Właściwości farmakodynamiczne
Hydrochinon

Właściwości farmakodynamiczne hydrochinonu

Hydrochinon (1,4-dihydroksybenzen) jest związkiem organicznym występującym w naturze w postaci pochodnych, głównie w formie glikozydów, takich jak arbutyna, w roślinach należących do rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Szczególnie bogaty w pochodne hydrochinonu jest liść mącznicy lekarskiej (Arctostaphylos uva-ursi), który stanowi surowiec wykorzystywany w preparacie Cystinol. W jednej tabletce powlekanej Cystinol znajduje się 265 mg wyciągu suchego z liścia mącznicy (DER 3,5-5,5:1), co odpowiada 62,3-77,7 mg pochodnych hydrochinonu w przeliczeniu na bezwodną arbutynę.¹

Mechanizm działania

Działanie farmakologiczne hydrochinonu i jego pochodnych opiera się głównie na właściwościach przeciwbakteryjnych, które są szczególnie istotne w leczeniu i profilaktyce infekcji dróg moczowych. Arbutyna, będąca beta-glikozydem hydrochinonu, po podaniu doustnym ulega hydrolizie w przewodzie pokarmowym, a następnie wchłonięciu. W wątrobie ulega koniugacji, a w nerkach zostaje uwolniona w postaci wolnego hydrochinonu, który wykazuje działanie przeciwbakteryjne bezpośrednio w moczu.²

Aktywność przeciwbakteryjna

Hydrochinon wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec wielu drobnoustrojów odpowiedzialnych za infekcje dróg moczowych, w tym:

• Escherichia coli – główny patogen odpowiedzialny za niepowikłane zakażenia układu moczowego
• Proteus mirabilis
• Klebsiella pneumoniae
• Pseudomonas aeruginosa
• Staphylococcus saprophyticus

³

Optymalne warunki działania

Istotnym czynnikiem wpływającym na skuteczność działania hydrochinonu jest pH moczu. Działanie przeciwbakteryjne jest najsilniejsze w środowisku alkalicznym (zasadowym) o pH ≥ 8,0. Alkaliczne pH zwiększa rozpuszczalność wolnego hydrochinonu w moczu i wzmacnia jego aktywność przeciwdrobnoustrojową. Z tego powodu podczas terapii produktami zawierającymi pochodne hydrochinonu, takimi jak Cystinol, zaleca się alkalizację moczu poprzez stosowanie odpowiedniej diety bogatej w warzywa i owoce lub suplementację związkami alkalizującymi.⁴

Dodatkowe właściwości farmakologiczne

Poza działaniem przeciwbakteryjnym, hydrochinon i jego pochodne wykazują także inne korzystne właściwości w obrębie układu moczowego:

• Działanie przeciwzapalne – zmniejszenie stanu zapalnego błony śluzowej dróg moczowych
• Działanie łagodnie moczopędne – zwiększenie diurezy, co pomaga w wypłukiwaniu patogenów z dróg moczowych
• Działanie ściągające – na błonę śluzową dróg moczowych, co może przyczyniać się do zmniejszenia objawów podrażnienia

⁵

Standaryzacja zawartości hydrochinonu

W przypadku produktu Cystinol, zawartość pochodnych hydrochinonu w wyciągu z liścia mącznicy jest ściśle standaryzowana i wynosi 62,3-77,7 mg w przeliczeniu na bezwodną arbutynę w jednej tabletce. Standaryzacja zawartości substancji czynnych zapewnia powtarzalność działania terapeutycznego i bezpieczeństwo stosowania.⁶

Zawartość pochodnych hydrochinonu w tabletce Cystinol

Należy zauważyć, że w dokumentacji produktu Cystinol w sekcji „Właściwości farmakodynamiczne” zamieszczono informację „Nie dotyczy”, co sugeruje, że dla tego konkretnego produktu leczniczego roślinnego nie przeprowadzono specyficznych badań farmakodynamicznych zgodnie z wytycznymi dotyczącymi produktów leczniczych roślinnych tradycyjnie stosowanych.⁷ Niemniej jednak, przedstawione powyżej informacje o właściwościach farmakodynamicznych hydrochinonu opierają się na dostępnej wiedzy naukowej dotyczącej tego związku i jego pochodnych obecnych w liściu mącznicy.