Interakcje
Hemaglutynina włókienkowa

Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym w preparatach takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim czy Tetraxim. Badania kliniczne potwierdzają, że szczepionki zawierające FHA mogą być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami inaktywowanymi i żywymi atenuowanymi, w tym przeciw grypie, HPV, HBV, meningokokom (MenACWY), półpaścowi, MMR oraz ospie wietrznej, pod warunkiem podania w różne miejsca ciała. W niektórych przypadkach obserwowano obniżone średnie geometryczne stężenia (GMC) przeciwciał wobec antygenów krztuśca, w tym FHA, jednak bez klinicznie istotnej interferencji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów leczonych immunosupresyjnie, u których może wystąpić osłabiona odpowiedź immunologiczna na szczepionkę, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ewentualnego monitorowania odpowiedzi immunologicznej.

Interakcje substancji „Hemaglutynina włókienkowa” z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hemaglutynina włókienkowa jest istotnym składnikiem antygenowym szczepionek przeciw krztuścowi, występującym w preparatach takich jak Adacel, Adacel Polio, Boostrix, Boostrix Polio, Infanrix-IPV, Pentaxim oraz Tetraxim. Substancja ta wchodzi w skład szczepionek bezkomórkowych przeciwko krztuścowi, często w połączeniu z innymi antygenami, jak toksoid krztuścowy, pertaktyna czy fimbrie. Ze względu na obecność w wielu preparatach skojarzonych, ważne jest zrozumienie potencjalnych interakcji z innymi produktami leczniczymi.1

W przypadku szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową, przeprowadzono szereg badań oceniających możliwość ich jednoczesnego podawania z innymi preparatami immunologicznymi. Istotne jest, aby w praktyce klinicznej rozumieć te interakcje dla zapewnienia optymalnej skuteczności szczepień.2

Interakcje z innymi szczepionkami

Przeprowadzone badania kliniczne dostarczyły istotnych danych na temat stosowania szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową jednocześnie z innymi preparatami immunologicznymi. Szczepionki te, jako zawierające składniki inaktywowane, mogą być zazwyczaj podawane jednocześnie z innymi szczepionkami, przy zachowaniu odpowiednich zasad bezpieczeństwa.3

Szczepionki przeciw grypie

Jednoczesne podawanie szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową ze szczepionkami przeciw grypie jest dobrze udokumentowane. Badania kliniczne wykazały brak istotnych interakcji przy równoczesnym podawaniu szczepionki Adacel Polio z inaktywowaną szczepionką przeciw grypie u osób w wieku 60 lat i starszych.4

W przypadku szczepionki Boostrix, dane kliniczne dotyczące jednoczesnego podawania z trójwalentną inaktywowaną szczepionką przeciw grypie u osób w wieku 19-64 lat wykazały brak wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy, toksoidu krztuścowego oraz antygeny wirusa grypy. Zaobserwowano niższe średnie geometryczne stężenia (GMCs) dla antygenów krztuścowych, w tym hemaglutyniny włókienkowej (FHA), jednak nie wskazuje to na istnienie istotnej klinicznie interferencji.5 Nie zaobserwowano różnic w przypadku podawania szczepionek równocześnie lub oddzielnie u osób w wieku 65 lat i starszych.6

Szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)

Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową mogą być podawane jednocześnie ze szczepionkami przeciw HPV. Badania wykazały, że szczepionka Adacel może być podawana jednocześnie z rekombinowaną szczepionką przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego.7

W przypadku szczepionki Adacel Polio, może być ona podana jednocześnie z dawką rekombinowanej szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego, jednak obserwowano tendencję niższych średnich geometrycznych mian przeciwciał (GMT) anty-HPV w grupie jednoczesnego podawania. Znaczenie kliniczne tej obserwacji nie jest znane.8

Szczepionka Boostrix może być podawana jednocześnie ze szczepionką przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego bez powodowania klinicznie istotnego zaburzenia odpowiedzi immunologicznej na którykolwiek z antygenów zawartych w szczepionkach.9

Szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV)

Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową mogą być podawane jednocześnie ze szczepionkami przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Badania wykazały, że szczepionka Adacel może być podawana jednocześnie ze szczepionką przeciw HBV.10 Również szczepionka Adacel Polio może być podana jednocześnie z dawką szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.11

W przypadku szczepionki Tetraxim, również potwierdzono możliwość jej jednoczesnego podania ze szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, jednak należy podać je w dwa różne miejsca ciała.12

