglutyniny włókienkowej na reprodukcję, w tym na płodność, rozwój zarodkowo-płodowy, przebieg porodu oraz rozwój postnatalny, przeprowadzona na modelach zwierzęcych (szczury, króliki) dla szczepionek Boostrix i Boostrix Polio, nie wykazała zagrożeń dla ludzi. Badania te obejmowały również analizę zgodności składników i swoistej toksyczności (np. dla Infanrix-IPV), potwierdzając brak niepokojących sygnałów bezpieczeństwa. Całościowa analiza danych przedklinicznych wskazuje na brak szczególnego ryzyka związanego ze stosowaniem hemaglutyniny włókienkowej w szczepionkach, co potwierdza ich bezpieczeństwo w praktyce klinicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
antygen krztuśca, badanie bezpieczeństwa, badanie farmakologiczne, dane przedkliniczne, Haemophilus influenzae typu B, hemaglutynina włókienkowa, konwencjonalne badanie farmakologiczne, rozwój postnatalny, rozwój zarodkowo-płodowy, swoista toksyczność, szczepionka DTaP, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka skojarzona, szczepionka wieloskładnikowa, toksyczność ostra, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczny wpływ na reprodukcję, tolerancja miejscowa, wpływ na płodność, zgodność składników -
Właściwości farmakodynamiczne
Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym w preparatach takich jak Adacel (5 µg), Boostrix (8 µg) oraz Infanrix-IPV, Pentaxim i Tetraxim (25 µg). FHA, pozyskiwana z Bordetella pertussis, indukuje odpowiedź immunologiczną zależną od limfocytów T pomocniczych, prowadząc do wytworzenia pamięci immunologicznej i produkcji przeciwciał specyficznych dla tego antygenu. Po szczepieniu pierwotnym obserwuje się wysokie wskaźniki seropozytywności, np. w przypadku Tetraxim ponad 87% niemowląt osiąga czterokrotny wzrost miana przeciwciał anty-FHA w ciągu 1-2 miesięcy po szczepieniu. Po dawce uzupełniającej serokonwersja wynosiła 99% dla Pentaxim i 89,7% dla Tetraxim. Długoterminowe badania wykazały utrzymanie seropozytywności na poziomie 97,3-100% u dzieci, młodzieży i dorosłych nawet do 10 lat po szczepieniu preparatami Adacel i Adacel Polio. Skuteczność szczepionek zawierających FHA potwierdzono w badaniach epidemiologicznych, m.in. w Senegalu i Szwecji, wykazując ochronę przed ciężką postacią krztuśca oraz zmniejszenie zachorowalności.
Szczepienie kobiet w ciąży preparatami zawierającymi FHA, takimi jak Adacel, w drugim lub trzecim trymestrze znacząco podnosi stężenia przeciwciał anty-FHA u noworodków (GMC po urodzeniu: 184,2-234,2 EU/ml vs. 21,4-25,1 EU/ml w grupie kontrolnej), co zapewnia bierną odporność w pierwszych 2-3 miesiącach życia z efektywnością ochronną >90%. Poziomy przeciwciał u niemowląt pozostają wyższe także w 2. miesiącu życia (GMC 51,0-99,1 EU/ml vs. 6,1-6,6 EU/ml). Porównanie szczepionek Adacel i DTaP wykazało wyższe miana przeciwciał anty-FHA po Adacel u młodzieży i dorosłych (współczynnik GMC 4,8-5,4). Pomimo obserwowanej immunologicznej interferencji u niemowląt urodzonych przez zaszczepione matki (niższe stężenia przeciwciał po szczepieniu pierwotnym i uzupełniającym), skuteczność szczepień pozostaje zachowana. Wysokie poziomy seropozytywności po szczepieniach różnymi preparatami (np. Adacel 82,7-88,1%, Boostrix 99,9%, Infanrix-IPV 100%) oraz ich długotrwałe utrzymanie potwierdzają trwałą i skuteczną odpowiedź immunologiczną indukowaną przez FHA.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Właściwości farmakodynamiczne
antygen grasiczozależny, antygen krztuścowy, badanie kliniczno-kontrolne, badanie kohortowe, badanie przesiewowe, Bordetella pertussis, dawka uzupełniająca, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, interferencja immunologiczna, korelacja serologiczna, krztusiec, limfocyt T pomocniczy, odporność bierna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała anty-FHA, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna stężeń, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka skojarzona, toksoid krztuścowy, toksyna krztuścowa -
Właściwości farmakokinetyczne
Hemaglutynina włókienkowa stanowi kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecna jest w preparatach takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim czy Tetraxim. Zawartość tego antygenu w dawce 0,5 ml różni się w zależności od szczepionki i grupy wiekowej: szczepionki dla młodszych dzieci (Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim) zawierają 25 µg hemaglutyniny, natomiast preparaty przypominające dla młodzieży i dorosłych (Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio) zawierają jej mniejsze ilości, od 5 do 8 µg. Hemaglutynina jest adsorbowana na związkach glinu (wodorotlenek lub fosforan glinu), co zwiększa jej immunogenność poprzez przedłużenie ekspozycji antygenu na komórki układu odpornościowego.
