Wskazania do stosowania
Hemaglutynina włókienkowa

Wskazania do stosowania hemaglutyniny włókienkowej

Hemaglutynina włókienkowa to istotny składnik bezkomórkowych szczepionek przeciw krztuścowi, wchodzących w skład preparatów złożonych. Jest to jeden z kluczowych antygenów Bordetella pertussis, bakterii odpowiedzialnej za krztusiec. Jako składnik szczepionek, hemaglutynina włókienkowa pomaga w stymulacji odpowiedzi immunologicznej przeciw pałeczce krztuśca, przyczyniając się do ochrony przed tą chorobą zakaźną.^{1 2}

Szczepienia pierwotne niemowląt i dzieci

Hemaglutynina włókienkowa jako składnik szczepionek (w połączeniu z innymi antygenami krztuśca) jest wskazana do stosowania w schematach szczepienia pierwotnego niemowląt i dzieci. Szczepionka Tetraxim zawierająca hemaglutynininę włókienkową jest przeznaczona do szczepienia pierwotnego niemowląt i dzieci w wieku od ukończenia 2. miesiąca życia przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis.³

Podobnie, szczepionka Pentaxim zawierająca hemaglutynininę włókienkową jest stosowana w celu jednoczesnego zapobiegania błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b w szczepieniu pierwotnym u niemowląt od ukończenia 6. tygodnia życia.⁴

Szczepienia uzupełniające i przypominające

Hemaglutynina włókienkowa jest również składnikiem szczepionek przeznaczonych do szczepień uzupełniających i przypominających. Szczepionka Pentaxim jest wskazana do stosowania w szczepieniu uzupełniającym, rok po szczepieniu pierwotnym, w drugim roku życia.⁵

Szczepionka Infanrix-IPV zawierająca hemaglutynininę włókienkową jest wskazana do szczepienia uzupełniającego i przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat włącznie, które otrzymały uprzednio szczepienie pierwotne przeciw tym chorobom.⁶

Adacel, zawierający hemaglutynininę włókienkową, jest wskazany do szczepienia przypominającego przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi u osób w wieku od 4 lat po szczepieniu podstawowym.⁷

Adacel Polio jest wskazany do stosowania jako dawka przypominająca u osób od 3 lat po szczepieniu podstawowym.⁸

Boostrix, szczepionka zawierająca hemaglutynininę włókienkową, jest przeznaczony do szczepienia przypominającego (tzw. booster) przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi osób w wieku od lat 4.⁹

Boostrix Polio jest wskazany do szczepienia przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis osób w wieku od lat 3.¹⁰

Ochrona niemowląt przez szczepienie kobiet w ciąży

Szczególnie istotnym wskazaniem do stosowania hemaglutyniny włókienkowej jako składnika szczepionek przeciwkrztuścowych jest szczepienie kobiet w ciąży. Podanie szczepionki zawierającej hemaglutynininę włókienkową podczas ciąży ma na celu zapewnienie biernej ochrony niemowląt przed krztuścem we wczesnym okresie życia.

Adacel jest podawany podczas ciąży w celu biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym okresie niemowlęcym.¹¹

Adacel Polio wskazany jest do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym okresie niemowlęcym po szczepieniu kobiet w ciąży.¹²

Boostrix jest również wskazany do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie, uzyskiwanej po zaszczepieniu matki w czasie trwania ciąży.¹³

Boostrix Polio również wskazany jest do biernej ochrony przed krztuścem we wczesnym niemowlęctwie, uzyskiwanej po zaszczepieniu matki w czasie trwania ciąży.¹⁴

Dawkowanie hemaglutyniny włókienkowej w dostępnych szczepionkach

Zawartość hemaglutyniny włókienkowej różni się w zależności od typu szczepionki, co ma związek z ich przeznaczeniem dla różnych grup wiekowych oraz rodzajem szczepienia (pierwotne czy przypominające).

Jak wynika z zestawienia, w szczepionkach przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci do szczepień pierwotnych i uzupełniających (Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim) zawartość hemaglutyniny włókienkowej wynosi 25 mikrogramów na dawkę.^{15 16 17}

Natomiast w szczepionkach przeznaczonych dla starszych dzieci i dorosłych, stosowanych jako szczepienia przypominające (Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio) zawartość hemaglutyniny włókienkowej jest mniejsza i wynosi odpowiednio 5 mikrogramów (Adacel, Adacel Polio) lub 8 mikrogramów (Boostrix, Boostrix Polio).^{18 19 20 21}

Znaczenie kliniczne hemaglutyniny włókienkowej

Hemaglutynina włókienkowa jest ważnym czynnikiem wirulencji bakterii Bordetella pertussis, odpowiedzialnej za krztusiec. W kontekście szczepień przeciw krztuścowi, hemaglutynina włókienkowa pełni rolę kluczowego antygenu, którego obecność w szczepionce stymuluje układ odpornościowy do wytworzenia swoistych przeciwciał ochronnych.