Szczepionki przeciw meningokokom

Szczepionka Boostrix może być podawana równocześnie ze szczepionkami skoniugowanymi przeciw meningokokom grup A, C, W-135 oraz Y (MenACWY). Badania kliniczne przeprowadzone z udziałem osób w wieku od 9 do 25 lat wykazały brak wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy oraz antygeny meningokokowe. Zaobserwowano niższe średnie geometryczne stężenia dla antygenów krztuśca, w tym hemaglutyniny włókienkowej, jednak uzyskane dane nie wskazują na istnienie istotnej klinicznie interferencji.13

Szczepionki przeciw półpaścowi

Przeprowadzono również badania dotyczące jednoczesnego podawania szczepionki Boostrix z nieżywą szczepionką przeciw półpaścowi. Dane kliniczne u osób w wieku 50 lat i starszych wykazały brak wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy, toksoidu krztuścowego (PT), hemaglutyniny włókienkowej (FHA) oraz antygeny półpaśca. Zaobserwowano niższe GMC dla antygenu pertaktyny (PRN), ale nie wskazuje to na istnienie istotnej klinicznie interferencji.14

Szczepionki MMR i przeciw ospie wietrznej

Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową można podawać jednocześnie ze szczepionkami przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz przeciw ospie wietrznej. W przypadku szczepionki Boostrix Polio, może być ona podawana jednocześnie z każdą z następujących monowalentnych lub skojarzonych szczepionek: szczepionką przeciw odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej (MMR/V). Nie powoduje to żadnego klinicznie istotnego zaburzenia odpowiedzi immunologicznej na którykolwiek z antygenów zawartych w szczepionkach.15

Również szczepionka Tetraxim może być podawana jednocześnie ze szczepionkami przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz ospie wietrznej, w dwa różne miejsca ciała.16 Podobnie, szczepionka Pentaxim może być podana jednocześnie ze szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce (M-M-RVAXPRO), ale w dwa różne miejsca ciała.17

Szczepionki przeciw Haemophilus influenzae typu b (Hib)

Szczepionka Tetraxim może być podawana jednocześnie lub łączona ze szczepionką przeciw Haemophilus influenzae typ b, skoniugowaną (Act-HIB).18

Interakcje z immunoglobulinami

Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową mogą być podawane jednocześnie z immunoglobulinami, jednak należy je podać w różne miejsca ciała. W przypadku szczepionki Boostrix, zgodnie z powszechnie przyjętą praktyką i zaleceniami dotyczącymi szczepień, jeżeli konieczne jest równoczesne podanie szczepionki z innymi szczepionkami lub immunoglobulinami, powinny one zostać wstrzyknięte w różne miejsca ciała.19

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Istotnym aspektem jest wpływ leków immunosupresyjnych na skuteczność szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową. U pacjentów otrzymujących leki immunosupresyjne może nie pojawić się prawidłowa odpowiedź immunologiczna.2021

W przypadku szczepionki Infanrix-IPV, u pacjentów z zaburzeniami odporności lub otrzymujących leki immunosupresyjne może nie pojawić się prawidłowa odpowiedź immunologiczna na jeden lub więcej antygenów zawartych w szczepionce, w tym na hemaglutyninę włókienkową.22

Interakcje z alkoholem

W dostępnych danych dotyczących szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową nie ma bezpośrednich informacji na temat interakcji z alkoholem. Dokumentacja badań klinicznych i charakterystyki produktów leczniczych nie zawiera specyficznych ostrzeżeń ani przeciwwskazań dotyczących jednoczesnego spożywania alkoholu i podawania szczepionek zawierających tę substancję.

Jako ogólną zasadę, należy rozważyć, że alkohol może mieć działanie immunosupresyjne przy długotrwałym, intensywnym spożywaniu, co teoretycznie mogłoby wpłynąć na skuteczność szczepienia. Ponadto, spożycie alkoholu może nasilić niektóre działania niepożądane szczepionek, takie jak zawroty głowy czy złe samopoczucie. W związku z tym, choć brak jest specyficznych przeciwwskazań, rozsądnym zaleceniem może być unikanie spożywania alkoholu w dniu szczepienia i kilka dni po nim.

