Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Hydrochlorotiazyd

Wpływ hydrochlorotiazydu na płodność

Dane dotyczące wpływu hydrochlorotiazydu na płodność u ludzi są ograniczone. W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach hydrochlorotiazyd nie wykazywał szkodliwego wpływu na płodność i reprodukcję. Badania te nie wykazały wpływu hydrochlorotiazydu na płodność i poczęcie u zwierząt doświadczalnych, co sugeruje, że substancja ta prawdopodobnie nie zaburza zdolności reprodukcyjnych.¹²

W przypadku leków złożonych zawierających hydrochlorotiazyd i inne substancje aktywne, badania kliniczne dotyczące płodności przy zastosowaniu tych kombinacji są również ograniczone. Na przykład, w przypadku skojarzenia walsartanu z hydrochlorotiazydem, walsartan nie wpływał niekorzystnie na sprawność reprodukcyjną samców i samic szczura po podaniu doustnym dawek do 200 mg/kg mc. na dobę.³

Wpływ hydrochlorotiazydu na ciążę

Doświadczenie ze stosowaniem hydrochlorotiazydu w czasie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, jest ograniczone. Badania przeprowadzone na zwierzętach nie są wystarczające do pełnej oceny bezpieczeństwa stosowania hydrochlorotiazydu w ciąży.⁴

Hydrochlorotiazyd przenika przez łożysko, co ma istotne znaczenie dla oceny bezpieczeństwa jego stosowania podczas ciąży. Na podstawie mechanizmu działania farmakologicznego hydrochlorotiazydu, jego stosowanie w drugim i trzecim trymestrze ciąży może niekorzystnie wpływać na perfuzję płodowo-łożyskową oraz może powodować u płodu i noworodka takie działania jak:⁵

• Żółtaczka
• Zaburzenia równowagi elektrolitowej
• Małopłytkowość

⁶

Ograniczenia stosowania w poszczególnych trymestrach ciąży

Pierwszy trymestr: Ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania hydrochlorotiazydu w pierwszym trymestrze ciąży, zaleca się ostrożność przy jego stosowaniu w tym okresie.⁷

Drugi i trzeci trymestr: Stosowanie hydrochlorotiazydu w drugim i trzecim trymestrze ciąży może prowadzić do:

• Zaburzeń perfuzji płodowo-łożyskowej
• Żółtaczki u płodu i noworodka
• Zaburzeń równowagi elektrolitowej
• Małopłytkowości
• Potencjalnego opóźnienia rozwoju płodu

⁸

Ponadto, w przypadku narażenia na hydrochlorotiazyd w okresie okołoporodowym, zgłaszano rzadkie przypadki wystąpienia hipoglikemii i trombocytopenii u noworodków.⁹

Przeciwwskazania do stosowania hydrochlorotiazydu w ciąży

Hydrochlorotiazyd nie powinien być stosowany w następujących przypadkach:

• Obrzęk ciążowy – ze względu na ryzyko zmniejszenia objętości osocza i hipoperfuzji łożyska
• Nadciśnienie ciążowe – w związku z ryzykiem zmniejszenia objętości osocza i przepływu łożyskowego
• Stan przedrzucawkowy – z powodu ryzyka zmniejszenia objętości osocza i niedokrwienia łożyska, bez korzystnego wpływu na przebieg choroby

¹⁰

Hydrochlorotiazydu nie należy stosować w leczeniu nadciśnienia tętniczego samoistnego u kobiet w ciąży, z wyjątkiem rzadkich przypadków, gdy nie można zastosować innego leczenia.¹¹

Wpływ hydrochlorotiazydu na laktację

Hydrochlorotiazyd przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach. Stosowanie tiazydów, w tym hydrochlorotiazydu, w dużych dawkach powodujących intensywną diurezę może hamować laktację.¹²

W przypadku konieczności stosowania hydrochlorotiazydu podczas karmienia piersią, należy podawać możliwie najmniejsze dawki. Należy jednak pamiętać, że nie zaleca się stosowania hydrochlorotiazydu podczas karmienia piersią.¹³

Informacje, które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży

Lekarz powinien poinformować kobietę w ciąży o następujących kwestiach związanych ze stosowaniem hydrochlorotiazydu:

