Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Hydroksykarbamid

Wpływ hydroksykarbamidu na płodność, ciążę i laktację

Hydroksykarbamid, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Hydroxycarbamid Teva czy Hydroxyurea medac, należy do leków wpływających na syntezę DNA. Jest to lek cytotoksyczny o działaniu potencjalnie mutagennym i teratogennym, co zostało potwierdzone w różnych badaniach na zwierzętach. Z uwagi na powyższe właściwości, stosowanie hydroksykarbamidu wymaga szczególnej ostrożności w odniesieniu do płodności, ciąży i laktacji.¹

Antykoncepcja u kobiet i mężczyzn

Ze względu na potencjał genotoksyczny hydroksykarbamidu, kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas leczenia tym lekiem oraz przez 6 miesięcy po jego zakończeniu. Podobnie mężczyźni powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji i nie podejmować decyzji o poczęciu dziecka zarówno w trakcie terapii hydroksykarbamidem, jak i przez 3 miesiące po jej zakończeniu.²³

Kluczowe jest, aby lekarz poinformował pacjentkę w wieku rozrodczym o konieczności natychmiastowego poinformowania o zajściu w ciążę w trakcie leczenia hydroksykarbamidem.⁴

Planowanie ciąży

U pacjentów planujących poczęcie dziecka zaleca się przerwanie leczenia hydroksykarbamidem na odpowiednio długi okres przed próbą poczęcia – 3 miesiące w przypadku mężczyzn i 6 miesięcy w przypadku kobiet. Niezbędna jest indywidualna ocena stosunku ryzyka do korzyści, uwzględniająca możliwość zamiany leczenia hydroksykarbamidem na program transfuzji krwi.⁵

Ze względu na możliwe działanie genotoksyczne hydroksykarbamidu, w przypadku planowania ciąży po zakończeniu leczenia, zalecana jest konsultacja genetyczna.⁶⁷

Ciąża

Hydroksykarbamid jest przeciwwskazany w okresie ciąży. Produkty lecznicze zawierające tę substancję (Hydroxycarbamid Teva, Hydroxyurea medac) nie powinny być stosowane u kobiet ciężarnych.⁸⁹

Hydroksykarbamid jest silnym czynnikiem mutagennym, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję oraz zwiększenie liczby wad wrodzonych. Chociaż dane z ograniczonej liczby zastosowań hydroksykarbamidu w okresie ciąży nie wskazują jednoznacznie na szkodliwe działanie leku na przebieg ciąży lub stan zdrowia płodu/noworodka, lekarze powinni poinformować pacjentów o teoretycznym ryzyku dla płodu.¹⁰¹¹

Istotne jest, aby pamiętać, że hydroksykarbamid przenika przez barierę łożyskową.¹²

W przypadku narażenia na hydroksykarbamid pacjentek w ciąży lub jeśli partnerki pacjentów leczonych hydroksykarbamidem zajdą w ciążę, należy rozważyć ścisłą obserwację medyczną z przeprowadzeniem odpowiednich badań klinicznych, biologicznych i ultrasonograficznych. Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę w trakcie leczenia, należy zaproponować jej skorzystanie z możliwości badań genetycznych.¹³¹⁴

Karmienie piersią

Hydroksykarbamid przenika do mleka ludzkiego, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania produktów zawierających tę substancję w okresie karmienia piersią. Ze względu na możliwość wywołania przez hydroksykarbamid ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności podjęcia decyzji między przerwaniem karmienia piersią a przerwaniem podawania leku, biorąc pod uwagę znaczenie leczenia dla matki.¹⁵¹⁶

Wpływ na płodność

Hydroksykarbamid może mieć istotny wpływ na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Szczególnie często obserwuje się zaburzenia płodności u mężczyzn w postaci oligospermii (zmniejszonej liczby plemników w nasieniu) i azoospermii (całkowitego braku plemników w nasieniu). Należy jednak zaznaczyć, że te zaburzenia mogą być również związane z chorobą podstawową.¹⁷¹⁸

W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach, zmniejszenie płodności obserwowano u samców szczura.¹⁹

Biorąc pod uwagę potencjalny wpływ hydroksykarbamidu na płodność, zarówno kobietom jak i mężczyznom należy zaproponować możliwość zabezpieczenia materiału genetycznego (komórek jajowych lub nasienia) przed rozpoczęciem terapii.²⁰²¹

Informacje dla lekarza dotyczące poradnictwa dla pacjentów

Lekarz prowadzący leczenie hydroksykarbamidem ma obowiązek przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią szczegółowe informacje dotyczące ryzyka związanego ze stosowaniem leku. W szczególności powinien omówić następujące kwestie:

Informacje dla kobiet w wieku rozrodczym

• Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia hydroksykarbamidem oraz przez 6 miesięcy po jego zakończeniu
• Obowiązek natychmiastowego poinformowania lekarza w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia ciąży
• Potencjalne ryzyko teratogenne i mutagenne dla płodu
• Możliwość zabezpieczenia komórek jajowych przed rozpoczęciem terapii
• Konieczność konsultacji genetycznej w przypadku planowania ciąży po zakończeniu leczenia

²²²³

Informacje dla kobiet w ciąży

• Przeciwwskazanie do stosowania hydroksykarbamidu w okresie ciąży
• Informacje o teoretycznym ryzyku dla płodu, wynikającym z mutagennego i teratogennego potencjału leku
• Konieczność ścisłej obserwacji medycznej i wykonania odpowiednich badań (klinicznych, biologicznych i ultrasonograficznych) w przypadku narażenia na hydroksykarbamid w trakcie ciąży
• Możliwość skorzystania z badań genetycznych w przypadku ekspozycji na lek w okresie ciąży

²⁴²⁵

Informacje dla kobiet karmiących piersią

• Przeciwwskazanie do stosowania hydroksykarbamidu w okresie karmienia piersią
• Informacja o przenikaniu hydroksykarbamidu do mleka ludzkiego
• Ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące hydroksykarbamid
• Konieczność podjęcia decyzji o przerwaniu karmienia piersią lub przerwaniu leczenia, z uwzględnieniem znaczenia terapii dla matki

²⁶²⁷

Informacje dla mężczyzn w wieku rozrodczym

• Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia hydroksykarbamidem oraz przez 3 miesiące po jego zakończeniu
• Ryzyko wystąpienia oligospermii i azoospermii, które mogą być odwracalne
• Możliwość zabezpieczenia nasienia przed rozpoczęciem terapii
• Konieczność konsultacji genetycznej w przypadku planowania potomstwa po zakończeniu leczenia

²⁸²⁹