wpływ posiłków na biodostępność
Biodostępność leków, czyli ilość substancji czynnej, która dociera do krążenia ogólnego, może być znacząco modyfikowana przez spożywanie posiłków. Wpływ pokarmu na wchłanianie leków jest złożonym zjawiskiem zależnym od wielu czynników, w tym składu posiłku, właściwości fizykochemicznych leku oraz mechanizmu jego wchłaniania.
Pokarm może wpływać na biodostępność leków poprzez różne mechanizmy: zmianę pH soku żołądkowego, opóźnienie opróżniania żołądka, stymulację wydzielania żółci, zmianę przepływu krwi w układzie pokarmowym czy konkurencję o transportery błonowe. W zależności od właściwości leku, posiłek może zwiększać biodostępność (np. niektórych leków lipofilnych), zmniejszać ją (np. przez wiązanie leku do składników pokarmu) lub nie wykazywać istotnego wpływu.
Szczególnie ważny jest skład posiłku – posiłki wysokotłuszczowe mogą znacząco zwiększać biodostępność leków lipofilnych poprzez stymulację wydzielania żółci i tworzenie miceli. Z kolei pokarmy bogate w wapń czy żelazo mogą tworzyć nierozpuszczalne kompleksy z niektórymi lekami (np. tetracyklinami, fluorochinolonami), zmniejszając ich wchłanianie.
Znajomość wpływu posiłków na biodostępność leków ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Niektóre leki należy przyjmować na czczo (np. bisfosfoniany), inne podczas posiłku (np. niektóre niesteroidowe leki przeciwzapalne), a jeszcze inne mogą być przyjmowane niezależnie od posiłków. Właściwe zalecenia dotyczące przyjmowania leków względem posiłków są istotnym elementem skutecznej i bezpiecznej farmakoterapii.