Działania niepożądane
Histamina

Działania niepożądane substancji: Histamina

Histamina, stosowana jako kontrola dodatnia w testach skórnych punktowych (np. HAL Allergy Prick Test oraz Roztwory do testów punktowych), może powodować szereg działań niepożądanych, szczególnie u pacjentów z wysoką wrażliwością na alergeny. Reakcje te są zazwyczaj związane z farmakologicznym działaniem histaminy i mogą występować zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo, z różnym nasileniem i częstotliwością.¹

Reakcje miejscowe

U pacjentów poddawanych testom skórnym z użyciem histaminy jako kontroli dodatniej mogą występować nasilone reakcje miejscowe. W przypadku znacznego nasilenia objawów miejscowych zaleca się zastosowanie miejscowych preparatów steroidowych lub doustnych leków przeciwhistaminowych w celu złagodzenia dolegliwości.²

Do typowych reakcji miejscowych należy obrzęk wokół miejsca aplikacji, który w przypadku znacznego nasilenia może przekraczać średnicę 12 cm. Taka reakcja klasyfikowana jest jako rzadka (≥1/10 000 do <1/1 000).³

Reakcje uogólnione

W pojedynczych przypadkach mogą wystąpić reakcje uogólnione, które czasami mają ciężki przebieg, włącznie z możliwością wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. Takie reakcje mogą pojawić się już po kilku sekundach lub minutach od ekspozycji na histaminę, często nawet przed wystąpieniem reakcji miejscowej.⁴

Objawy zwiastunowe wstrząsu anafilaktycznego

Istotnymi objawami poprzedzającymi wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego są:^{5 6}

• Uczucie palenia lub świądu na lub pod językiem
• Pieczenie lub swędzenie w gardle
• Uczucie gorąca, szczególnie na dłoniach i podeszwach stóp

^{7 8}

Opóźnione reakcje niepożądane

Warto podkreślić, że w wyjątkowo rzadkich przypadkach reakcje niepożądane mogą wystąpić nawet kilka godzin po ekspozycji na histaminę. Pacjenci powinni być o tym poinformowani oraz pouczeni o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek reakcji uogólnionych.⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia skurczu oskrzeli, który może pojawić się zarówno natychmiast po zastosowaniu histaminy w testach punktowych, jak i po kilku godzinach.¹⁰

Postępowanie w przypadku reakcji niepożądanych

Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji niepożądanych, w tym wstrząsu anafilaktycznego, podczas wykonywania testów punktowych z użyciem histaminy konieczne jest:¹¹

• Posiadanie przygotowanego zestawu przeciwwstrząsowego
• Przygotowanie strzykawki z adrenaliną gotowej do natychmiastowego użycia
• Zapewnienie obserwacji pacjentów, u których wystąpił wstrząs, przez okres 24 godzin

¹²

Tabela działań niepożądanych po zastosowaniu histaminy

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego histaminę jako kontrolę dodatnią do testów skórnych do obrotu, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby z personelu medycznego powinny zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{13 14}

Szczególne zalecenia dotyczące opieki nad pacjentem

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji niepożądanych po zastosowaniu histaminy, zaleca się, aby pacjenci, u których wystąpił wstrząs anafilaktyczny, pozostawali pod ścisłą obserwacją lekarską przez co najmniej 24 godziny.¹⁵

Personel medyczny powinien być przygotowany do natychmiastowego leczenia stanów anafilaktycznych, posiadając niezbędne umiejętności oraz wyposażenie, w tym strzykawkę z adrenaliną gotową do natychmiastowego użycia.¹⁶