Działania niepożądane
Heparyna sodowa

Działania niepożądane heparyny sodowej

Heparyna sodowa jest substancją czynną powszechnie stosowaną w preparatach do użytku miejscowego, przeznaczonych głównie do leczenia żylaków, zapalenia żył, stłuczeń i innych schorzeń naczyniowych. Mimo że heparyna podawana miejscowo ma dobry profil bezpieczeństwa, należy być świadomym potencjalnych działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii.^{1 2}

Reakcje skórne

Najczęściej obserwowane działania niepożądane heparyny sodowej dotyczą reakcji skórnych, które mogą wystąpić zarówno na początku terapii, jak i po dłuższym stosowaniu preparatów. Na początku stosowania produktów zawierających heparynę sodową mogą pojawić się zaczerwienienie i pieczenie skóry. Reakcje te występują rzadko i zwykle ustępują po ograniczeniu stosowania produktu.³

Podczas długotrwałego stosowania preparatów z heparyną sodową obserwuje się większą różnorodność reakcji skórnych. Mogą wystąpić skórne reakcje alergiczne objawiające się jako:^{4 5}

• Zaczerwienienie skóry
• Świąd
• Wysypka
• Pieczenie
• Rumień
• Stany zapalne skóry

⁶

W przypadku preparatu Heparizen 1000 odnotowano dodatkowo takie reakcje skórne jak uczucie zimna i suchość skóry.⁷

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na heparynę mogą objawiać się wysypką, rumieniem, obrzękiem, zaczerwienieniem, świądem, suchością lub pieczeniem. W takiej sytuacji należy zaprzestać stosowania produktu leczniczego. Reakcje te mogą wystąpić zwłaszcza po długotrwałym stosowaniu kremu zawierającego heparynę.⁸

W przypadku produktu Lioton 1000, w pojedynczych przypadkach mogą wystąpić objawy reakcji alergicznych (zaczerwienienie i świąd skóry) lub objawy reakcji pseudoalergicznych. W takich przypadkach leczenie należy przerwać.⁹

Również w przypadku produktu Lipohep, bardzo rzadko występują reakcje alergiczne. W pojedynczych przypadkach mogą wystąpić reakcje alergiczne takie, jak zaczerwienienie skóry i świąd, które z reguły szybko przemijają po odstawieniu produktu leczniczego.<sup data-drug="Lipohep" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane przedstawiono wg częstości występowania: bardzo rzadko (10

Reakcje u pacjentów z czerwienicą prawdziwą

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czerwienicą prawdziwą jako schorzeniem podstawowym. U tych pacjentów, po podaniu miejscowym heparyny sodowej mogą pojawić się zmiany skórne grudkowo-plamkowe, nacieczone krwotocznie, wyprysk skórny ze stwierdzonym w badaniu histopatologicznym leukocytoklastycznym zapaleniem naczyń krwionośskich.^{11 12 13}

Inne działania niepożądane

W charakterystyce produktu leczniczego Heparinum GSK wymieniono również parestezje jako działanie niepożądane o nieznanej częstości występowania.¹⁴

W przypadku produktu Savarix, który oprócz heparyny sodowej zawiera również wyciąg z kasztanowca i benzokainę, odnotowano dodatkowe działanie niepożądane związane z benzokaną – methemoglobinemię. Objawy te występują rzadko (> 1/10 000 do <1/1 000). ^{1/10 000 do 15}

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Na podstawie danych z charakterystyk produktów leczniczych można określić częstotliwość występowania poszczególnych działań niepożądanych. Najdokładniejsze dane dotyczące częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych zawarte są w charakterystyce produktu Heparinum GSK:<sup data-drug="Heparinum GSK" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych szacowano następująco: Bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (16

W przypadku produktu Cepan, reakcje skórne (zaczerwienienie i pieczenie) występują rzadko.¹⁷

W produkcie Savarix, reakcje alergiczne (świąd, pokrzywka, rumień, pieczenie, stany zapalne skóry) oraz methemoglobinemia wywołana przez benzokainę występują rzadko (>1/10 000 do <1/1 000).^{1/10 000 do 18}

W produkcie Lipohep, reakcje alergiczne występują bardzo rzadko (<1/10 000).<sup data-drug="Lipohep" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane przedstawiono wg częstości występowania: bardzo rzadko (19

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych po zastosowaniu preparatów zawierających heparynę sodową, zaleca się następujące postępowanie:

1. W przypadku wystąpienia zaczerwienienia i pieczenia skóry na początku stosowania produktu należy ograniczyć stosowanie aż do ustąpienia zmian.²⁰
2. W przypadku reakcji alergicznych lub nadwrażliwości należy zaprzestać stosowania produktu leczniczego.^{21 22}
3. W przypadku wystąpienia innych działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem.

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy.²⁴

Zestawienie działań niepożądanych heparyny sodowej

Najważniejsze działania niepożądane związane ze stosowaniem heparyny sodowej obejmują:

• Reakcje skórne: zaczerwienienie, świąd, wysypka, pieczenie, rumień, stany zapalne skóry, suchość skóry, uczucie zimna
• Reakcje nadwrażliwości: wysypka, rumień, obrzęk, zaczerwienienie, świąd, suchość lub pieczenie
• Specyficzne reakcje u pacjentów z czerwienicą prawdziwą: zmiany skórne grudkowo-plamkowe, nacieczone krwotocznie, wyprysk skórny z leukocytoklastycznym zapaleniem naczyń krwionośnych
• Zaburzenia układu nerwowego: parestezje

Częstość występowania powyższych działań niepożądanych jest generalnie niska, a większość z nich określana jest jako rzadkie lub bardzo rzadkie. Ważne jest, aby w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów niepożądanych skonsultować się z lekarzem i, w zależności od nasilenia objawów, ograniczyć stosowanie preparatu lub całkowicie zaprzestać jego używania.^{25 26 27}