Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Heparyna sodowa

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie heparyny sodowej

Heparyna sodowa jest substancją leczniczą o stosunkowo niewielkiej liczbie przeprowadzonych kompleksowych badań przedklinicznych. W dostępnej dokumentacji produktów leczniczych zawierających heparynę sodową występują znaczące różnice w zakresie przedstawionych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji. W wielu przypadkach producenci nie przeprowadzili kompleksowych badań przedklinicznych dla swoich preparatów zawierających heparynę sodową.¹²³⁴

Badania toksyczności ostrej

Najbardziej szczegółowe dane dotyczące toksyczności ostrej heparyny sodowej pochodzą z dokumentacji produktu Heparinum GSK. W badaniach na szczurach określono dawki LD50 heparyny przy różnych drogach podania:⁵

• 720 mg/kg po podaniu dożylnym
• 271 mg/kg po podaniu domięśniowym
• 423 mg/kg po podaniu podskórnym

⁶

Badania toksyczności podostrej i przewlekłej

W testach toksyczności podostrej trwających 13 tygodni oraz toksyczności przewlekłej trwających 26 tygodni, szczurom podawano podskórnie heparynę w dawkach 5, 10 oraz 20 mg/kg/dobę. Wysokie dawki (20 mg/kg/dobę) powodowały zmniejszenie liczby czerwonych krwinek i obniżenie stężenia hemoglobiny. Co istotne, w żadnym z przeprowadzonych testów nie zaobserwowano zmian histopatologicznych w narządach badanych zwierząt.⁷

Badania dotyczące podostrej i przewlekłej toksyczności produktu Lipohep potwierdziły dobrą tolerancję ogólną i miejscową heparyny sodowej, jednak szczegółowe wyniki tych badań nie zostały przedstawione w dostępnej dokumentacji.⁸

Ogólna ocena toksyczności

Według danych literaturowych, toksyczność heparyny sodowej jest stosunkowo niewielka i w znacznym stopniu zależy od czystości substancji.⁹¹⁰ Należy jednak podkreślić, że przy podaniu wysokich stężeń heparyny sodowej zwiększa się prawdopodobieństwo wystąpienia krwiaków, co wynika z jej właściwości przeciwkrzepliwych.¹¹¹²

Wpływ na reprodukcję i potencjał mutagenny

W badaniach przeprowadzonych na szczurach nie stwierdzono wpływu heparyny sodowej na reprodukcję, ani nie wykazano jej działania mutagennego.¹³ Niemniej jednak, w dokumentacji produktu Lipohep zaznaczono brak danych dotyczących potencjalnego działania mutagennego lub teratogennego heparyny.¹⁴ Podobnie, w przypadku produktu Lioton 1000 wskazano na brak danych dotyczących działań mutagennych, rakotwórczych i teratogennych heparyny, podkreślając, że nie jest znane potencjalne ryzyko toksycznego działania heparyny na płód.¹⁵

Potencjał rakotwórczy

W dostępnej dokumentacji brakuje kompleksowych badań oceniających potencjalne działanie rakotwórcze heparyny sodowej. Producent preparatu Lipohep jednoznacznie wskazuje na brak badań w tym zakresie.¹⁶ Podobną informację zawiera charakterystyka produktu leczniczego Lioton 1000.¹⁷

Podsumowanie danych przedklinicznych

W przypadku wielu produktów leczniczych zawierających heparynę sodową, w charakterystyce produktu leczniczego znajduje się lakoniczna informacja o braku danych przedklinicznych.¹⁸¹⁹ Może to wynikać z długiej historii stosowania heparyny w praktyce klinicznej oraz jej znanego profilu bezpieczeństwa.

Na podstawie dostępnej dokumentacji można jednak stwierdzić, że heparyna sodowa charakteryzuje się stosunkowo niską toksycznością, której poziom zależy w dużej mierze od czystości substancji. Najważniejszym efektem toksycznym obserwowanym przy wysokich dawkach jest zwiększone ryzyko krwawień i powstawania krwiaków, co jest bezpośrednio związane z farmakologicznym mechanizmem działania heparyny. Dotychczasowe badania nie wykazały działania mutagennego ani negatywnego wpływu na reprodukcję u zwierząt, jednakże dostępne dane w tym zakresie są ograniczone.