Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Hydroksykarbamid

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania hydroksykarbamidu

Stosowanie hydroksykarbamidu wymaga regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych oraz szczególnej uwagi ze względu na potencjalne działania niepożądane. Lek stosowany jest w leczeniu chorób mieloproliferacyjnych oraz niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, ale jego stosowanie wiąże się z licznymi zagrożeniami, które wymagają specjalnych środków ostrożności.¹

Monitoring parametrów hematologicznych

Regularne kontrolowanie parametrów hematologicznych jest kluczowe podczas terapii hydroksykarbamidem. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w jego trakcie należy monitorować morfologię krwi obwodowej, liczbę krwinek białych, liczbę płytek krwi oraz obraz odsetkowy. Stężenie hemoglobiny, całkowitą liczbę leukocytów i płytek krwi należy oznaczać przynajmniej raz w tygodniu, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia.²

Toksyczność hematologiczna jest jednym z głównych działań niepożądanych hydroksykarbamidu. Leczenie może spowodować zahamowanie czynności szpiku kostnego, przy czym pierwszym i najczęstszym objawem jest leukopenia. Trombocytopenia i niedokrwistość występują rzadziej i zwykle po wcześniejszej leukopenii.³

W przypadku spadku liczby krwinek białych poniżej 2,5 x 10⁹/L lub liczby płytek krwi poniżej 100 x 10⁹/L, leczenie należy przerwać do czasu, kiedy nastąpi zwiększenie ich liczby do wartości bliskich prawidłowym.^{4 5}

Zaburzenia erytropoezy i niedokrwistość

Na początku leczenia hydroksykarbamidem mogą wystąpić zaburzenia erytropoezy, charakteryzujące się wytwarzaniem erytrocytów megaloblastycznych. Zmiany morfologiczne mogą przypominać niedokrwistość złośliwą, jednak nie są związane z niedoborem witaminy B12 ani kwasu foliowego.^{6 7}

W przypadku ciężkiej niedokrwistości przed rozpoczęciem lub w trakcie leczenia należy ją wyrównać poprzez przetoczenie pełnej krwi.^{8 9}

Zgłaszano przypadki niedokrwistości hemolitycznej u pacjentów leczonych hydroksykarbamidem z powodu chorób mieloproliferacyjnych. U pacjentów, u których wystąpi ciężka niedokrwistość, należy wykonać badania laboratoryjne wykrywające hemolizę. Jeśli zostanie ustalone rozpoznanie niedokrwistości hemolitycznej, hydroksykarbamid należy odstawić.^{10 11}

Hydroksykarbamid może opóźniać klirens osoczowy żelaza i zmniejszać jego wykorzystywanie przez erytrocyty, ale nie zmienia to czasu życia krwinek czerwonych.¹²

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia hydroksykarbamidem należy regularnie monitorować parametry czynności nerek (stężenie kreatyniny, azotu mocznikowego, diurezę) oraz parametry czynności wątroby.¹³

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Doświadczenie w stosowaniu hydroksykarbamidu u tych pacjentów jest ograniczone, dlatego w ich przypadku, zwłaszcza na początku leczenia, należy zachować szczególną ostrożność.¹⁴

W przypadku niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, Hydroxycarbamid Teva należy stosować ostrożnie u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek. Nie ma dostępnych danych dotyczących stosowania hydroksykarbamidu u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby, dlatego w tej grupie pacjentów lek należy stosować ostrożnie.¹⁵

Monitorowanie poziomu kwasu moczowego

Leczenie hydroksykarbamidem powoduje wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi. W celu zapobiegania hiperurykemii zaleca się podawanie allopurinolu, nawadnianie pacjenta, a w niektórych przypadkach alkalizację moczu.¹⁶

W białaczkach i chłoniakach na początku leczenia obserwuje się szybkie narastanie stężenia kwasu moczowego. Konieczne jest kontrolowanie stężenia kwasu moczowego i intensywne nawadnianie pacjenta.¹⁷

Powikłania skórne i nowotwory wtórne

U pacjentów długotrwale przyjmujących hydroksykarbamid notowano występowanie raka skóry. Należy doradzać pacjentom, aby chronili skórę przed działaniem promieni słonecznych. Ponadto podczas i po zakończeniu leczenia hydroksykarbamidem pacjenci powinni samodzielnie kontrolować skórę, a podczas rutynowych wizyt kontrolnych należy ich poddawać badaniom przesiewowym w celu wykrycia wtórnych nowotworów złośliwych.¹⁸

Hydroksykarbamid może wywołać bolesne owrzodzenia kończyn dolnych, które są trudne do leczenia i wymagają przerwania terapii. Przerwanie podawania hydroksykarbamidu prowadzi zwykle do ustąpienia owrzodzeń w ciągu kilku tygodni.¹⁹

U pacjentów z owrzodzeniami kończyn dolnych produkt leczniczy Hydroxycarbamid Teva należy stosować z zachowaniem ostrożności. Takie owrzodzenia są częstym powikłaniem niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, ale zgłaszano je również u pacjentów leczonych hydroksykarbamidem.²⁰