W odróżnieniu od standardowych leków, dla hemaglutyniny włókienkowej nie przeprowadza się badań farmakokinetycznych (ADME), co jest zgodne z obowiązującymi wytycznymi dla szczepionek. Mechanizm działania hemaglutyniny polega na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim efekcie farmakologicznym, co eliminuje konieczność oceny właściwości farmakokinetycznych. W związku z tym, we wszystkich Charakterystykach Produktów Leczniczych (ChPL) szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową (m.in. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim) w punkcie 5.2 znajduje się adnotacja o braku wymogu przeprowadzania takich badań.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Właściwości farmakokinetyczne
antygen krztuścowy, badanie farmakokinetyczne, bezkomórkowa szczepionka przeciw krztuścowi, charakterystyka produktu leczniczego, fosforan glinu, Haemophilus influenzae typu B, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność antygenu, odpowiedź immunologiczna, parametr farmakokinetyczny, poliomyelitis, szczepionka DTaP, szczepionka skojarzona, układ immunologiczny, wodorotlenek glinu, związek glinu -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Hemaglutynina włókienkowa, kluczowy antygen Bordetella pertussis, jest składnikiem szczepionek DTaP i DTaP-IPV, z zawartością od 5 do 25 µg na dawkę w zależności od preparatu. Analiza wpływu tych szczepionek na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn wykazała, że preparaty takie jak Adacel i Adacel Polio (5 µg hemaglutyniny) oraz Boostrix i Boostrix Polio (8 µg) nie wykazują istotnego wpływu na funkcje psychomotoryczne. W przypadku szczepionki Infanrix-IPV, zawierającej 25 µg hemaglutyniny, istnieje ryzyko wystąpienia senności, która może czasowo obniżyć zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Szczepionki pediatryczne Pentaxim i Tetraxim, również z 25 µg hemaglutyniny, nie dotyczą kwestii zdolności prowadzenia pojazdów ze względu na grupę docelową – dzieci.
Rekomendacje kliniczne podkreślają, że lekarze nie muszą formalnie ostrzegać pacjentów otrzymujących Adacel, Adacel Polio, Boostrix i Boostrix Polio o wpływie na prowadzenie pojazdów, gdyż jest on nieistotny lub mało prawdopodobny. Natomiast w przypadku Infanrix-IPV należy poinformować o możliwej senności i jej potencjalnym wpływie na zdolności psychomotoryczne. Zaleca się indywidualizację zaleceń, uwzględniając historię pacjenta, współistniejące schorzenia oraz monitorowanie objawów takich jak senność, zawroty głowy czy osłabienie. Podstawową zasadą jest obserwacja własnej reakcji na szczepienie i dostosowanie aktywności wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej, zwłaszcza w pierwszych godzinach po podaniu preparatu.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
bezpieczeństwo farmakoterapii, Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, funkcja psychomotoryczna, hemaglutynina włókienkowa, pałeczka krztuśca, poliomyelitis, preparat szczepionkowy, reakcja poszczepienna, senność, szczepionka Adacel, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka Boostrix, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka DTaP, szczepionka DTaP-IPV, szczepionka Infanrix-IPV, szczepionka Pentaxim, szczepionka przeciwkrztuścowa, szczepionka Tetraxim, szczepionka wieloskładnikowa, zawrót głowy -
Wskazania do stosowania
Hemaglutynina włókienkowa stanowi kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, będąc istotnym składnikiem preparatów złożonych stosowanych w szczepieniach pierwotnych, uzupełniających i przypominających. W szczepionkach dla niemowląt i małych dzieci (Pentaxim, Tetraxim, Infanrix-IPV) zawartość hemaglutyniny wynosi 25 µg na dawkę (0,5 ml), co odpowiada potrzebom immunologicznym tej grupy wiekowej. Preparaty te są wskazane do szczepień pierwotnych od 6. tygodnia lub 2. miesiąca życia oraz uzupełniających do 13. roku życia, zapewniając ochronę przed krztuścem, błonicą, tężcem, poliomyelitis oraz zakażeniami Haemophilus influenzae typu b. W szczepieniach przypominających u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych stosuje się szczepionki zawierające mniejszą dawkę hemaglutyniny włókienkowej: 5 µg (Adacel, Adacel Polio) lub 8 µg (Boostrix, Boostrix Polio), co pozwala na podtrzymanie odpowiedzi immunologicznej i dalszą ochronę przed chorobą.
Szczególną rolę odgrywa podawanie szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową kobietom w ciąży (Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio), co umożliwia przekazanie biernej ochrony noworodkom w pierwszych miesiącach życia, zanim rozpoczną one własny cykl szczepień. Wskazania do stosowania tych preparatów opierają się na aktualnych zaleceniach Programu Szczepień Ochronnych oraz rekomendacjach organów zdrowia publicznego. Lekarz powinien dobierać szczepionki zgodnie z wiekiem pacjenta oraz etapem szczepienia (pierwotne, uzupełniające, przypominające), uwzględniając różnice w dawkowaniu hemaglutyniny włókienkowej, które wynoszą od 5 do 25 µg na dawkę (0,5 ml) w zależności od preparatu i grupy wiekowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Hemaglutynina włókienkowa – Wskazania do stosowania
bierna ochrona, błonica, Bordetella pertussis, choroba zakaźna, ciężki przebieg choroby, czynnik wirulencji, Haemophilus influenzae typ b, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, łożysko, odpowiedź immunologiczna, pałeczka krztuśca, poliomyelitis, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciało matczyne, przeciwciało ochronne, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, szczepionka bezkomórkowa przeciw krztuścowi, szczepionka DTaP, tężec, układ odpornościowy