Bezpieczeństwo stosowania w ciąży

1. Lekarz powinien wyjaśnić, że doświadczenie ze stosowaniem hydrochlorotiazydu w czasie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, jest ograniczone.¹⁴
2. Należy wyjaśnić, że hydrochlorotiazyd przenika przez łożysko i może wpływać na płód.¹⁵
3. Stosowanie w drugim i trzecim trymestrze ciąży może powodować zaburzenia perfuzji płodowo-łożyskowej oraz działania niepożądane u płodu i noworodka.¹⁶

Przeciwwskazania i zastrzeżenia do stosowania

1. Hydrochlorotiazyd nie powinien być stosowany w leczeniu obrzęków ciążowych, nadciśnienia ciążowego lub stanu przedrzucawkowego.¹⁷
2. W leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży hydrochlorotiazyd może być stosowany tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy nie ma możliwości zastosowania innych leków.¹⁸

Potencjalne działania niepożądane u płodu i noworodka

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o możliwych działaniach niepożądanych hydrochlorotiazydu na płód i noworodka, które mogą obejmować:

1. Żółtaczkę u płodu i noworodka
2. Zaburzenia równowagi elektrolitowej
3. Małopłytkowość
4. W rzadkich przypadkach hipoglikemię u noworodków
5. Potencjalne zaburzenia perfuzji płodowo-łożyskowej

¹⁹

Wpływ na karmienie piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że:

1. Hydrochlorotiazyd przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach.²⁰
2. Stosowanie dużych dawek tiazydów może hamować laktację ze względu na intensywne działanie moczopędne.²¹
3. Nie zaleca się stosowania hydrochlorotiazydu podczas karmienia piersią, szczególnie w przypadku karmienia noworodków i wcześniaków.²²
4. W przypadku konieczności stosowania hydrochlorotiazydu w okresie karmienia piersią, dawka powinna być możliwie jak najmniejsza.²³

Alternatywne metody leczenia dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o możliwości zastosowania alternatywnych metod leczenia o ustalonym profilu bezpieczeństwa w czasie ciąży lub podczas karmienia piersią, w szczególności:²⁴

• Wskazać leki przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w ciąży
• Omówić inne metody leczenia obrzęków i stanów wymagających leczenia moczopędnego podczas ciąży
• Przedstawić alternatywne opcje leczenia podczas karmienia piersią, szczególnie w przypadku karmienia noworodków i wcześniaków

Monitorowanie pacjentki i płodu/noworodka

W przypadku gdy pacjentka stosowała hydrochlorotiazyd w okresie ciąży, lekarz powinien zalecić odpowiednie monitorowanie:

1. Regularne kontrole stanu zdrowia matki i płodu podczas ciąży
2. Monitorowanie równowagi elektrolitowej u matki
3. Kontrolę parametrów funkcji nerek i wątroby u matki
4. W przypadku stosowania hydrochlorotiazydu od drugiego trymestru ciąży – szczególne monitorowanie funkcji nerek i rozwoju płodu
5. Po porodzie – obserwację noworodka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, takich jak żółtaczka, zaburzenia elektrolitowe i małopłytkowość

Podsumowanie informacji dla lekarza do przekazania pacjentce

Podczas rozmowy z pacjentką w ciąży lub planującą ciążę, lekarz powinien:

1. Wyjaśnić ograniczenia w danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania hydrochlorotiazydu w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze
2. Poinformować o przeciwwskazaniach do stosowania hydrochlorotiazydu w obrzęku ciążowym, nadciśnieniu ciążowym i stanie przedrzucawkowym
3. Wyjaśnić potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka związane ze stosowaniem hydrochlorotiazydu w drugim i trzecim trymestrze ciąży
4. Omówić potencjalny wpływ hydrochlorotiazydu na laktację i karmienie piersią
5. Przedstawić alternatywne opcje leczenia o lepiej ustalonym profilu bezpieczeństwa w czasie ciąży i karmienia piersią
6. Zalecić odpowiednie monitorowanie stanu zdrowia matki, płodu i noworodka w przypadku stosowania hydrochlorotiazydu w okresie ciąży

W każdym przypadku decyzja o stosowaniu hydrochlorotiazydu u kobiety w ciąży powinna być podejmowana po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, z preferencją dla alternatywnych metod leczenia o ustalonym profilu bezpieczeństwa, szczególnie w przypadku leczenia nadciśnienia tętniczego samoistnego.²⁵