małpy szerokonose
Małpy szerokonose (Platyrrhini) to jedna z dwóch głównych grup naczelnych z podrzędu małp właściwych (Simiiformes), występująca wyłącznie w Ameryce Środkowej i Południowej, stąd ich inna nazwa – małpy Nowego Świata. Charakteryzują się szerokim nosem z nozdrzami skierowanymi na boki, w przeciwieństwie do małp wąskonosych (małp Starego Świata), których nozdrza skierowane są do dołu.
W klasyfikacji medycznej i biologicznej małpy szerokonose obejmują kilka rodzin, w tym m.in. płaksowate (Cebidae), malpowate (Atelidae) oraz pazurkowcowate (Callitrichidae). Przedstawiciele tych grup różnią się znacznie wielkością – od małych tamaryn i marmozetek ważących około 100-150 g do większych gatunków jak wyjce czy kapucynki osiągające masę kilku kilogramów.
Z medycznego punktu widzenia małpy szerokonose stanowią ważny model w badaniach biomedycznych, szczególnie w zakresie chorób zakaźnych, neurobiologii i toksykologii. Marmozety i tamaryny są wykorzystywane w badaniach nad chorobami neurologicznymi, w tym chorobą Parkinsona oraz Alzheimera, ze względu na podobieństwa w budowie i funkcjonowaniu układu nerwowego do ludzkiego.
Małpy te są również naturalnymi gospodarzami dla wielu patogenów, w tym wirusa żółtej gorączki i wirusa dengi, co czyni je istotnym elementem w badaniach nad epidemiologią chorób tropikalnych. W medycynie porównawczej obserwacje fizjologii i patologii małp szerokonosych dostarczają cennych informacji na temat ewolucji chorób dotykających ludzi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Wamlox 10 mg + 320 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Wamlox, zawierającego amlodypinę i walsartan, wykazały istotne efekty toksyczne przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne zalecane dawki u ludzi. Amlodypina podawana w dawkach około 50-krotnie wyższych (w mg/kg) indukowała zaburzenia rozrodcze u szczurów i myszy, takie jak opóźnienie i wydłużenie porodu oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa. W dawkach do 10 mg/kg/dobę (około 8-krotnie wyższych w przeliczeniu na mg/m²) nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, jednak w innych badaniach odnotowano zmniejszenie stężenia hormonów płciowych i parametrów nasienia. Dwuletnie badania rakotwórczości nie wykazały działania kancerogennego przy dawkach do 2,5 mg/kg/dobę (1-2-krotnie wyższych w mg/m²). Badania mutagenności nie potwierdziły działania genotoksycznego amlodypiny.
amlodypina z walsartanem, aparat przykłębuszkowy, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, erytrocyty, genotoksyczność, gęstość nasienia, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, hormon folikulotropowy, kanaliki nerkowe, komórki Sertoliego, kreatynina, małpy szerokonose, małżowina uszna, mocznik we krwi, mutagenność, nefropatia, niedociśnienie, opóźnienie porodu, parametry hematologiczne, przerost komórek aparatu przykłębuszkowego, przeżywalność potomstwa, spermatydy, testosteron, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, Wamlox - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Valsacor 160 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności przewlekłej skojarzenia walsartanu i hydrochlorotiazydu, prowadzone na szczurach i małpach szerokonosych przez okres do 6 miesięcy, nie wykazały przeciwwskazań do stosowania terapeutycznego u ludzi. Głównym narządem docelowym była nerka, gdzie przy dawkach 30 mg/kg/dobę walsartanu + 9 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów (odpowiadających 0,9-krotności MRHD walsartanu i 3,5-krotności MRHD hydrochlorotiazydu) oraz 10 mg/kg/dobę walsartanu + 3 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u małp (0,3-krotności MRHD walsartanu i 1,2-krotności MRHD hydrochlorotiazydu) obserwowano nefropatię z bazofilią kanalikową, wzrost stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy oraz zmiany w objętości i składzie moczu. Wysokie dawki (100 mg/kg/dobę walsartanu + 31 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów oraz 30 mg/kg/dobę + 9 mg/kg/dobę u małp) powodowały obniżenie parametrów czerwonokrwinkowych (erytrocyty, hemoglobina, hematokryt). U małp szerokonosych stwierdzono także uszkodzenie błony śluzowej żołądka oraz hiperplazję tętniczek doprowadzających w nerkach, co wiązano z farmakologicznym działaniem walsartanu na układ renina-angiotensyna.
angiotensyna II, błona śluzowa żołądka, Co-Valsacor, dysfunkcja nerek, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, hiperplazja tętniczek doprowadzających, inhibitor ACE, maksymalna zalecana dawka, małpy szerokonose, mocznik i kreatynina, nefropatia z bazofilią kanalikowa, objętość moczu, parametry czerwonokrwinkowe, rozwój embrionalny płodowy, skojarzenie walsartanu z hydrochlorotiazydem, stężenie potasu, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, uwalnianie reniny, walsartan i hydrochlorotiazyd