Ochrona przed krztuścem u dzieci

Hemaglutynina włókienkowa jako składnik szczepionek DTaP i DTaP-IPV jest stosowana w szczepieniach pierwotnych i uzupełniających u niemowląt i małych dzieci. Szczepionki zawierające ten antygen pomagają w zapobieganiu zachorowaniom na krztusiec, które mogą mieć szczególnie ciężki przebieg u najmłodszych pacjentów.^{22 23}

Szczepienia przypominające u młodzieży i dorosłych

Szczepionki zawierające hemaglutynininę włókienkową w mniejszej dawce (5-8 mikrogramów) są przeznaczone do szczepień przypominających u dzieci starszych, młodzieży i dorosłych. Podtrzymują one odpowiedź immunologiczną i zapewniają dalszą ochronę przed krztuścem.^{24 25}

Zapobieganie krztuścowi u niemowląt przez szczepienie ciężarnych

Szczególnie ważnym wskazaniem do stosowania szczepionek zawierających hemaglutynininę włókienkową jest szczepienie kobiet w ciąży. W tym przypadku przeciwciała wytworzone przez matkę przechodzą przez łożysko i zapewniają bierną ochronę noworodka w pierwszych miesiącach życia, zanim rozpocznie on własny cykl szczepień.^{26 27}

Jest to istotna strategia zapobiegania krztuścowi u niemowląt, które są najbardziej narażone na ciężki przebieg choroby i powikłania.

Wskazania do stosowania w określonych grupach wiekowych

Niemowlęta i dzieci do 3 roku życia

W tej grupie wiekowej zalecane są szczepionki zawierające większą dawkę hemaglutyniny włókienkowej (25 mikrogramów). Dostępne preparaty to:

• Pentaxim – do szczepienia pierwotnego od ukończenia 6. tygodnia życia oraz szczepienia uzupełniającego w drugim roku życia²⁸
• Tetraxim – do szczepienia pierwotnego i uzupełniającego niemowląt i dzieci od ukończenia 2. miesiąca życia²⁹

Dzieci w wieku 3-13 lat

W tej grupie wiekowej można stosować zarówno szczepionki z większą zawartością hemaglutyniny włókienkowej (Infanrix-IPV – 25 mikrogramów), jak i szczepionki przypominające z mniejszą zawartością tego antygenu:

• Infanrix-IPV – do szczepienia uzupełniającego i przypominającego u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat³⁰
• Adacel Polio – jako dawka przypominająca u osób od 3 lat³¹
• Boostrix Polio – do szczepienia przypominającego u osób od 3 lat³²
• Adacel – do szczepienia przypominającego u osób od 4 lat³³
• Boostrix – do szczepienia przypominającego u osób od 4 lat³⁴

Młodzież i dorośli powyżej 13 lat

W tej grupie wiekowej stosuje się szczepionki przypominające zawierające mniejszą dawkę hemaglutyniny włókienkowej:

• Adacel (5 mikrogramów hemaglutyniny włókienkowej)³⁵
• Adacel Polio (5 mikrogramów hemaglutyniny włókienkowej)³⁶
• Boostrix (8 mikrogramów hemaglutyniny włókienkowej)³⁷
• Boostrix Polio (8 mikrogramów hemaglutyniny włókienkowej)³⁸

Kobiety w ciąży

U kobiet w ciąży stosuje się szczepionki przypominające zawierające hemaglutynininę włókienkową w celu zapewnienia biernej ochrony niemowląt w pierwszych miesiącach życia:

• Adacel – podawany podczas ciąży w celu biernej ochrony noworodka³⁹
• Adacel Polio – wskazany do biernej ochrony niemowląt po szczepieniu matek w ciąży⁴⁰
• Boostrix – wskazany do biernej ochrony niemowląt po szczepieniu matek w ciąży⁴¹
• Boostrix Polio – wskazany do biernej ochrony niemowląt po szczepieniu matek w ciąży⁴²

Zasady stosowania szczepionek zawierających hemaglutynininę włókienkową

Przy przepisywaniu i stosowaniu szczepionek zawierających hemaglutynininę włókienkową, lekarz powinien kierować się oficjalnymi zaleceniami. Wszystkie omawiane szczepionki mają zastrzeżenie, że powinny być stosowane zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.^{43 44 45 46 47 48}

W praktyce oznacza to konieczność stosowania się do aktualnego Programu Szczepień Ochronnych oraz innych rekomendacji wydawanych przez organy zdrowia publicznego.

Szczepienia pierwotne

Do szczepień pierwotnych u niemowląt zalecane są preparaty zawierające większą dawkę hemaglutyniny włókienkowej (Pentaxim, Tetraxim). Pentaxim może być stosowany od ukończenia 6. tygodnia życia, Tetraxim od ukończenia 2. miesiąca życia.^{49 50}

Szczepienia uzupełniające

Szczepienia uzupełniające przeprowadza się zwykle w drugim roku życia (Pentaxim) lub w wieku przedszkolnym (Infanrix-IPV). Wybór preparatu zależy od wieku dziecka i wcześniej stosowanych szczepionek.^{51 52}

Szczepienia przypominające

U starszych dzieci, młodzieży i dorosłych stosuje się szczepionki przypominające zawierające mniejszą dawkę hemaglutyniny włókienkowej (Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio). Preparaty różnią się nieznacznie składem i przeznaczeniem wiekowym.^{53 54}

Szczepienia w ciąży

Szczepienie kobiet w ciąży ma na celu zapewnienie biernej ochrony noworodka przed krztuścem w pierwszych miesiącach życia. Do tego celu stosuje się szczepionki przypominające zawierające hemaglutynininę włókienkową w mniejszej dawce (Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio).^{55 56}