pirogen

Pirogeny to substancje wywołujące gorączkę w organizmie. Mogą być pochodzenia endogennego (wytwarzane przez organizm w odpowiedzi na stan zapalny) lub egzogennego (wprowadzane z zewnątrz, np. bakteryjne lipopolisacharydy). Pirogeny egzogenne stymulują komórki układu odpornościowego do produkcji pirogenów endogennych, głównie cytokin prozapalnych, takich jak interleukina-1 (IL-1), interleukina-6 (IL-6) i czynnik martwicy nowotworów (TNF-α).

Mechanizm działania pirogenów opiera się na ich wpływie na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu. Poprzez stymulację produkcji prostaglandyny E2 (PGE2) podnoszą one wartość punktu nastawczego temperatury, co prowadzi do uruchomienia mechanizmów podwyższających temperaturę ciała. Gorączka jest zatem aktywnym procesem fizjologicznym, a nie bezpośrednim efektem uszkodzenia tkanek czy infekcji.

W praktyce klinicznej istotne jest rozpoznawanie gorączki indukowanej pirogenami, gdyż może ona sygnalizować obecność poważnych infekcji, stanów zapalnych czy reakcji immunologicznych. Leki przeciwgorączkowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), działają głównie poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, przerywając tym samym kaskadę pirogenną. W przemyśle farmaceutycznym prowadzi się rutynowe testy na obecność pirogenów w preparatach przeznaczonych do podawania pozajelitowego.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl