promotor TERT
Promotor TERT (Telomerase Reverse Transcriptase) jest regionem regulatorowym genu kodującego katalityczną podjednostkę telomerazy – enzymu odpowiedzialnego za utrzymanie długości telomerów, czyli końcowych fragmentów chromosomów. W warunkach fizjologicznych aktywność promotora TERT jest ściśle regulowana, a jego ekspresja pozostaje wyciszona w większości somatycznych komórek dorosłego organizmu.
Mutacje w obrębie promotora TERT są jednymi z najczęściej występujących zmian genetycznych w nowotworach człowieka. Szczególnie istotne są dwie mutacje punktowe: C228T i C250T, które tworzą nowe miejsca wiązania dla czynników transkrypcyjnych, prowadząc do zwiększonej ekspresji telomerazy. Występują one często w czerniaku (70-80% przypadków), glejaku (około 80%), raku wątrobowokomórkowym (59%) oraz raku pęcherza moczowego (60-80%).
Analiza statusu mutacji promotora TERT ma znaczenie diagnostyczne i prognostyczne w onkologii. W glejakach mutacje te korelują z gorszym rokowaniem, natomiast w raku tarczycy stanowią marker zwiększonego ryzyka agresywnego przebiegu choroby. Badania promotora TERT są coraz częściej włączane do paneli diagnostyki molekularnej nowotworów, co pozwala na lepszą stratyfikację ryzyka i personalizację terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątrobowokomórkowy – Patofizjologia i mechanizm
Rak wątrobowokomórkowy (HCC) stanowi 75-85% pierwotnych nowotworów wątroby i jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. Etiologia HCC jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą przewlekłych zakażeń HBV (54% przypadków) i HCV (31%), marskości wątroby (80-90% przypadków) oraz czynników takich jak alkohol, aflatoksyna B1, NAFLD i NASH. Patogeneza obejmuje akumulację mutacji somatycznych, m.in. w genie TERT (54-60%), TP53 (18-50%) i CTNNB1 (18-40%), prowadzących do niestabilności genomowej i zaburzeń epigenetycznych (metylacja DNA, modyfikacje histonów, dysregulacja miRNA/lncRNA). Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w rozwój HCC to Wnt/β-katenina, PI3K/AKT/mTOR, JAK/STAT oraz TGF-β, które regulują proliferację, apoptozę, inwazyjność i przejście nabłonkowo-mezenchymalne (EMT). HBV indukuje HCC także bez marskości poprzez integrację DNA wirusa i działanie białka HBx, natomiast HCV sprzyja nowotworzeniu głównie w kontekście marskości, poprzez przewlekłe zapalenie i stres oksydacyjny.
aflatoksyna B1, apoptoza, autofagia, czynnik indukowany hipoksją, dysbioza jelitowa, ferroptoza, hepatokarcynogeneza, hipoksja, immunoterapia, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, komórki gwiaździste wątroby, komórki macierzyste nowotworowe, marskość wątroby, metylacja DNA, mikrobiota jelitowa, modyfikacja histonów, mutacja CTNNB1, mutacja TP53, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niestabilność genomowa, odwrotna transkryptaza telomerazy, peroksydacja lipidów, programowana śmierć komórki, promotor TERT, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak wątrobowokomórkowy, reaktywne formy tlenu, remodelowanie chromatyny, retikulum endoplazmatyczne, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, stres oksydacyjny, szlak JAK-STAT, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak TGF-β, szlak Wnt/β-katenina, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zwłóknienie, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Glejak wielopostaciowy – Patofizjologia i mechanizm
Glioblastoma (GBM) to wysoce złośliwy nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzujący się agresywnym przebiegiem, wysoką heterogennością molekularną oraz złym rokowaniem pomimo stosowania wielomodalnego leczenia. Kluczowe mutacje genetyczne obejmują mutacje promotora TERT, delecję PTEN, amplifikację EGFR (obecną w 40% pierwotnych GBM), mutacje ATRX, TP53 oraz IDH1 (częste w wtórnych GBM). W patogenezie GBM istotną rolę odgrywają zaburzenia w szlakach sygnałowych RTK, TP53 i RB, a także nadaktywacja szlaków PI3K/Akt/mTOR i Ras/Raf/MAPK, które wpływają na proliferację, migrację, angiogenezę i unikanie apoptozy. Dodatkowo, mikrośrodowisko guza (TME) i metabolizm aminokwasów, zwłaszcza w warunkach hipoksji, modulują progresję nowotworu i odpowiedź immunologiczną. Immunosupresja związana z GBM, m.in. poprzez cząsteczki punktów kontrolnych CTLA4, PD1 i IDO, stanowi wyzwanie terapeutyczne, a metabolity tryptofanu hamują funkcję limfocytów T, sprzyjając wzrostowi guza.
amplifikacja EGFR, angiogeneza, apoptoza, astrocyty, CTLA4, cykl komórkowy, czynniki wzrostu, dehydrogenaza izocytrynianowa, gen PTEN, geny supresorowe nowotworów, glioblastoma, inhibitory kinazy tyrozynowej, kanały chlorkowe, kinazy zależne od cyklin, komórki macierzyste nowotworowe, MGMT, mutacja IDH, naprawa DNA, niestabilność genetyczna, promotor TERT, proto-onkogeny, receptor EGFR, strefa podkomorowa, szlak MAPK, szlak NF-κB, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Rb, szlak RTK, szlak TGF-β, szlak TP53, szlak Wnt, temozolomid, zegar biologiczny