U pacjentów z zaburzeniami mieloproliferacyjnymi w trakcie leczenia hydroksykarbamidem może wystąpić toksyczność związana z zapaleniem naczyń skóry, w tym owrzodzenia i zgorzel w wyniku zapalenia naczyń. Toksyczność w wyniku zapalenia naczyń najczęściej zgłaszano u pacjentów leczonych obecnie lub w przeszłości interferonem. Z uwagi na potencjalnie ciężkie objawy kliniczne owrzodzeń spowodowanych zapaleniem naczyń skóry, hydroksykarbamid należy odstawić i/lub zmniejszyć jego dawkę w przypadku wystąpienia owrzodzeń wywołanych zapaleniem naczyń skóry. Rzadko owrzodzenia są wywołane przez leukocytoklastyczne zapalenie naczyń.²¹

Może wystąpić zaostrzenie rumienia spowodowanego wcześniejszym lub jednoczesnym napromienianiem.²²

Wtórna białaczka

U pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu hydroksykarbamidem z powodu zaburzeń mieloproliferacyjnych, takich jak czerwienica prawdziwa lub nadpłytkowość, może dojść do rozwoju wtórnej białaczki. W chwili obecnej nie wiadomo, w jakim stopniu ma to związek z chorobą zasadniczą lub z leczeniem hydroksykarbamidem.²³

Zaburzenia układu oddechowego

U pacjentów leczonych na mieloproliferacyjne nowotwory złośliwe notowano przypadki chorób śródmiąższowych płuc, w tym włóknienia płuc, nacieku płuc, zapalenia płuc, zapalenia pęcherzyków płucnych i alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, mogące prowadzić do zgonu. Jeśli u pacjenta wystąpi gorączka, kaszel, duszność lub inne objawy ze strony układu oddechowego, należy go ściśle obserwować, badać i odpowiednio leczyć. Niezwłoczne odstawienie hydroksykarbamidu i zastosowanie kortykosteroidów sprzyja ustąpieniu objawów ze strony płuc.²⁴

Interakcje z lekami przeciwretrowirusowymi

W skojarzeniu z nukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy (NRTI) hydroksykarbamid może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych tych leków. Dlatego hydroksykarbamidu nie należy stosować w skojarzeniu z lekami przeciwretrowirusowymi (didanozyna, stawudyna) u pacjentów z zakażeniem HIV, gdyż może być przyczyną niepowodzenia kuracji i zwiększać działania toksyczne. Stwierdzono przypadki ostrego zapalenia trzustki, uszkodzenia lub niewydolności wątroby, prowadzące niekiedy do zgonu, a także obwodową neuropatię.²⁵

Genotoksyczność i wpływ na rozrodczość

Hydroksykarbamid może wykazywać działanie genotoksyczne. Dlatego pacjentom poddawanym leczeniu tym produktem leczniczym zaleca się stosowanie środków antykoncepcyjnych podczas trwania terapii oraz przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu. Pacjentów należy poinformować o możliwości zabezpieczenia nasienia (mężczyźni) lub komórek jajowych (kobiety) przed rozpoczęciem terapii.²⁶

Specjalne zalecenia dla pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową

Leczenie niedokrwistości sierpowatokrwinkowej produktem leczniczym Hydroxycarbamid Teva wymaga ścisłej kontroli klinicznej. Przed rozpoczęciem leczenia i wielokrotnie w trakcie leczenia należy badać wszystkie parametry hematologiczne, a także czynność nerek i wątroby.²⁷

Należy wykonywać pełną morfologię krwi co dwa tygodnie na początku leczenia (tzn. przez pierwsze dwa miesiące) oraz w przypadku stosowania dobowej dawki hydroksykarbamidu 35 mg/kg mc. Pacjentów, u których stabilny stan występuje po mniejszych dawkach, należy kontrolować co 2 miesiące.²⁸

Leczenie produktem leczniczym Hydroxycarbamid Teva należy przerwać, jeśli nastąpi znaczące zahamowanie czynności szpiku kostnego. Pierwszym i najczęstszym objawem supresji hematologicznej jest na ogół neutropenia. Małopłytkowość i niedokrwistość występują rzadziej i są rzadko obserwowane bez poprzedzającej je neutropenii. Po odstawieniu leczenia zwykle następuje szybki powrót do normy po zahamowaniu czynności szpiku kostnego. Leczenie hydroksykarbamidem można następnie wznowić przy nieco mniejszej dawce.²⁹

Szczególne grupy pacjentów

Hydroksykarbamid należy ostrożnie stosować u pacjentów po radioterapii, po przeprowadzonej wcześniej chemioterapii oraz u pacjentów z nowotworami nerek.³⁰

Zaleca się ciągłą obserwację wzrostu dzieci i młodzieży, poddawanych leczeniu. Hydroksykarbamid powoduje makrocytozę, która może maskować przypadkowe powstanie niedoboru kwasu foliowego i witaminy B.³¹