Ogólne zasady podawania szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową z innymi produktami

Przy jednoczesnym podawaniu szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową z innymi szczepionkami należy przestrzegać następujących ogólnych zasad:

  • Jednoczesne podawanie szczepionek musi być wykonane w różne kończyny lub miejsca ciała.23
  • Należy przestrzegać powszechnie przyjętych wytycznych dotyczących szczepień.24
  • W przypadku braku konkretnych badań dotyczących interakcji, teoretycznie nie ma przeciwwskazań do podawania szczepionek inaktywowanych, takich jak te zawierające hemaglutyninę włókienkową, z innymi szczepionkami inaktywowanymi.25

Tabela interakcji hemaglutyniny włókienkowej z innymi produktami leczniczymi

Produkt leczniczy/substancja Opis interakcji Poziom ważności interakcji Zalecenia
Szczepionka przeciw grypie (inaktywowana) Brak istotnego wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy, toksoidu krztuścowego oraz antygeny wirusa grypy. Możliwe niższe GMCs dla hemaglutyniny włókienkowej (FHA), bez istotności klinicznej. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Możliwa obniżona odpowiedź immunologiczna na antygeny HPV przy jednoczesnym podawaniu z Adacel Polio, bez potwierdzonego znaczenia klinicznego. Brak istotnych interakcji z Boostrix. Niska do umiarkowanej Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała. Monitorować odpowiedź immunologiczną w przypadkach wątpliwych.
Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV) Brak istotnych interakcji. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Szczepionka przeciw meningokokom (MenACWY) Możliwe niższe GMCs dla antygenów krztuśca, w tym hemaglutyniny włókienkowej, bez istotności klinicznej. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Szczepionka przeciw półpaścowi (nieżywa) Brak wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy, PT, FHA oraz antygeny półpaśca. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Szczepionki MMR i przeciw ospie wietrznej Brak istotnych interakcji. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Szczepionka przeciw Haemophilus influenzae typu b (Hib) Brak istotnych interakcji. Tetraxim może być łączony z Act-HIB. Niska Można podawać jednocześnie lub łączyć (w przypadku Tetraxim i Act-HIB).
Immunoglobuliny Brak potwierdzonych istotnych interakcji. Niska Można podawać jednocześnie, wstrzykując w różne miejsca ciała.
Leki immunosupresyjne Możliwe obniżenie odpowiedzi immunologicznej na szczepionkę. Wysoka Rozważyć opóźnienie szczepienia lub monitorowanie odpowiedzi immunologicznej. Indywidualna ocena korzyści i ryzyka.
Alkohol Brak bezpośrednich danych, teoretycznie możliwe obniżenie odpowiedzi immunologicznej przy długotrwałym, intensywnym spożyciu oraz nasilenie działań niepożądanych. Niska do umiarkowanej Zaleca się unikanie spożywania alkoholu w dniu szczepienia i kilka dni po nim.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Chociaż sama hemaglutynina włókienkowa nie ma bezpośredniego wpływu na wyniki badań laboratoryjnych, warto odnotować, że w przypadku szczepionek zawierających składnik Haemophilus influenzae typu b (Hib), który często występuje w skojarzeniu ze szczepionkami zawierającymi hemaglutyninę włókienkową, polisacharyd otoczkowy Hib jest wydalany z moczem. W związku z tym, w ciągu 1-2 tygodni po szczepieniu mogą być obserwowane dodatnie wyniki badania moczu w kierunku zakażenia Hib. W takim przypadku należy wykonać inne badania w celu potwierdzenia zakażenia Hib.26

Zalecenia dotyczące stosowania szczepionek zawierających hemaglutyninę włókienkową

Na podstawie dostępnych danych dotyczących interakcji hemaglutyniny włókienkowej z innymi produktami leczniczymi, można sformułować następujące zalecenia:

  1. Szczepionki zawierające hemaglutyninę włókienkową mogą być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami inaktywowanymi lub żywymi atenuowanymi, jednak należy je podawać w różne miejsca ciała.
  2. Przy jednoczesnym podawaniu z niektórymi szczepionkami (np. przeciw meningokokom, przeciw grypie) może wystąpić obniżenie średnich geometrycznych stężeń przeciwciał przeciwko antygenom krztuśca, w tym hemaglutyninie włókienkowej, jednak nie ma to istotnego znaczenia klinicznego.
  3. U pacjentów otrzymujących leki immunosupresyjne należy liczyć się z możliwością obniżonej odpowiedzi immunologicznej na szczepienie.
  4. Przy braku specyficznych badań dotyczących danej kombinacji szczepionek, należy kierować się ogólnymi zasadami dotyczącymi szczepień.
  5. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu w dniu szczepienia i kilka dni po nim ze względu na teoretyczne ryzyko obniżenia odpowiedzi immunologicznej oraz nasilenia działań niepożądanych.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl